De blekerijen van Bloemendaal

In het Mauritshuis in Den Haag hangt het schilderij ‘Gezicht op Haarlem met bleekvelden op de voorgrond’ van de beroemde landschapschilder Jacob van Ruisdael (1628-1682). Het beeld dat wordt getoond is gemaakt vanuit het perspectief van Bloemendaal. Hij schilderde wel vijftien van dergelijke taferelen, die in verschillende grote musea in de wereld hangen. Ook andere schilders begonnen hem na te doen. Er werden zoveel van dezelfde afbeeldingen gemaakt dat ze een eigen soortnaam kregen, ‘Haarlempjes’. Het schilderij van Jacob van Ruisdael is een geromantiseerde weergave van de werkelijkheid, maar hoe zag de wereld achter die gedrapeerde lijnwaden er in die tijd werkelijk uit?

>

Meerenberg: gesticht voor krankzinnigen

Psychiatrische patiënten werden in het verleden nou niet bepaald zachtzinnig behandeld. Gekken, dollen en krankzinnigen werden in dolhuizen vastgeketend en opgesloten. Aan het begin van de negentiende eeuw veranderde het beeld van de psychiatrie en in 1841 werd de eerste krankzinnigenwet ingevoerd. De provincie Noord-Holland besloot (als enige!) om een nieuwe psychiatrische instelling op te richten. Het provinciaal geneeskundige gesticht voor krankzinnigen ‘Meerenberg’ opende in 1849 haar deuren. Dit psychiatrisch ziekenhuis in de duinen van Bloemendaal zou als voorbeeld dienen voor de rest van Europa.

>

Nieuw oorlogsmonument in Bloemendaal

Op 16 april 1945 werd een vergissingsbombardement uitgevoerd op en rond de Duinwijckweg in Bloemendaal waarbij negen mensen omkwamen. Ter nagedachtenis aan deze slachtoffers is precies 80 jaar later, op 16 april 2025, een monument onthuld in het Simon de Heerplantsoen door de burgemeester van Bloemendaal Michel Rog.

> 2 min

Van een verraderlijke zee, volle stranden en weglopende kleuters

Nu de zomer is aangebroken, trekt iedereen weer naar de Noord-Hollandse stranden. Je kunt natuurlijk met felrode lippenstift naam en nummer van je strandtent op de blote ruggetjes van je kinderen tekenen, zoals een moeder van drie kleuters op het Zandvoortse strand eens deed. Maar dat hoeft niet meer: om te voorkomen dat kleine kinderen hun ouders kwijt raken, delen vrijwilligers van de reddingsbrigades tegenwoordig naamplaatjes uit. Werkt net zo goed en staat wat charmanter. Dat ging vroeger wel anders.

>

Rond 1700 kende Zuid-Afrika een Bloemendaal en Overveen

Marius van Nieuwkerk deed onderzoek naar zijn familiegeschiedenis in Zuid-Afrika en stuitte op een zeventiende-eeuwse Van Niekerk. In dit stuk beschrijft hij de relatie tussen deze Van Niekerk en de eveneens uit Nederland geëmigreerde Van Staden die stukken landbouwgrond naar Bloemendaal en Overveen vernoemde.

>

Bijzondere (bij)namen: Kennemerland en IJmond

Noord-Holland kent veel plaatsen met bijzondere namen. Van sommige is de oorsprong snel vast te stellen, bij andere is het nodig om wat dieper te graven in het verleden. In deze serie verhalen onderzoeken we elke maand een andere regio van onze provincie, om achter de herkomst van de lokale plaatsnamen én bijnamen van de inwoners te komen. Deze maand: Kennemerland en IJmond.

>

Let it snow! Winterse taferelen uit de Provinciale Atlas

Of de sneeuw deze winter komt, weet niemand. Maar op Oneindig Noord-Holland zit je goed: wij verzamelden de mooiste plaatjes uit de Provinciale Atlas om even bij weg te dromen. Waan je in de winters van vroeger, met gezellige taferelen van besneeuwde grachten, sleeënde kinderen en schaatsers op het ijs.

>

Siervuurwerk was altijd een grote bron van vermaak

Oud en Nieuw zal dit jaar zonder siervuurwerk worden gevierd. En dat is voor liefhebbers van vuurwerk jammer. Al eeuwenlang vormde siervuurwerk het hoogtepunt van menig volksfeest.

>

Een villa in de blonde duinen

Aan de Dr. Jac. P. Thijsselaan 3 ligt een van de best bewaarde villa’s van Bloemendaal. Maar dat is niet het enige bijzondere aan dit provinciale monument. Villa Binnenduin, zoals het woonhuis genoemd wordt, werd jarenlang bewoond door auteur en natuurvriend Jac. P. Thijsse. De schrijver van de Verkade-albums heeft er zoveel voetstappen liggen, dat zelfs de straat naar hem vernoemd is.

>

Met Jan Feith door de Kennemerduinen (1933)

Deze zomer neemt Jan Feith je mee op reis door onze provincie. Zijn historische teksten uit het album ‘Zwerftochten door ons land: Noord-Holland’ (1933) geven een beeld van zonnige duinen, drukke pleinen en pittoreske polders. Deze week: ‘Wandelen door Haarlem’s duinstreek’.

>

Vondst van de maand: Groot Olmen

Elke maand presenteert Huis van Hilde, het archeologiecentrum van de provincie Noord-Holland, de vondst van de maand. Daar krijgen deze bijzondere bodemvondsten een eigen vitrine, op Oneindig Noord-Holland worden ze met een verhaal in het zonnetje gezet. Deze maand staat Groot Olmen centraal.

>

Kennemerbeek, grensgeval van Kennemerland

Aan de rand van Bennebroek ligt een onopvallend slootje. Ziehier de grens van Kennemerland en van de Noord- en Zuid-Holland. Dit slootje van niks.

>

Vogelenzang: dromerig dorp met lange historie

Trekschuit, trein. Van alles kwam naar Vogelenzang. Zelfs tienduizenden scouts reisden hierheen. En nu? De trekvaart dommelt, de trein negeert het mooie station. Vogelenzang is een dromerig dorp vol met herinneringen aan vroeger.

>

Eerebegraafplaats te Bloemendaal

De jaren 1940-1945 zetten naast de rest van het land, ook de Kennemerduinen op hun kop. Het werd Sperrgebiet. De Duitsers bouwden veel oorlogsbouwwerken en legden betonnen wegen aan. Al tijdens de oorlogsjaren was bekend dat de nazi’s zonder enige vorm van proces verzetsstrijders executeerden in de duinen. In de zomer van 1945 kon in de duinen van Bloemendaal de trieste balans worden opgemaakt. In 45 grafkuilen verdeeld over zes verschillende plaatsen, werden de stoffelijke overschotten van in totaal 422 mensen gevonden. Van hen zijn 313 herbegraven op de Eerebegraafplaats bij Overveen, waaronder de bekende verzetsstrijdster Hannie Schaft.

>

Buitenplaats Bloemenheuvel

Bloemenheuvel lijkt een mooie herbestemming van een negentiende-eeuwse buitenplaats tot gemeentehuis. Dit gebouw dateert echter uit 1966 en is gebouwd op de plek van, en in de vorm van de oorspronkelijke buitenplaats.

>

Bosch en landzicht

Aan de Zandvoorterweg, staan drie zeer verschillende gebouwen die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben: een oude villa, een lage arbeiderswoning en een boerderij. Toch hebben ze een gezamenlijke geschiedenis en vormden ze ooit onderdelen van buitenplaats Bosch en landzicht. Achter de negentiende-eeuwse pleisterlaag van het huis, gaat de zeventiende eeuw schuil.

>

De Beek

Op het terrein van De Beek is al in 1636 een blekerij gevestigd. Twee doopsgezinde zwagers (Lucas van Beeck en Lucas deClercq) breiden in dit jaar vervolgens het terrein uit. In deze tijd wordt op een deel van het terrein al een eenvoudige buitenplaats ingericht die de naam Clercq en Beeck krijgt. Die naam is waarschijnlijk tussen 1690 en 1705 verandert in De Beek. De Beek ontleent zijn charme met name aan het park van tuinarchitect Springer uit de late negentiende eeuw.

>

Duinlust

Duinlust heeft niet alleen een statige villa en een mooi laat-negentiende-eeuwse landschapspark. De verschillende woongebouwen van het personeel geven ook een idee van de hoeveelheid werknemers die een statige buitenplaats draaiende moest houden.

>

Huis te Vogelenzang

Bij het Teylingerbosch is nog illegaal hout gekapt in de Tweede Wereldoorlog en bovendien stond er een een V1-lanceringstation. Maar Huis te Vogelenzang en Teylingerbosch zijn van oorsprong middeleeuws en daarmee een van de oudste van de Noord-Hollandse buitenplaatsen.

>

Voorduin

Er is niet zoveel over van de voormalige buitenplaats Voorduin. Waar eerst een herenhuis, koetshuis, tuinmanswoning, orangerie en formele tuin met twee vijvers gelegen zijn, staat nu alleen nog het huis op de overplaats. Voorduin is gelegen tussen de gronden van de buitenplaatsen Hartenlust en Sparrenheuvel. Zeker tot het einde van de zeventiende eeuw is hier een blekerij gevestigd, daarna komen we het neutrale begrip ‘hofstede’ tegen.

>