‘Met een volkstuin zit je in Amsterdam, maar je merkt het niet’
Volkstuinen zijn voor de meeste tuinders een ware passie. Het Stadsarchief Amsterdam wijdt er een kleine tentoonstelling aan.
>Volkstuinen zijn voor de meeste tuinders een ware passie. Het Stadsarchief Amsterdam wijdt er een kleine tentoonstelling aan.
>‘Ze zijn terecht!’ Met merkbare opluchting in zijn stem bracht Axel Rüger, directeur van het Van Gogh Museum in Amsterdam, dit bericht in september 2016 naar buiten over twee schilderijtjes die in 2002 uit het museum waren gestolen. Beide werkjes werden in de jaren tachtig van de negentiende eeuw door de beroemde kunstenaar Vincent van Gogh gemaakt en zijn nu vele miljoenen euro’s waard. Als dezelfde schilderijen tijdens het leven van de schilder uit zijn huis waren ontvreemd, dan had er waarschijnlijk geen haan naar gekraaid. Van Vincent van Gogh had toen namelijk nog niemand gehoord. Een museum verderop bevindt zich werk van een kunstenaar die sinds de zeventiende eeuw altijd op veel belangstelling heeft kunnen rekenen: De Nachtwacht van Rembrandt van Rijn. Hoe kan het dat het een kunstwerk door de tijd heen totaal verschillende vormen van waardering kan oogsten?
>De Zuiderkerkstoren van Amsterdam is in de winter van 2016-2017 warm ingepakt geweest. Door restauratiewerkzaamheden heeft de toren maandenlang in de steigers gestaan, maar als alles volgens plan verloopt zullen de eerste in de week van 24 april weer worden afgebroken. Het nieuwe kleurbeeld wordt vanaf dan geleidelijk aan de stad gepresenteerd. Het kleurbeeld zoals Hendrick de Keyser (1565-1621) dat vierhonderd jaar geleden heeft bedoeld.
>De kaarten van VOC-cartograaf Joan Blaeu zijn een lust voor het oog. Het Scheepvaartmuseum toont momenteel een van zijn grootste wereldkaarten.
>Heel wat generaties hebben Carré, dat sfeervolle theater aan de Binnen-Amstel, aan hun hart gedrukt. Of ze nu naar de revue van Snip en Snap gingen, of naar de musical Cats.
>Gouden Eeuw, slavernij, Provo en krakers, een uitzonderlijk breed scala aan onderwerpen passeert de revue in de nieuwe inrichting van de Schatkamer van het Amsterdamse Stadsarchief.
>Nederlanders moeten zich een vanzelfsprekend deel voelen van het groot-Germaanse rijk. Om dat te bereiken draaien de Duitse propagandamachines op volle toeren. De Duitsers zoeken naar een nieuw nationaal symbool, iemand die de typisch Germaanse ‘volkse kracht’ belichaamt. Dat mag zeker niet iemand zijn die als anti-Duits icoon gebruikt kan worden, zoals de Oranjes. De keuze valt op Rembrandt van Rijn en dat is te merken ook: alles wordt Rembrandt.
>Artis is in de Tweede Wereldoorlog een van de weinige plekken in Amsterdam waar mensen nog kunnen ontspannen. De dierentuin blijft de hele oorlog open en ook veel Duitsers komen om er een middagje te spenderen. Ondertussen zitten er tussen 1940 en 1945 twee- tot driehonderd mensen in het dierenpark ondergedoken.
>In de ochtend van 6 augustus valt er een atoombom op Hiroshima. Drie dagen later volgt er een tweede op Nagasaki.
>Als je de Philipsvleugel van het Rijksmuseum betreedt, zie je in de verte al het spreekwoord ‘Alles sal reg kom’ op de muur staan. Het kan niet missen: deze tentoonstelling gaat over de relatie tussen Zuid-Afrika en Nederland vanaf 1600.
>Geen centrale munteenheid en verschillende valuta in Amsterdam waarvan de waarde onduidelijk is: het klinkt als een uitdaging waarvan de zakenmensen op de Zuidas hoofdpijn zouden krijgen. Dat is ook precies wat er gebeurde in de Gouden Eeuw. De financiële markt was onoverzichtelijk en bedreigde de handel met inflatie. Om orde te scheppen in de chaos werd de Amsterdamsche Wisselbank opgericht – de motor van de Gouden Eeuw.
>Na de Tweede Wereldoorlog krijgt de familie van Willem Arondeus (1894-1943) een verzetskruis toegestuurd. Willem heeft zijn familie dan al dertig jaar niet meer gezien. Na een uit de hand gelopen ruzie is hij op zijn achttiende van huis vertrokken en nooit meer teruggekeerd. Willem is in Amsterdam terechtgekomen, waar hij in 1943 samen met medeverzetslieden door de Duitsers is opgepakt.
>In 2014 verkocht het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis zijn locatie aan de Prinsengracht. Na 157 jaar kwam er een einde aan de hospitaalfunctie van het gebouw. Het Prinsengrachtziekenhuis was in 1857 opgericht door enkele Amsterdamse artsen en notabelen, onder wie Jan Pieter Heije (1809-1876). Zijn naam leeft nog voort dankzij de naar hem vernoemde Amsterdamse straat, maar verder is hij bijna vergeten. Dat is jammer, want het Prinsengrachtziekenhuis was lang niet de enige verdienste van deze dokter en dichter.
>De ´Prins der dichters´, dat is de bijnaam van de grote Nederlandse dichter en schrijver Joost van den Vondel. Zijn oeuvre bestaat uit meer dan 33 treurspelen, leer-, lof- en hekeldichten en vertalingen van klassieke literatuur. De laatste jaren van het rijke leven van de schrijver die ook nog handelde in zijde, zullen niet al te prettig zijn geweest. Zijn zoon, Joost junior, moet Van den Vondel flink wat rimpels en grijze haren hebben bezorgd. In ieder geval brachten de problemen van zijn enige mannelijke nageslacht Joost senior aan de rand van de financiële afgrond.
>De haven van Amsterdam had in vroeger tijden te kampen met een grote moeilijkheid: het IJ werd voortdurend bedreigd door verzanding. Een bijzondere Amsterdamse uitvinding moest de bron van de stedelijke welvaart bereikbaar houden voor de koopvaardijschepen uit alle windstreken. Het lukte de moddermolen maar ten dele. Pas bij de aanleg van het Noordzeekanaal kwam er voorgoed een oplossing voor het probleem.
>Het schildersgeslacht Beerstraten is omgeven door verwarring en mysterie. Verschillende leden van de familie hebben met stadsgezichten, winterlandschappen en zeeslagen naam gemaakt als schilder in de zeventiende eeuw. Maar wie is wie en welke Beerstraten schilderde wat?
>In 1921 worden zeven Waterlandse dorpen onderdeel van de gemeente Amsterdam: Holysloot, Ransdorp, Schellingwoude, Durgerdam, Nieuwendam, Zunderdorp, en Buiksloot. Tot dan toe behoren ze tot de drie zelfstandige gemeenten Buiksloot, Nieuwendam en Ransdorp. De annexatie komt niet zozeer voort uit de expansiedrift van Amsterdam, maar uit de wens van de plattelandsgemeenschappen zelf zich aan te sluiten bij de hoofdstedelijke gemeente. Maar waarom?
>Vol verwachting klopt menig kinderhart; Sinterklaas is in aantocht. De verjaardag van de goedheiligman houdt de gemoederen van kinderen al eeuwenlang bezig, maar was ook een bron van inspiratie voor Hollandse schilders. Wie kent het beroemde Sint-Nicolaasfeest van Jan Steen niet? Op het schilderij dat in de eregalerij van het Rijksmuseum in Amsterdam hangt, waan je je in een knus Nederlands huishouden dat Sinterklaas viert. Het topstuk van Steen is een van de meest herkenbare en mooiste voorstellingen van een Sint-Nicolaasfeest, maar niet het enige doek met het kinderfeest als onderwerp.
>Een schitterende balzaal in Lodewijk XVI-stijl, een bijna lichtgevend trappenhuis met witmarmeren beelden en een verzamelaarskamertje met fantasierijke kostbaarheden: het is allemaal te vinden Museum Willet-Holthuysen. Rond de feestdagen is het extra aantrekkelijk om het stijlvolle, zeventiende-eeuwse grachtenhuis te bezoeken. Dan worden de toch al indrukwekkende kamers omgetoverd in een heus ‘kerstpaleis’.
>Nooit gebouwd Amsterdam: bekende voorbeelden zijn de hoge toren voor de Nieuwe Kerk op de Dam en de brug over het IJ. Een beetje in de vergetelheid geraakt, is het plan voor een koepelkerk op het Rembrandtplein, de vroegere Botermarkt, waar vanaf 1669 iedere maandag zuivel werd verhandeld.
>