Verhalen

Zaans groen bestaat niet en andere verhalen over Zaanse monumenten

De Zaanstreek telt bijna 600 monumenten. In een groot aantal wordt gewoond. Vijf jaar geleden betrokken journalist/schrijver Rosa Koelemeijer en haar partner een monumentaal huis in het centrum van Krommenie. Ze wilde weten hoe andere mensen in hun ‘monument’ woonden, want tijdens Open Monumentendagen stellen maar weinig particuliere huiseigenaren hun huis open. Koelemeijer mocht bij twaalf bewoners van monumentale woonhuizen een kijkje nemen, om er achter te komen hoe het is om in een molen, een pakhuis, een kerk of een houten koopmanshuis te wonen. Vervolgens maakte ze er een prachtig vormgegeven boek van.

8 min

Wie was het meisje in het blauw?

In de zeventiende eeuw lieten trotse ouders graag een portret maken van hun kind. Alleen de rijkste families konden zich gerenommeerde kunstenaars, zoals de Haarlemse kunstschilder Johannes Verspronck, veroorloven. In 1640 en 1641 schilderde hij drie portretten van een meisje en haar ouders. ‘Portret van een meisje in het blauw’ groeide uit tot een van de publiekslievelingen van het Rijksmuseum. Maar wie was dit meisje? En wie waren haar ouders? Frans Grijzenhout, emeritus hoogleraar kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, deed uitgebreid onderzoek naar de identiteit van het mysterieuze drietal.

7 min

Zoektocht naar cijfers. De massamoord op de Amsterdamse Joden

De moord op de Joodse stadgenoten is de grootste tragedie in de geschiedenis van Amsterdam. Vóór de Tweede Wereldoorlog was ongeveer een op de tien Amsterdammers Joods. Bijna 80.000 mensen. Ze droegen sterk bij aan het karakter van de stad. Opmerkelijk genoeg is het exacte aantal slachtoffers onduidelijk.

9 min

Hilversum en Amsterdam worden buren

Eind dit jaar is het zo ver. Vanaf 1 januari 2027 worden Hilversum en Amsterdam buren. Bij de entree van landelijke dorpjes als Ankeveen, Kortenhoef en Nederhorst den Berg staat dan: ‘gemeente Hilversum’. De omroepstad schiet over de magische grens van 100.000 inwoners. Met dank aan het opnemen van de gemeente Wijdemeren.

6 min

Leven aan boord: ziekte en de zee

Het romantische beeld van prachtig gebouwde schepen, donker zwaar hout en lange wapperende grote vlaggen klinkt prachtig. Maar het leven van een zeevarende ging niet over rozen, de omstandigheden aan boord waren zwaar.

4 min

Haven Oude Zeug speelde rol bij droogleggen Wieringermeer

Haven ‘Oude Zeug’ in de Wieringermeer wordt nog steeds gebruikt voor het transport van grondstoffen en landbouwproducten, maar het speelde ook een rol in het droogleggen van de Wieringermeer. En je kon er lekker zwemmen.

8 min

Heilige plaatsen in Heiloo

Heiloo werd in de elfde eeuw niet voor niets ‘Heiligelo’ (heilige plek) genoemd. In dit oude dorp zouden er spirituele gebeurtenissen hebben plaatsgevonden: van heidense rituelen tot het ontstaan van geneeskrachtige bronnen en Mariaverschijningen. Eeuwenlang trokken pelgrims naar deze bijzondere plaats om met eigen ogen te zien waar missionaris Willibrord rond het jaar 700 een bron had laten ontspruiten. Tegelijkertijd vertellen archeologische vondsten uit de bronstijd een ander, nog veel ouder verhaal. Hoe groeide Heiloo uit tot een van de belangrijkste bedevaartsoorden van Nederland?

8 min

De dijk bij Warder wereldberoemd

De tijd meten in een zandkorrel. Dat kan dankzij een speciale methode: OSL-datering (Optically Stimulated Luminescence). Recent is ook bewezen dat je met zandkorrels uit een kleidijk kan bepalen hoe oud deze werkelijk is. “De dijk bij Warder gaat de geschiedenisboeken in met deze ontdekking,” aldus Jan-Willem Oudhof, archeoloog bij de Alliantie Markermeerdijken. Hij vertelt enthousiast over deze doorbraak waarbij de dijk hoofdrolspeler was in dit onderzoek.

3 min

Het Noord-Hollandpad: wandelen van Texel naar het Gooi

Dat Noord-Holland een afwisselend landschap biedt, bewijst het Noord-Hollandpad, dat 16 etappes telt, van Texel naar het Gooi. Oneindig Noord-Holland sprak met Vladimir Mars. Hij ontwierp de wandelroutes en schreef de daarbij behorende gids.

8 min

Architect Jacob van Campen ontwierp in Amsterdam én Haarlem

Het Paleis op de Dam in Amsterdam en de Nieuwe Kerk in Haarlem zou je niet zo snel aan elkaar linken, maar ze zijn wel door dezelfde man gebouwd: Jacob van Campen (1596-1657). Ook het Mauritshuis in Den Haag is van zijn hand. Jan Niessen uit Amersfoort schreef een toegankelijk boek over de man die als schilder begon, maar als architect naam zou maken.

12 min

Museumtramlijn Amsterdam: een ritje door de tijd

Wie vandaag instapt bij de Museumtramlijn Amsterdam, maakt niet alleen een tocht langs het Amsterdamse Bos, maar ook een reis door de geschiedenis. De typische lijnkleuren, rinkelende bellen en ouderwetse banken brengen een verdwenen tijdperk tot leven. Nostalgie ten top, zeker voor liefhebbers van spoorweghistorie.

4 min

Metamorfosen: Toxic mannen uit de klassieke oudheid

Soms lijkt het alsof de wereld wordt gedomineerd door toxic mannen. Dit is echter geen modern verschijnsel. Voorbeelden van giftige mannelijkheid waren er al in de klassieke oudheid. De Romeinse dichter Ovidius (43 v. Chr.-17 n. Chr.) beschreef in zijn Metamorfosen de wandaden van zowel goden als mensen. Verraad, jaloezie, verkrachting en gedaanteverwisselingen komen in bijna elk verhaal voorbij. Het vijftiendelige Latijnse dichtwerk bleek een onuitputtelijke bron van inspiratie voor kunstenaars. Hoog tijd om een paar dramatische mythen en bijbehorende kunstwerken uit te lichten.

7 min

De lente in 5 landschappen

Als de dagen langer worden en de jonge bloemen hun kop boven het gras uitsteken, krijgt de wereld langzaam weer kleur. De geur van bloesem vult de lucht en overal hangt het gevoel van een nieuw begin. De lente heeft kunstenaars altijd al geïnspireerd. In deze vijf schilderijen zie je hoe zij het voorjaar vastlegden: soms uitbundig en vol leven, soms juist rustig en verstild — maar altijd even fris en kleurrijk.

4 min

Met een prentbriefkaart kon je iedereen bereiken

In deze tijd van Facebook en WhatsApp kun je met één druk óp de knop foto’s en filmpjes sturen naar vrienden en familie, maar rond 1900 was de prentbriefkaart de meest geliefde manier om met hen te communiceren.

9 min

Droge voeten dankzij gemaal Lely

De Wieringermeer dankt zijn bestaan aan gemaal Lely. Al bijna honderd jaar zorgt dit bijzondere gebouw aan het IJsselmeer ervoor dat iedereen tussen Medemblik en Den Oever droge voeten houdt. Maar hoe kwam deze jonge polder eigenlijk tot stand? En welke functie heeft het gemaal vandaag de dag nog?

8 min

Bakkerijmuseum ‘De Oude Bakkerij’ in Medemblik

Aan de buitenkant lijkt het een gewone bakkerswinkel, maar achter de mooie gevel zit sinds 1982 museum ‘De Oude Bakkerij’. Bezoekers kunnen hier alles leren over de rijke geschiedenis van brood, koek, suiker, chocolade en banket. Niet alleen door te kijken, maar ook door te luisteren, voelen, ruiken en zelfs proeven. Oneindig Noord-Holland bracht een bezoek aan het lekkerste museum van Nederland.

9 min

De blekerijen van Bloemendaal

In het Mauritshuis in Den Haag hangt het schilderij ‘Gezicht op Haarlem met bleekvelden op de voorgrond’ van de beroemde landschapschilder Jacob van Ruisdael (1628-1682). Het beeld dat wordt getoond is gemaakt vanuit het perspectief van Bloemendaal. Hij schilderde wel vijftien van dergelijke taferelen, die in verschillende grote musea in de wereld hangen. Ook andere schilders begonnen hem na te doen. Er werden zoveel van dezelfde afbeeldingen gemaakt dat ze een eigen soortnaam kregen, ‘Haarlempjes’. Het schilderij van Jacob van Ruisdael is een geromantiseerde weergave van de werkelijkheid, maar hoe zag de wereld achter die gedrapeerde lijnwaden er in die tijd werkelijk uit?

13 min

Frieda Belinfante: van onverschrokken verzetsvrouw tot dirigent

Wat betekende musicus Frieda Belinfante (1904-1995) voor haar tijdgenoten – en voor ons vandaag? Het antwoord hangt af van wie je het vraagt. Voor de één was zij een gevierd celliste en pionierende dirigent, voor de ander een moedige verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Maar ze was ook een rolmodel, als openlijk lesbische vrouw in een tijd waarin dat allerminst vanzelfsprekend was.

4 min

Ooit kwamen Amsterdammers zich bij de Diemerbrug verpozen

Diemen viert dit jaar het 800-jarig bestaan en is daarmee een halve eeuw ouder dan de hoofdstad. Samen met Taco ten Dam, actief binnen de Historische Kring Diemen, duiken we in de geschiedenis van een nog immer zelfstandige gemeente onder de rook van Amsterdam.

8 min

Binnenkijker: stolpboerderij in Hargergat

Voor de serie ‘Binnenkijker’ van Boerderijenstichting Noord-Holland gaat agrarisch erfgoed specialist Anna Groentjes op bezoek bij bijzondere stolpboerderijen. Trotse eigenaren vertellen haar alles over de geschiedenis en het interieur van de stolp. De interieurs verschillen nog meer van elkaar dan de buitenkanten. Bij woonboerderijen zien we de zoektocht naar het toepassen van nieuwe functies, op basis van de oorspronkelijke indeling. Deze keer reist Anna af naar een stolpboerderij in Hargergat.

3 min

Een monstertocht van 320 kilometer langs 12 Noord-Hollandse steden

Zo’n 200 kilometer schaatsen langs elf steden in Friesland met stadsrechten? Kinderspel. Het valt in het niet bij de allereerste langeafstandsschaatstocht ooit. De Noord-Hollandse Twaalfstedentocht werd slechts twee keer gereden, maar is legendarisch. En kwam, hoe kan het ook anders, langs Amsterdam.

6 min