Amsterdam rond 1900
Wie wil zien hoe Amsterdam er zo’n honderd jaar geleden uit zag, toen de Dam nog gewoon een eindhalte voor de paardentram was, kan in het Amsterdamse Stadsarchief terecht voor de fototentoonstelling ‘ Amsterdam 1900.’
>Wie wil zien hoe Amsterdam er zo’n honderd jaar geleden uit zag, toen de Dam nog gewoon een eindhalte voor de paardentram was, kan in het Amsterdamse Stadsarchief terecht voor de fototentoonstelling ‘ Amsterdam 1900.’
>Fantastische berglandschappen en onmetelijke panorama’s, schilderachtige bossen en overwoekerde paden. Meester van het landschap, Hercules Segers, bezat een scherpe opmerkingsgave en zeldzame verbeeldingskracht waarmee hij hele landstreken op wonderbaarlijke wijze zichtbaar maakte in zijn schilderijen en prenten. Waar bekende landschapsschilders in de zeventiende eeuw de werkelijkheid zo goed mogelijk vastlegden, drong Segers door tot de essentie van het landschap en gaf deze op fantastische wijze weer. Hij experimenteerde en bereikte met zelf uitgevonden technieken en wonderlijke kleurcombinaties een bijna mythische status onder de kunstenaars van zijn tijd. Tegenwoordig is hij echter vrij onbekend. Wie was Hercules Segers? Wat bracht hem tot zijn keuzes en hoe verhield hij zich tot tijdgenoten?
>Een reliek van Jan van Speijk, fascinerende stereofoto’s van Nova Zembla en scheepsmodellen uit de zeventiende eeuw. Het Scheepvaartmuseum viert het honderdjarig bestaan van de vereniging die aan het maritieme museum ten grondslag ligt met een bonte en gevarieerde tentoonstelling.
>Rechte lijnen, rijke kleuren en gedurfde geometrische vormen: volgens het Britse dagblad ‘The Guardian’ is Amsterdam een van de mooiste art-decosteden in Europa. Hier komt de vroege twintigste-eeuwse stijlbeweging het best tot haar recht. Als absolute uitblinker noemt de krant het pronkende Tuschinski theater, maar het indrukwekkende staaltje architectuur aan de Reguliersbreestraat staat niet alleen. Hieronder vijf typische art-decogebouwen in Amsterdam.
>Schiphol bestaat honderd jaar, en dat moet gevierd worden. Het Amsterdam Museum doet dat met een leuke familietentoonstelling. De tentoonstelling ‘100 jaar Schiphol – klaar voor vertrek’ wil een antwoord geven op vragen die elke bezoeker zich wel eens stelt: welk traject legt mijn koffer af voordat hij het vliegtuig in wordt geschoven?
>Naast kerken heeft Stadsherstel Amsterdam, dat 60 jaar bestaat, in de historische binnenstad van Amsterdam zo’n 400 monumentale woonhuizen opgeknapt. Inmiddels opereert Stadsherstel Amsterdam ook in de rest van Noord-Holland en knapt ze ook forten op.
>Voor slechts 25 cent naar Artis, wie wil dat nu niet? In het verleden kon het! Voor een klein bedrag liep je zo door het fraaie ijzeren hek met de vergulde dierenmedaillons de oudste dierentuin van Nederland binnen. Maar niet altijd, alleen in de maand september.
>“Ik heb geen mens aangevallen, alleen maar een schilderij. Ik kon niet anders!” riep een verwarde man nadat hij in 1975 met een gekarteld mes uithaalde naar de Nachtwacht. Naar eigen zeggen kreeg hij door bovenaardse krachten plotseling een onweerstaanbare drang om het beroemde schilderij toe te takelen. Kort na de opening van het Rijksmuseum stevende de dader rechtstreeks op het doek af. Tachtig centimeter lange sneden waren het resultaat.
>De Olympische Spelen hebben tot nu toe één keer plaats gevonden in Nederland. Nadat Amsterdam al twee keer eerder in 1920 en 1924 probeerde de eer te verkrijgen, werd de stad uiteindelijk in 1928 het decor voor het grootste sportevenement ter wereld. Het Olympisch Stadion in Amsterdam-Zuid werd gebouwd en twee weken lang stonden Amsterdam en omgeving volledig in het teken van het indrukwekkende sportfestijn. Het liet een blijvende indruk achter. En niet alleen vanwege de zes gouden plakken die Nederland als gastland binnensleepte. Van vele primeurs en een trits eendjes tot sporters in scholen en een bijna-vliegramp; Lees hier de leukste ‘wist je datjes’ over de Olympische Spelen van 1928.
>Waar ooit voor de deur taxioorlogen werden uitgevochten, kun je nu tijdens een open dag een mooi oud theater bezoeken, gebouwd in de stijl van de Amsterdamse school. Treed binnen in het Zonnehuis, het pareltje van de wijk Tuindorp Oostzaan in Amsterdam Noord.
>Kloveniersburgwal, Voldersgracht en Lijnbaansgracht, weet jij waar deze straatnamen vandaan komen? Veel straatnamen herinneren aan verdwenen beroepen en vertellen daarmee veel over de ambachten die in plaatsen zoals Amsterdam, Haarlem en Alkmaar werden uitgevoerd.
>Verzamelen is iets van alle tijden. Wie heeft er niet ooit munten, postzegels of iets anders verzameld? Sommige bijzondere verzamelingen zijn uitgegroeid tot een heus museum. Er zijn heel wat van deze ongebruikelijke musea in Noord-Holland te vinden, waar je grote verzamelingen flessenscheepjes, theepotten, pijpen of politiepetten kunt bewonderen. De ene collectie is nog vreemder dan de andere. Dit zijn de negen meest excentrieke musea van Noord-Holland.
>Elk jaar is het witte monument op de Dam het middelpunt van herdenkend Nederland. Duizenden mensen verzamelen zich rond het iconische bouwwerk om stil te staan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en alle oorlogssituaties en vredesmissies nadien. Maar rond het monument is het niet altijd rustig, het heeft in de loop der jaren veel kritiek ontvangen. Hoe kan het ook anders, bij een Nationaal Monument dat de bevolking van een heel land moet vertegenwoordigen?
>In de loop der jaren zijn er heel wat bijzondere gebouwen verdwenen in Amsterdam. Steeds vaker klinkt de roep om de terugkeer van historische bouwwerken, zoals het Paleis voor Volksvlijt. Hoewel onderstaande vijf gebouwen de tand des tijds niet hebben overleefd, zijn ze nog springlevend in de herinnering van veel Amsterdammers.
>“Ze kon praten als Brugman, maar niemand luisterde.” ‘Praten als Brugman’ betekent dat je met grote overtuigingskracht spreekt. Tegenwoordig betekent deze welbespraaktheid in de uitdrukking niet automatisch dat je anderen weet te overtuigen: “Hij kon praten als Brugman, maar de receptioniste zei dat ze hem niet kon helpen.” Anders dan uitdrukkingen als ‘nieuwsgierig aagje’ en ‘brave hendrik’, blijft de hoofdletter van de eigennaam Brugman staan. Er wordt namelijk een directe als-vergelijking gemaakt met een historisch figuur. Maar waar komt de uitdrukking ‘praten als Brugman’ vandaan? En wie was deze Brugman?
>In het jaar 1800 zijn er nog geen auto’s, fietsen of treinen. Buiten de steden zijn er zelfs nauwelijks verharde wegen. Toch wordt er heel wat afgereisd in het bedrijvige Noord-Holland. Hoe deed men dat? Dit is een reisadvies voor reizen met het openbaar vervoer in 1800 tussen Amsterdam – Haarlem, Haarlem – Alkmaar en Amsterdam – Texel.
>Vijftien uiteenlopende manieren om naar Amsterdam te kijken, verbonden door het eigentijdse en de herkenbaarheid van de stad zoals zij nu is. Komende weken kun je in het Stadsarchief Amsterdam door de ogen van vijftien kunstenaars op bijzondere wijze kijken naar de geveltoppen, bomen, grachten en mensen, die je misschien wel dagelijks voorbij loopt of fietst. In de gevarieerde tentoonstelling ‘Stadstekenaars van Amsterdam’ blijkt dat elke kunstenaar weer een compleet ander beeld van de stad schetst. De één kijkt vooral omhoog, de ander naar beneden. De directe waarneming is het vertrekpunt van elke kunstenaar, maar het verschil wordt bepaald door hun eigen, artistieke verwerking, verbeelding, fantasie of droom daarvan.
>Op het dak van de bijna honderd meter hoge A’DAM toren in Amsterdam prijken drie grote verlichte kruisen. Trots kijkt het wapen van Amsterdam uit over de stad. Het simpele maar ijzersterke ontwerp verrast, verbaast en wordt door vlaggenexperts (vexillologen) van over de hele wereld geroemd. Maar wat betekenen die drie kruisjes eigenlijk?
>“Kent gij Hendrik niet, die altijd zoo beleefd zijnen hoed afneemt als hij voorbij gaat? Vele menschen noemen hem de brave Hendrik, omdat hij zoo gehoorzaam is, en omdat hij zich zoo vriendelijk jegens ieder gedraagt”, opent Nicolaas Anslijn zijn ‘De brave Hendrik’, een negentiende-eeuws leesboekje voor jonge kinderen. Tegenwoordig heeft ‘brave hendrik’ een negatievere toon en wordt de uitdrukking veelal in verband gebracht met een slap en bangig persoon of iemand die op overdreven wijze de regeltjes volgt, die nooit kattenkwaad zal uithalen of ergens tegenin zal gaan. Wanneer is iemand volgens jou een brave hendrik?
>Nederland krijgt een Nationaal Holocaust Museum. In Amsterdam is het Joods Cultureel Kwartier bezig met het oprichten van een museum dat het hele verhaal van de Holocaust in Nederland zal vertellen. Af is het museum nog niet, wel zijn er al tijdelijke tentoonstellingen te zien. In de huidige tentoonstelling vertelt kunstenaar Jeroen Krabbé met een reeks schilderijen het verhaal van zijn grootvader die de Holocaust niet overleefde.
>