Edam

Stad van koggeschepen, koeboten en kaas

Poorters, touwslagers en zoutzieders

Edam kreeg in 1357 stadsrechten en later, om haar privileges te kunnen handhaven: stadspoorten. Tijdens de Legenden & Verhalen route door Edam komt u nagenoeg alle plaatsen tegen waar een stadspoort heeft gestaan. De volgende optionele wandeling (3 km) voert langs deze punten en natuurlijk ontbreken de verhalen daar ook niet. Stadspoorten en vestingwallen maken de stad en het verhaal rond.

n

U kunt beginnen in het noorden van de stad, bij de stenen Noorderbrug. Daar staat een informatiepaneel, aangebracht door de Vereniging Oud Edam, met informatie over drie stadspoorten.

>

De Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen

Het levenswerk van Jan Nieuwenhuyzen valt best legendarisch te noemen. In een oud huis met trapgevel en struisvogel-gevelsteen in het hart van de stad werd op 16 november 1784 ‘het Nut’ opgericht. Het was de tijd van de Verlichting en revolutie stond voor de deur.

>

De Librije en Latijnse School van Edam

Edam behoort tot de weinige plaatsen die zich gelukkig kunnen prijzen met het bezit van een librije. Doelstelling van de librije was: de mensen voor het ‘ware’ geloof te behouden door hen ‘goede’ boeken te laten lezen. Een kettingbibliotheek uit de 16e eeuw, met unieke exemplaren.

>

Kaas en markt in Edam

Edam en kaas zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De Edammer kaas is om zijn kogelvorm wereldberoemd. Per jaar wordt bijna honderd miljoen kilo Edammerkaas geëxporteerd. Kaas is fascinerend, inspirerend en alledaags … een kwestie van kiezen, proeven en dichten.

>

Nieuwenkamp aan de Nieuwe Haven in Edam

Wijnand Otto Jan Nieuwenkamp werd op 27 juli 1874 in Amsterdam geboren. Van 1910 tot 1920 woonde hij in Edam in een door hem ontworpen huis en atelier. Hij was een veelzijdig kunstenaar, kon schilderen, tekenen, lithograferen, schrijven, illustreren en hij was architect. In deze hoedanigheid heeft hij veel voor Edam betekend.

>

De Kwakelbrug: het ontstaan van Edam

Een ‘kwakel’, ook wel kwakkel of til genoemd, is een hoge, smalle voetgangersbrug. Kenmerkend aan deze wankele (vandaar de naam) bruggen is dat ze hoog zijn om de scheepvaart te kunnen doorlaten. De Kwakelbrug vertelt hoe de bescheiden nederzetting Edam uitgroeide tot een belangrijke handelsstad.

>

Het Gemeen-landshuis in Edam

Toen Edam in 1357 stadsrechten kreeg van graaf Willem V mocht de nieuwe stad een directe en tolvrije uitgang naar de Zuiderzee graven. Dit was een zeer gunstige ontwikkeling voor de kleine handelsnederzetting. Daarom ging het Hoogheemraadschap kantoor houden aan de Schepenmakersdijk. In de loop van de achttiende eeuw werd de werf een echt bestuurlijk centrum.

>

Verboden te snappen, ceeckelen en clappen …

In het Weeshuis aan de Grote Kerkstraat in Edam stond discipline hoog aangeschreven. Op straffe van water en brood. Armenzorg in de 16e eeuw was letterlijk liefdadigheid met een lange baard. Peter Sluisman, conservator van het Edams Museum, vertelt ter plaatse…

>

Van een toren die ging buigen en bogen die de eeuwen doorstaan…

“Als de Speeltoren speelt in mooi Edam…” Het Edams volkslied refereert aan de parel van de stad: het carillon van de Kleine Kerk. Nog altijd staat de toren fier overeind, hoewel het schip al in 1883 is gesloopt wegens verval. Toch hebben een prominente architect en een hoge bewindsman de toren een tweede leven gegund. Hoe dan?

>

Edam en de vrouwen van Rembrandt

Het is rond 1640 een drukte van belang in het huis aan de Sint Anthoniesbreestraat te Amsterdam. Opdrachtgevers worden ontvangen. De opleiding van leerlingen vraagt volop aandacht. Rembrandts eerste vrouw Saskia van Uylenburgh regelt de huishouding en leeft zoals een dame van stand. Maar het is niet allemaal rozengeur en maneschijn…

>

Edamse zeevaarders

Als stad van zeevaarders heeft Edam veel kapiteins en nog hoger in rang geplaatsten voortgebracht. Justus Boot (1739-1793) diende bij de Admiraliteit van Amsterdam en bracht het tot schout-bij-nacht en vice-admiraal van Holland en West-Friesland. Hij woonde waar nu het statige pand Voorhaven 80 staat. Er is zelfs een connectie tussen Edam en Hollands beruchtste zeeheld, Michiel de Ruyter.

>