De Geniedijk Haarlemmermeer is een van de meest grootschalige werken binnen de Stelling van Amsterdam. Deze 10,5 kilometer lange dijk loopt dwars door de Haarlemmermeer en werd aangelegd tussen 1890-1895. De dijk maakte het mogelijk om het zuidelijke deel van de Haarlemmermeer onder water te zetten.
>Fort bij IJmuiden, ook bekend als Forteiland IJmuiden, is het oudste en grootste bouwwerk van de Stelling van Amsterdam. Waar de bouw van andere forten niet onmiddellijk op gang kwam, werd met dit zeshoekige kustfort haast gemaakt. Dit om het in 1876 geopende Noordzeekanaal te kunnen verdedigen.
>Bij een vijandelijke aanval lag Hoofddorp veilig achter de Geniedijk. Alleen waar de Hoofdvaart de Geniedijk doorsneed zat een kwetsbaar punt in de verdedigingslinie van de Stelling van Amsterdam. Daar kwam dan ook een fort: Fort bij Hoofddorp.
>Fort bij Edam ligt in het meest noordoostelijke punt van de Stelling van Amsterdam en maakt onderdeel uit van het Noordfront. Het fort is één van de laatst gebouwde stellingforten, maar ook één van de best bewaarde.
>Op het Vuurtoreneiland ten oosten van Amsterdam ligt de Kustbatterij bij Durgerdam. Vanaf deze militaire versterking moesten de kust van de Zuiderzee en de Amsterdamse haven beschermd worden tegen binnenvarende vijanden. De kustbatterij werd in 1886-1887 aangelegd en is één van de oudste werken van de Stelling van Amsterdam.
>Vanaf de Kustbatterij bij Diemerdam moest de kust van de toenmalige Zuiderzee verdedigd worden. De batterij bestond al in de achttiende eeuw, en werd in 1883 onderdeel van de Stelling van Amsterdam.
>Fort bij de Kwakel werd in 1906 voltooid, min of meer tegelijk met het nabijgelegen Fort bij Kudelstaart. Bijzonder is dat de bouw van het fort is gedocumenteerd in een dagboek van de opzichter. Hieruit blijkt dat de aanleg niet van een leien dakje ging.
>Fort aan den Ham is een klein ‘tussenfort’ in het Noordwestfront van de Stelling van Amsterdam. Gelegen tussen het grotere Fort bij Veldhuis en Fort bij Krommeniedijk moest het fort de spoorlijn tussen Krommenie en Uitgeest verdedigen.
>Fort aan de Winkel is eigenlijk een fort dat niet voltooid werd met bomvrije gebouwen. Die betonnen gebouwen die op deze plek zouden komen, zijn nooit gebouwd. Het fort is vernoemd naar het veenriviertje dat erlangs stroomt en ligt in het Zuidfront van de Stelling van Amsterdam.
>Fort aan het Pampus is het enige Nederlandse kustfort dat op een eiland gebouwd is. Met ruim 60.000 bezoekers per jaar is Forteiland Pampus tegenwoordig het meest bezochte onderdeel van de Stelling van Amsterdam.
>Toen het Haarlemmermeer halverwege de negentiende eeuw werd drooggemaakt, werd Amsterdam kwetsbaarder voor aanvallen van vijandelijke troepen. Om te voorkomen dat de hoofdstad via de drooggelegde polder werd binnengevallen, werd een viertal forten langs de Ringvaart aangelegd, waaronder Fort aan de Liede. Later werd dit fort onderdeel van de Stelling van Amsterdam.
>Fort aan de Drecht ligt in de Uithoornse polder en werd in 1911 voltooid. In oorlogstijd moest dit fort het Amstel-Drechtkanaal, de Kromme Mijdrecht en twee inmiddels verdwenen sluizen verdedigen.
>Fort bij Aalsmeer ligt naast de Ringdijk van de Haarlemmermeerpolder en maakt deel uit van het Zuidwestfront van de Stelling van Amsterdam.
>Fort aan de St. Aagtendijk behoort tot het Noordwestfront van de Stelling van Amsterdam. Wanneer vijandelijke troepen de Stelling via de Sint Aagtendijk binnen probeerden te komen, konden zij vanuit het fort teruggedrongen worden.
>Elke maand plaatst het Regionaal Archief Alkmaar een bijzonder archiefstuk uit de collectie in de schijnwerpers. Deze keer: een verslag van de gebeurtenissen tijdens het beleg van Den Helder, precies 210 jaar geleden.
>
3 min
De Romeinen hebben in de eerste vijftig jaar van onze jaartelling havenforten gebouwd in Velsen. Het is alleen jammer dat daar niets meer aan herinnert, reden voor Recreatieschap Spaarnwoude om twee Romeinse audiotours aan te bieden.
>Het redden van het voormalige forteiland Pampus, dat 3,5 kilometer noordelijk van Muiden ligt, is niet vanzelf gegaan, zo blijkt uit het pas verschenen boek ‘Pampus Pioniers’ met als ondertitel ‘Zij die het forteiland van de ondergang hebben gered’.
>Op 1 december 1572 beleefde Naarden de grootste catastrofe uit haar geschiedenis. Spaanse troepen richtten een bloedbad onder de bevolking aan, om vervolgens de vestingstad in brand te steken. De Gooise hoofdstad werd als afschrikwekkend voorbeeld gesteld voor de andere opstandige steden. Maar dat had niet het effect dat de Spanjaarden voor ogen hadden…
>Al vroeg in de oorlog ontstaat in Naarden één van de eerste verzetsgroepen van Nederland. Onder leiding van Marinus Dubelaar stelen zij in de zomer van 1940 explosieven, wapens en munitie onder de neus van de Duitse bezetter uit een wapendepot in de vesting. Maar als er verraad in het spel komt, zijn de consequenties groot.
>Het water vormde al in de vroege Nederlanden een belangrijke partner bij het weerstaan van vijandelijke invallen. Zo ook het Haarlemmermeer. In het begin van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) vervulde het meer verschillende keren een belangrijke rol in de verdediging van steden tegen de Spanjaarden.
>