Uithoorn

200 jaar gemeente Uithoorn: van veendorp tot voorstad De Hoeksteen: Rietveld in Uithoorn Fort bij Uithoorn: alsof er zó een soldaat om de hoek kan komen Zijdelmeer: duizend jaar terug in de tijd Zijdelmeer toont oeverlandschap van eeuwen geleden

200 jaar gemeente Uithoorn: van veendorp tot voorstad

Op 10 februari 1820 werden de dorpen De Kwakel, Thamen en Uithoorn samengevoegd tot één gemeente: Uithoorn. Na maar liefst acht eeuwen onder gezag van Utrecht te zijn gevallen, werd de nieuwe gemeente opgenomen in de provincie Holland. Met zijn bijzondere ligging aan het Zijdelmeer en zijn middeleeuwse polder is Uithoorn tegenwoordig een geliefde woonplaats. Vlakbij Amsterdam, maar toch in het groen.

>

De Hoeksteen: Rietveld in Uithoorn

Kerkelijk centrum De Hoeksteen in Uithoorn was één van de laatste creaties van architect Gerrit Rietveld. Het bijzondere kubusvormige gebouw aan het water wordt gekenmerkt door Rietvelds karakteristieke eenvoud. Rietveld zou de opening zelf niet meer meemaken, hij overleed tijdens de bouw in 1964.

>

Ben ik Henk of Jack?

Uithoorn, maart 1937. De joodse Mozes Aldewereld loopt fluitend langs de Amstel op weg naar huis aan Amsteldijk-Noord in Uithoorn. Een blonde vrouw op de fiets komt hem tegemoet. Mozes vervlecht in zijn liedje een bewonderend bouwvakkersfluitje. De vrouw moet lachen en roept: “Hallo Mozes, leg dat fluitje eens een nachtje in de olie, dan klinkt-ie beter”. Mozes lacht en steekt zijn hand op: “groeten aan je vader”.

>

Zijdelmeer: duizend jaar terug in de tijd

Het Zijdelmeer dat vlakbij het gemeentehuis kabbelt is een van de oudste plekken in Uithoorn. Waar nu het meertje ligt, voerde al rond het jaar 1000 een stroompje het water uit het hoger gelegen veen af naar de Amstel. Dat veenstroompje groeide uit tot een meer. De moerassige oever met riet ligt er nu vrijwel net zo bij als vroeger. Het Zijdelmeer is nooit uitgeveend.

>

Uithoorn ziet Wilhelmina voorbij treinen

De koninklijke trein was in luttele seconden voorbij. Schoolkinderen zongen uit volle borst. De burgemeester stond in vol ornaat op het perron. Honderden, zo niet duizenden, belangstellenden juichten. Sirenes van fabrieken en boten op de Amstel loeiden. Uithoorn beleefde op 5 september 1938 een hoogtepunt in de lokale historie: koningin Wilhelmina reed door het dorp.

>

Een gepaste straf voor haar gevloek

10 januari 1525. Ael Heynricxdochter hoort het vonnis onbewogen aan. Zij zal met “een trommel en door ’s Heeren Dienaren ter stad uitgeleid” worden, een gepaste straf voor haar gevloek. Gedurende twee jaren zal zij niet mogen terugkeren naar de stad Amsterdam.

>

Amstel (met) Bier

In grote getale kwamen ze die zomerdag naar de “geniesluis”, opgeschoten knapen die de zwemkunst meester waren. Het was in het zwembadloze Uithoorn voor gezinnen een geliefde plek om de kinderen te laten zwemmen en hen op de oever in de gaten te houden.

>

Raadhuis Uithoorn moest wijken voor brug

De aanleg van de provinciale weg tussen Hilversum en Haarlem rond 1938 veranderde het aanzien van Uithoorn aanzienlijk: het centrum rond de Schans werd losgeknipt van Dorpsstraat en Marktplein. Huizen en het nog jonge raadhuis annex postkantoor moesten wijken voor weg en brugopgang.

>

Het Witte Huis van Uithoorn

Aan de Thamerlaan staat een opvallend huis met witte muren. “Weet je wat de overeenkomst is tussen Uithoorn en Washington?”, vroeg een Uithoornaar aan mij toen ik een jaar of tien was. Ik wist het niet. “Het Witte Huis”, zei hij triomfantelijk.

>

Beelden in Oranjepark, Uithoorn

Het bronzen beeld van Wilhelmina staat in een onverzettelijke houding te kijken naar alles wat zich afspeelt in de Emma- en de Julianalaan. Hoe symbolisch: dicht bij haar moeder Emma en haar dochter Juliana wat meer losgelaten. Drie koninginnen met elkaar verbonden als Oranjes in een eens zo koninklijke wijk.

>