Religie

Soms zijn ze klein, soms juist heel groot. Soms staan ze aan een plein in een drukke stad, soms in het midden van een klein dorpshart. En in uitzonderlijke gevallen beperkt het zich tot een zoldertje. Geen gebouw zo divers als de kerk.

Verhalen

Kistenmaker Jacob Jansz. brengt een kerkraam

In 1636 meert een schuit af bij de in aanbouw zijnde kerk van Schermerhorn. Aan boord is Jacob Jansz. die het kerkraam komt afleveren, dat het polderbestuur van de Schermeer heeft besteld. Jacob Jansz. is kistenmaker van beroep en heeft de kist(en) gemaakt, waarin de breekbare lading vervoerd wordt. Zoals gebruikelijk gaat het vervoer over water. De kistenmaker begeleidt het transport tot in de kerk. Na goedkeuring door de opdrachtgevers vindt de betaling van 100 gulden plaats, die met maker van het raam, de kunstenaar Pieter Holsteyn, is afgesproken. Na ontvangst van het geld kan Jacob Jansz. de terugreis aanvaarden. Het glas-in-loodraam dat Jacob Jansz. brengt, is nog steeds te bewonderen in de Grote Kerk van Schermerhorn. Aan de levering van het raam gaat een traject vooraf dat via zeventiende-eeuwse bronnen te volgen is.

>

De kogel is door de (Sint Bavo)kerk

Dagen of wekenlang heb je gepiekerd, maar eindelijk is de beslissing genomen. Velen zullen zeggen dat 'de kogel door de kerk is'. De uitdrukking wordt al honderden jaren gebruikt. Maar waar komt deze eigenlijk vandaan? Een gangbaar antwoord is te vinden als we in de geschiedenisboeken van de Haarlemse Sint Bavokerk duiken.

>

Het Drama van de Sint Ritakerk

Het was een mooie dag in Amsterdam-Noord, 17 juli 1943. In de katholieke Sint Ritakerk vindt een eucharistieviering plaats vanwege het 25 jarig bestaan van de kerk. Er zijn meer dan 700 mensen binnen als er een hard gegier boven de kerk klinkt, gevolgd door het geluid van gebroken glas. Daarna wordt het donker. De kerk is gehuld in een grote stofwolk. Er klinkt gekrijs en gekerm van gewonden.

>

De Sultan Ahmed Moskee

Rijdend over de Coentunnelweg, de A8 tussen Zaandam en Amsterdam, vallen twee glanzende puntdaken op tussen het groen. Het zijn de minaretten van de Sultan Ahmet Moskee. In mei 1993 ging de eerste paal van dit pand de grond in, maar het verleden van de Islamitische gemeenschap in de Zaanstreek gaat veel verder terug.

>

De Biddag voor het gewas

Het religieuze gebruik om in moeilijke tijden een aparte bededag te houden zou ontstaan zijn in de middeleeuwen. Er waren toen vaste bededagen, zoals de quatertemperdagen en de kruisdagen. Daarbij ging het vooral om omstandigheden op seculier terrein: oorlog, honger en rampen. Na de reformatie in de 16e eeuw, toen grote delen van Nederland het katholicisme voor het protestantisme verruilden, werd het houden van bededagen door de reformatorische kerken overgenomen.

>

De kerk van de zusters Van Houten

In Weesp staat een bescheiden kerk met een boeiend verleden. Dat deze kerk op deze plek aan de Oudegracht is verrezen, is te danken aan de stoommachine van een kledingwasserij die failliet ging. Twee ongetrouwde zusters zorgden er voor dat de Van Houtenkerk uitgroeide tot een van de meest bekende godshuizen van de vrijzinnig protestanten in het land. Kortom, Weesp bezit een kerk met een verhaal.

>

Schuilkerk maakt plaats voor St. Laurentiuskerk

Nadat ze de Grote Kerk aan de Nieuwstraat bij de reformatie aan de protestanten hadden moeten overdragen, zochten rooms-katholieken in Weesp hun toevlucht in een schuilkerk. Alleen in het geheim konden ze in een gebouw aan de Achtergracht hun geloof belijden. Aan de Herengracht werden eind 18e eeuw met toestemming van de autoriteiten enkele pakhuizen van een jeneverstokerij omgebouwd tot een kerk. Van de straat kon je niet zien dat hier een godshuis stond. Daar kwam vanaf 1874 verandering in.

>

Klokken Grote Kerk Weesp klinken als eeuwen geleden

Tot de oudste gebouwen in Weesp behoort de Grote of Laurenskerk. Deze kerk die in het hart van de stad staat, is in 1462 ingewijd. De stad telde toen zo'n 1200 inwoners. Zij bouwden hun nieuwe gotische kerk op de plek waar vroeger een bakstenen kerk had gestaan. En vermoedelijk stond daar verder terug in de tijd een kerkje van tufsteen. In de toren van de Grote Kerk valt nog een deel van de toren van de voorganger te herkennen. En ook al zie je de kerktoren niet, de klokken van de Grote Kerk laten zich in de hele binnenstad horen. Net als eeuwen geleden.

>

In de synagoge van Weesp staan geen auto’s meer

'Dit was de plaats waar zij de eeuwige en elkaar ontmoetten - tot ze zo maar weg waren.' Je leest het op een gedenkplaat in de Hanensteeg in Weesp, op de zijmuur van de voormalige synagoge aan de Nieuwstraat. Op 29 april 1942 vertrokken de laatste joden uit het stadje. Gedwongen.

>

Boren in de Maarten Lutherkerk

Een charmant kerkje staat aan de Nieuwstad in Weesp. De spitsboogvensters en het klokkentorentje maken het een karakteristiek gebouw. De zaalkerk dateert van 1819 en is van oorsprong een trefpunt van de Evangelisch Lutherse gemeente. Kerkbezoek nam eind vorige eeuw alom af. Enkele protestantse kerkgenootschappen in de stad sloten zich begin deze eeuw aaneen. Het pand uit 1819 was niet meer nodig. De kerk kreeg een prozaïsche 'doorstart' als medische praktijkruimte. Met behoud van de status van rijksmonument.

>

De Stille Omgang

Elk jaar, gedurende één nacht in maart, lopen vele katholieken uit Nederland de stille omgang door het centrum van Amsterdam. Bij deze traditie word de Middeleeuwse mirakelprocessie herdacht. Een religieuze optocht ter ere van het Mirakel van Amsterdam. Een heus wonder dat plaatsvond in 1345, dat de stad op de religieuze kaart zette.

>

Opgraving bij St.-Maartenskerk in Limmen

Vanwege de uitbreiding van de muziekschool in Limmen in 2006 was archeologisch onderzoek vereist. Het onderzoeksgebied ligt op de zuidpunt van de strandwal tussen Limmen en Alkmaar, ten noorden van het voormalige Oer-IJ-estuarium. Deze strandwal is tussen 4300 en 3900 jaar geleden ontstaan. Op de strandwal bevinden zich de archeologische sporen en vondsten vanaf die periode in duinzand. Bij de opgraving werden sporen uit de 15e en 16e eeuw gevonden.
De nabijgelegen Limmer St.-Maartenskerk is één van de oudste kerken in Kennemerland. Het was de moederkerk van de latere parochies Akersloot, Dorregeest, Grosthuizen en Uitgeest. De kerk wordt voor het eerst genoemd in de goederenlijst van de Utrechtse St.-Maartenskerk: 'In Limmen de kerk met tien hoeven'. Deze lijst is opgesteld in de periode 885-896, met enkele aanvullingen in de 10e eeuw. Wanneer de kerk precies is gesticht, is niet met zekerheid bekend.
Voor het onderzoek werden bij de kerk en achter het voormalige schoolgebouw en de brandweerkazerne twee putten gegraven met dieptes van 1 meter en 1meter dertig. In de putten werden vijftiende- en zestiende-eeuwse menselijke skeletresten gevonden en aardewerkscherven uit dezelfde periode. Daarnaast trof men enkele bouwresten aan van het oorspronkelijke gotische koor waarvan de laatste delen in 1806 werden gesloopt wegens de bouwvallige staat waarin het verkeerde.

>

Kerkje en strandwal Spaarnwoude

Spaarnwoude ontstond in de middeleeuwen op de meest oostelijke strandwal in het kustgebied die in de voorafgaande periode van enkele duizenden jaren door de zee was afgezet. De strandwal is het eerste provinciaal aardkundig monument. In het algemeen geldt dat strandwallen archeologisch belangrijke locaties zijn, omdat deze geologische elementen sinds hun ontstaan intensief en min of meer continu zijn bewoond. In de bodem kunnen nog resten van oude bewoning en landgebruik bewaard zijn gebleven.

>

St. Janskerkhof, Laren

Het St. Janskerkhof markeert de plek waar Laren oorspronkelijk lag. Rond het jaar 1000 was hier een nederzetting die omstreeks 1100 werd verrijkt met een kerk, na Naarden de tweede kerk van het Gooi. Door uitdroging van de grond werd het dorp verlaten en weer opgebouwd op de huidige plek van Laren. De kerk die bij het kerkhof was blijven staan werd eind zestiende eeuw gesloopt omdat er nog katholieke godsdienstoefeningen werden uitgevoerd.

>

Nederlands Hervormde Kerk Nederhorst den Berg

De huidige protestantse Willibrordkerk is in de twaalfde eeuw gebouwd op een natuurlijke zandheuvel die is ontstaan uit de resten van een stuifduin uit de laatste ijstijd. De toren en het schip zijn in romaanse stijl opgetrokken en dateren uit de 12e eeuw. De Willibrordkerk kent vermoedelijk een houten voorganger van rond 800 n.Chr., gesticht door Liudger, de bekende prediker die hier te Werinon zijn zetel had. De heuvel leende zich gedurende de ijzertijd en Romeinse tijd goed voor bewoning, alhoewel hiervoor nog geen bewijzen zijn gevonden (wel in de nabije omgeving te Overmeer en Nigtevecht).

>

Kapel ter nagedachtenis aan Graaf Willem II van Holland

In de ijzige koude van januari 1256 trok de graaf van Holland met een leger West-Friesland binnen. Het was graaf Willem II die kort daarvoor was gekozen tot rooms-koning van het Duitse Rijk. Voordat hij naar Rome afreisde om door de paus tot keizer te worden gekroond, wilde hij het opstandige gewest West-Friesland definitief bij zijn graafschap inlijven.

>

Plattelandsklooster van aardbodem verdwenen

In een weiland langs de Oudelandsdijk tussen Monickendam en Ilpendam kwamen in 1959 tijdens een zeer droge zomer koppen tevoorschijn van een groot aantal palen. Het vermoeden rees, dat het hier ging om resten van het verdwenen klooster Galilea Minor, waarvan het bestaan wel bekend was, maar niet de exacte vestigingsplaats.

>

Het verdwenen Sint Ursulaklooster op de Koemarkt in Purmerend

Bij de herinrichting van de Koemarkt in 2009 werden muurresten gevonden waarvan men aannam dat het ging om het Sint Ursulaklooster, een nonnenklooster dat in 1392 was gesticht. Op de eerste kaart van Purmerend van Jacob van Deventer (circa 1560) staat het klooster nog vermeld.

>

Kerkje van Zuiderwoude

Op het kerkterrein van Zuiderwoude werd in 1877 een boomstamkist opgegraven die waarschijnlijk tussen de tiende en de twaalfde eeuw werd gemaakt. Dit zou kunnen wijzen op een vergelijkbare ouderdom van de kerk en het dorpje Zuiderwoude.

>

De Michaelskerk in Oosterland

De Michaelskerk is het oudste gebouw op Wieringen. De bouwvorm wijst erop dat het schip van de kerk al rond 1100 gebouwd moet zijn. Het is namelijk volledig opgetrokken uit tufsteen, een natuursteensoort. Vanaf de dertiende eeuw ging men in baksteen bouwen. De toren is jonger dan het schip en dateert uit de 13e eeuw. De bakstenen spits is er weer later opgezet, vermoedelijk in de 17e eeuw. Al ruim voor 1100 was er een kerk in Oosterland. We weten dit uit de oudste bewaard gebleven documenten over Wieringen waarin sprake is van een tweetal kerken op Wieringen in de 9e eeuw, al weten we niet exact waar die stonden.

>