Kunst

Verhalen

Hendrik van den Eijnde: de Haarlemse buitenstaander van de Amsterdamse School

In Haarlem-Noord, op een klein pleintje, in een rustig buurtje staat een zuil. Het is een opmerkelijk monumentaal bouwwerk van rode baksteen met in de top vier even opmerkelijke beelden. De beelden werden gemaakt door de Haarlemse beeldhouwer Hendrik van den Eijnde. Zijn naam is wellicht niet zo bekend, maar veel mensen zullen zijn beelden op gebouwen in heel Nederland wel eens gezien hebben. Alleen de zuil in Haarlem-Noord staat daar relatief verscholen in de geborgenheid van een woonerf. Vreemde figuren kijken in vier windrichtingen. Wat zijn dit voor een figuren en waarom staan ze daar?

> 7 min

Schilderijen met Heintje terug in Huizen

Het Huizer Museum heeft een bescheiden, maar heel bijzondere tentoonstelling gewijd aan Huizer meisjes. Het is voor het eerst (en het laatst) dat topwerken uit andere musea met Heintje als model samen zijn te zien.

> 5 min

Wie was het meisje in het blauw?

In de zeventiende eeuw lieten trotse ouders graag een portret maken van hun kind. Alleen de rijkste families konden zich gerenommeerde kunstenaars, zoals de Haarlemse kunstschilder Johannes Verspronck, veroorloven. In 1640 en 1641 schilderde hij drie portretten van een meisje en haar ouders. ‘Portret van een meisje in het blauw’ groeide uit tot een van de publiekslievelingen van het Rijksmuseum. Maar wie was dit meisje? En wie waren haar ouders? Frans Grijzenhout, emeritus hoogleraar kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, deed uitgebreid onderzoek naar de identiteit van het mysterieuze drietal.

> 7 min

Metamorfosen: Toxic mannen uit de klassieke oudheid

Soms lijkt het alsof de wereld wordt gedomineerd door toxic mannen. Dit is echter geen modern verschijnsel. Voorbeelden van giftige mannelijkheid waren er al in de klassieke oudheid. De Romeinse dichter Ovidius (43 v. Chr.-17 n. Chr.) beschreef in zijn Metamorfosen de wandaden van zowel goden als mensen. Verraad, jaloezie, verkrachting en gedaanteverwisselingen komen in bijna elk verhaal voorbij. Het vijftiendelige Latijnse dichtwerk bleek een onuitputtelijke bron van inspiratie voor kunstenaars. Hoog tijd om een paar dramatische mythen en bijbehorende kunstwerken uit te lichten.

> 7 min

De lente in 5 landschappen

Als de dagen langer worden en de jonge bloemen hun kop boven het gras uitsteken, krijgt de wereld langzaam weer kleur. De geur van bloesem vult de lucht en overal hangt het gevoel van een nieuw begin. De lente heeft kunstenaars altijd al geïnspireerd. In deze vijf schilderijen zie je hoe zij het voorjaar vastlegden: soms uitbundig en vol leven, soms juist rustig en verstild — maar altijd even fris en kleurrijk.

> 4 min

Verzuipt vrijplaats Ruigoord?

Is vrijplaats Ruigoord een ‘kosmisch lek’? Dreigt het te verzuipen? Of vegen bulldozers het dorpje van de kaart? De toekomst is onzeker. Dat het vroegere eilandje nog bestaat, is te danken aan krakers en kunstenaars. En vergeet de boze pastoor niet, die krakers de sleutel van zijn kerk gaf.

> 7 min

De 5 mooiste winterlandschappen

Zodra het water dichtvriest en het licht over het ijs strijkt, ontstaat een wereld die kunstenaars al eeuwenlang fascineert. Van druk ijsvermaak vol schaatsers tot verstilde vaarten: Nederlandse schilders en tekenaars wisten als geen ander hoe ze de winter moesten vastleggen. Vijf winterlandschappen nemen je mee het ijs op: elk in een andere stijl, maar allemaal even betoverend.

> 4 min

Een reis langs juwelen van prenten uit Noord-Holland

Het Noord-Hollands Archief (NHA) is de schatkamer van de provincie Noord-Holland. Het archief herbergt een schat aan historische prenten en foto’s, dus het werd hoog tijd om daar een keuze uit te maken. Dat leverde zowel een tentoonstelling als een boek op.

> 9 min

Geknipt! Papierknipkunst uit Holland

Als je het over papier knippen hebt, denken velen van ons terug aan de kleutertijd. Waar een gevouwen papiertje met wat knipjes een sneeuwvlok kon worden. Maar wat veel mensen niet weten is dat je vroeger je brood kon verdienen met papierknipwerk. In de 17de en 18de eeuw was dit zelfs een vooraanstaande bezigheid in hoge kringen. De papieren kunstwerkjes waren verzamelobjecten en de onderwerpen liepen uiteen van familiewapens, Bijbelse voorstellingen, gezegdes tot echtelijke ruzies. Door het fragiele materiaal zijn van de duizenden kunstwerken slechts enkelen overgebleven. Tijd om een aantal Hollandse knippers en hun fijne werk uit de vergetelheid te halen.

> 7 min

De natuur lonkt: kunstenaars in het Gooi

Aan het eind van de negentiende eeuw richten steeds meer kunstenaars hun aandacht op de natuur. Ze ontvluchten de groeiende steden met hun moderne industrie en trekken naar het Gooise platteland om daar idyllische landschappen en pittoreske dorpsgezichten vast te leggen. In kunstenaarsdorpen als Laren en Blaricum raken ze geïnspireerd door zowel de schoonheid van de omgeving als het eenvoudige leven van de boerenbevolking.

> 6 min

Historisch kaasplankje

Schilderijen uit de zeventiende eeuw staan er vol mee: kaas. De prachtige maaltijdstillevens van Nederlandse schilders tonen kazen die nauwelijks te onderscheiden zijn van de kazen die vandaag de dag geduldig rusten op de planken van de kaasboer. Vooral de Goudse en Edammerkazen zijn in uiterlijk vergelijkbaar met de hoog opgestapelde torens van kaas op de schilderijen.

> 6 min

De vier seizoenen volgens Maarten van Heemskerck

Maarten van Heemskerck (1498-1574) was een echte pionier. Hij maakte niet alleen schilderijen en tekeningen, maar ook honderden ontwerpen voor etsen en gravures. Zijn voorstellingen waren creatief en vernieuwend, maar zijn manier van werken was dat ook. Om op grote schaal prenten te kunnen maken, liet hij zijn ontwerpen door professionele graveurs in prent brengen. In zijn prentenserie ‘De vier seizoenen’ toonde Van Heemskerck zijn kennis van de klassieke literatuur. Hij beeldde de seizoenen af als personen, net als Ovidius deed in zijn beroemde Metamorfosen.

> 4 min

Amsterdam Museum toont de vele gezichten van Noord-Holland

Er zit niet écht een rode draad in de tentoonstelling ‘Gezichten van Noord-Holland’, die sinds kort in het Amsterdam Museum is te zien. En dat is ook precies de bedoeling: de diversiteit van Noord-Hollanders tonen.

> 7 min

7 kijkjes onder de microscoop van Antoni van Leeuwenhoek

In 2023 is het Antoni van Leeuwenhoek-jaar. Precies 300 jaar geleden overleed de beroemde ‘self-made’ microbioloog, die wereldwijd bekend werd dankzij zijn zelfgemaakte microscoop. Onder zijn loep ontdekte hij allerlei vormen van onzichtbaar leven, zoals nog nooit iemand die gezien had. En dat zonder academische scholing.

> 4 min

Japans lakwerk om bij weg te dromen

Naast grote papieren kunstwerken, waar we eerder aandacht aan schonken, bestaat de zomertentoonstelling van het Rijksmuseum uit Modern Japans Lak. Te zien zijn zo’n zeventig vaak schitterend bewerkte schrijfdozen en andere opbergdozen van hout, die met soms tientallen flinterdunne laagjes lak zijn versierd. De kunstvorm is ingebed in een lange traditie, waarbij kunstenaars uit Oost en West zich door elkaars werk lieten inspireren.

> 7 min

Dwaal met de tekeningen van Gerrit Lamberts door 19e-eeuws Amsterdam

Gerrit Lamberts (1776-1850) maakte levendige tekeningen van het Amsterdam in de eerste helft van de negentiende eeuw. Zijn tekeningen zijn er altijd al geweest en worden vaak in boeken afgedrukt, maar het Amsterdamse Stadsarchief vond het nu eens hoog tijd worden voor een overzichtstentoonstelling.

> 8 min

Het Noord-Hollandse landschap in beeld

Op 8 mei 2021 begon het themajaar ‘Ode aan het Landschap’. Als fotografiestudent was Koen van der Lee in de gelegenheid om hierop in te haken met een fotoserie over het Noord-Hollandse landschap. Vanuit een schoolopdracht is dit verhaal voor Oneindig Noord-Holland ontstaan. Pak een kop thee en ga mee op reis!

> 8 min

Hollands land gevangen in zand

Het Ode aan het Landschap themajaar wordt in Zandvoort gevierd met het tiende en voorlopig laatste Europees Kampioenschap Zandsculpturen. Zes professionele zandkunstenaars met verschillende nationaliteiten namen het tegen elkaar op in deze uitdagende wedstrijd aan zee. Op 9 mei werd de winnaar bekendgemaakt. De redactie van Oneindig Noord-Holland neemt je mee op een zonnige tocht langs de sculpturen, die nog tot eind augustus te bewonderen zijn.

> 5 min

Overveense tekenleraar ontwierp het sprookjesbos in de Efteling

Iedereen kent de tekeningen van Anton Pieck. De sprookjesachtige creaties van deze veelzijdige tekenleraar uit Overveen stonden model voor het sprookjesbos in de Efteling. Pieck beschouwde zijn werk voor het Brabantse attractiepark als ‘het dierbaarste avontuur in zijn leven’.

> 4 min

De Twistappel: strijd in het stadhuis

Karel Appel was niet altijd de gevierde kunstenaar die hij nu is. Een muurschildering in het Amsterdamse stadhuis leverde hem een berg kritiek op.

> 4 min