Op dinsdag 22 oktober 1811 woonden keizer Napoleon en echtgenote Marie Louise een groot bal bij in Felix Meritis. Het feest was georganiseerd door de gemeente Amsterdam. Het keizerlijk paar verbleef twee weken in Amsterdam, als onderdeel van een reis door Holland.
>Het had niet veel gescheeld of Alkmaar was nu een universiteitsstad. In de jaren zestig bestonden er serieuze plannen om in de Schermer een vierde technische hogeschool te vestigen, na die van Delft, Eindhoven en Twente. Als de plannen waren gerealiseerd zou de uitbreiding van Alkmaar zich veel meer in oostelijke richting hebben voltrokken en was er van het polderlandschap van de Schermer weinig overgebleven.
>Blaauw Jan had een menagerie aan de Kloveniersburgwal. Daar werden niet alleen dieren, maar ook opvallende mensen tentoongesteld. In 1764 was er een heuse Indiaan te zien, “Een Wilde, Sychnecta genaamt, van de Mohawk uyt Noord-America.” De Indiaan trok veel bekijks met zijn traditionele kostuum.
>Buurtdialecten verdwenen in de loop van de twintigste eeuw en het overgebleven stadsdialect werd nationale folkore. Minder vaak gebruikt, maar nog wel een element in de moderne taal van het schoolplein. Dat alles zien we in dit slotverhaal van een korte serie (zie gerelateerde verhalen) over het Amsterdams door de eeuwen heen.
>Gappen, geintje, schlemiel, mesjokke. Als dat geen algemeen-plat-Amsterdams is. Om preciezer te zijn, het is Jodenhoeks. Die Mokumse spreektaal is hier al eeuwen ingeburgerd. Maar waar komen die woorden en uitdrukkingen toch vandaan?
>Het aantal geboren Amsterdammers in de stad daalt en het opleidingsniveau stijgt. Het plat Amsterdams wordt daardoor steeds minder gesproken. Maar iedereen herkent het nog, al is het maar van het Jordaanfestival of een lied van André Hazes. Het volkse Amsterdams heeft niet altijd zo geklonken, vele invloeden van buiten gaven de stadstaal vorm. Zo was de invloed van immigranten uit de Zuidelijke Nederlanden en uit de Duitse gebieden in de zeventiende eeuw aanzienlijk.
>Het huidige Tramplein in Purmerend functioneerde tot diep in de negentiende eeuw als opstapplaats voor de trekschuit naar Amsterdam of Hoorn. Omstreeks 1660 namen de besturen van de Staten van Holland en West Friesland, en de steden Amsterdam, Purmerend, Hoorn, Edam en Monnickendam het besluit tot aanleg van een stelsel van wegen en vaarten om het verkeer tussen deze vijf steden te bevorderen. Minder afhankelijk van de weersomstandigheden en een stuk comfortabeler dan paard en wagen zou de trekschuit gedurende lange tijd het belangrijkste vervoermiddel zijn voor wie in Waterland op reis wilde.
>Zullen de dijken het houden? Het is een vraag die een oer-Hollandse angst onder woorden brengt. Een vraag die vooral gesteld werd als een zware herfststorm het woedende water weer eens tegen de dijken opstuwde. De Spaarndammerdijk bij Halfweg hield het niet in de nacht van 4 op 5 november 1675 toen een hevige noordwesterstorm opstak. De gevolgen van die dijkdoorbraak zijn tot op de dag van vandaag zichtbaar. De Groote Braak is een van de vele plaatsen in Nederland waar de strijd tegen het water een zichtbaar litteken naliet …
>Op de Derde Dag van de Amsterdamse Geschiedenis, zondag 26 juni 2011, was de Amsterdamse Oude Kerk ook een verhaallocatie. Deze gotische kerk op de Wallen bestond al voor het jaar 1275, wanneer de officiële geschiedenis van de stad aanvangt. Hier gebeurden al heel lang zeer bijzondere ding. Herbert van Hasselt (oud-directeur van de Oude Kerk) vertelde die dag dit waargebeurde ‘nachtsprookje’.
>We noteren het eerste weekend van september 1987. Het bloemencorso zou langstrekken in Amsterdam en mogelijk veel publiek op de been brengen. Toen liep men nog uit voor de fraai opgebouwde praalwagens uit Aalsmeer. Op de Westermarkt werd een tribune neergezet. Want op deze zaterdag zou er een openluchtvoorstelling gaan plaatsvinden op een plek die een bijzondere betekenis zou krijgen. Er werd iets in gebruik genomen. Niet onthuld!
>Het jaar 1980 staat in de Amsterdamse geschiedenis te boek als een van de meest roerige jaren. De confrontatie tussen de kraakbeweging en de overheid komt tot een climax. Tanks rijden door de straten, de kroning van Beatrix wordt verstoord en er vallen dat jaar vele honderden gewonden bij krakers en politie.
>De hedendaagse reiziger kan op verschillende manieren tussen Amsterdam en Haarlem reizen. De auto, trein of bus brengt ons snel en gemakkelijk naar de gewenste bestemming. In de 15e eeuw bestonden deze keuzemogelijkheden nog niet. De weg naar Haarlem was toen een waterweg voor scheepvaart. Via de trekvaart, de verharde weg en de spoorwegverbinding zijn de reismogelijkheden ontwikkeld tot wat ze nu zijn. Maar de weg die de vooruitgang aflegde was lang niet altijd comfortabel.
>In de dertiende eeuw laten de graven van Holland en de abten van Egmond een dijk aanleggen om het gebied de Velserbroek te beschermen tegen overstromingen. Tot op de dag van vandaag is het grootste deel van de dijk nog zichtbaar. De Velserdijk doorstond ruim 10 eeuwen geschiedenis.
>De Velserdijk is één van de oudste overgebleven dijktypes met sluisjes. Om die reden is de dijk een authentiek, waterstaatkundig zeldzaam geworden element in het landschap. Bovendien is de dijk, onderdeel van de IJdijken, van sociaalhistorisch en landbouwhistorisch belang vanwege de functie van bescherming van de weidegebieden.
>Op 1 november 1876 kwam het gereed: het Noordzeekanaal. Bij de aanleg kwam heel wat kijken: het doorgraven van de duinen, de bouw van de sluizen, de aanleg van het kanaal, de drooglegging van het grootste deel van het IJ. Het zou nu nog een waterstaatkundige topprestatie zijn. Dat de Amsterdamse haven de kortst denkbare verbinding met zee kreeg, lijkt niet meer dan logisch. Maar ze kwam er niet zonder slag of stoot.
>Modepaleizen in Amsterdam, wie kent ze niet: majestueuze gebouwen als dat van de Bijenkorf op de Dam, Metz & Co in de Leidsestraat en het ‘Hirschgebouw’ op het Leidseplein? Minder bekend is echter dat in die gebouwen, die veelal dateren uit het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw, modehuizen of warenhuizen met belangrijke modeafdelingen waren gevestigd die zich aanvankelijk alleen richtten op een select publiek dat het aanbod van haute couture en luxe confectie kon bekostigen.
>De architecten en kunstenaars van de Amsterdamse School hebben Amsterdam in het begin van de twintigste eeuw op een geweldige manier verfraaid en van Amsterdam ‘het Mekka der volkshuisvesting’ gemaakt. Vooral in de Spaarndammerbuurt zijn veel van hun gebouwen te vinden.
>“Als gij met den spoorwegen te Amsterdam komt, ontwaart uw oog een lomp gebouw, dat door een toeval daar schijnt nedergeworpen te zijn,- dat is de Willemspoort. Vroeger stond daar een meesterstuk van vroegere bouwkunst, de Haarlemmerpoort, eene poort rijk aan geschiedkundige herinneringen, eerwaardig om derzelver oudheid en schoone bouworde.” (Anoniem, 1844)
>Het is zomer, de pretparken stromen vol met bezoekers. De Efteling, Hellendoorn, Slagharen en zelfs Disneyland Parijs liggen door auto en trein praktisch ‘om de hoek’. Amsterdammers die in voorgaande eeuwen vertier in de openlucht zochten, konden niet even op en neer naar Brabant of Parijs. Maar gelukkig konden zij terecht in de talloze pleziertuinen aan de rand van de stad.
>Rijk worden is niet iets waar je meteen aan denkt als je zand ziet. Slimme Amsterdamse ondernemers hebben echter eeuwenlang Goois zand verkocht. Al in de zeventiende eeuw was er veel behoefte aan zand. De VOC gebruikte het zand als ballast in schepen en bouwde er in het Verre Oosten kades mee. Later gebruikten aannemers het zand om huizen te bouwen en wegen en spoorwegen aan te leggen.
>