Een gepaste straf voor haar gevloek

10 januari 1525. Ael Heynricxdochter hoort het vonnis onbewogen aan. Zij zal met “een trommel en door ’s Heeren Dienaren ter stad uitgeleid” worden, een gepaste straf voor haar gevloek. Gedurende twee jaren zal zij niet mogen terugkeren naar de stad Amsterdam.

Mocht zij zich ophouden binnen de grenzen van de jurisdictie van de stad, dan zou haar een veel zwaardere straf te beurt vallen. Ongetwijfeld heeft Ael niet deze banpaal hoeven te eerbiedigen, want die stond hier waarschijnlijk pas rond 1600.

De Hollandse Dijk was de scheidingsweg tussen Holland en het Sticht (Utrecht); het Stichtse gebied liep van de Rode Paal (hoek bij de Amstel) en Legmeer tot Kudelstaart en Bilderdam (Tolhuis). Rode Paal verwijst naar “roo” c.q. “rooi” in de betekenis van “grens”. De banpaal is sinds 1600 bekend en de huidige is diverse malen gerestaureerd (1926, 1966).

2011 – Banpaal Hollandse Dijk Uithoorn. Collectie SOUDK, foto Chr. Woerden Jzn.

De oorspronkelijke tekst zal geweest zijn “Terminvs pro scriptionis, uterste palen der ballingen”. Gerekend vanuit Amsterdam gaf dit de grens aan waarbuiten vogelvrije veroordeelden buiten de arm van de wet konden blijven of voorbij deze grens verbannen werden.

De paal was tevens een landscheiding waar Thamerbinnenpolder, de Noorder Legmeer en de Bovenkerkerpolder elkaar raakten. Het verlengde van de Bovenkerkerweg liep met een flauwe bocht richting Uithoorn, Zijdelmeer. Ook dit dijkje werd in de loop van de eeuwen afgegraven.

Bron: Stichting Oud Uithoorn / De Kwakel

Publicatiedatum: 07/08/2013