Ouderkerk aan de Amstel

Mijn plek: ‘De Amstel staat voor mij op één’ Frisse neus halen langs de Amstel: Van Ouderkerk naar Ouderkerk Frisse neus halen langs de Amstel: Van ’t Kalfje naar Oostermeer Frisse neus halen langs de Amstel: Van vliedende zorgen naar de kalfskop Frisse neus halen langs de Amstel: Van Berlage naar vrijend paartje Ontploffingsgevaar in kruitfabriek De Oude Molen ‘Geen knoop van mijn gulp voor de Winterhulp!’ Een fatale achtervolging Leerspiegel pronkt aan Bullewijk Zorg en Hoop omsingeld Dagdromen bij Bouwlust Vaart uit tijd van vervening De Paerl aan de Amstel Stoere hoeve aan Amstel Hoeve Immanuel: ‘Boerderij van Hottentot’ Karssenhof: buitenplaats met grafmonumenten IJsclub Ouderkerk bestaat 140 jaar Nachtelijk drama in 1917 Molen De Zwaan: symbool van strijd tegen wateroverlast Kooplieden stichten buitenplaatsen in Ouderkerk Brugstraat zonder brug Café De Vrije Handel: gehaktballen uit de nor Eerste kerk Amstelland verrees in Ouderkerk De Haegh: eeuwenoude hofstede in hartje Ouderkerk Historische bakkerij in beschermd dorpsgezicht Ouderkerk Kruisbasiliek vervangt schuilkerk in de polder Beth Haim: Internationaal beroemde begraafplaats Diaconiehuisjes: ingang achterom Eeuwenoude smederij is nu restaurant Klapbrug verbindt al eeuwen Ouderkerk met Ronde Hoep D’Corendrager: pakhuis bij haventje aan Amstel Benninghdam in Ouderkerk bezorgde Utrecht natte voeten Een ‘Rondje Hoep’ Ouderkerkerplas

Mijn plek: ‘De Amstel staat voor mij op één’

Welke plaats vind jij het meest kenmerkend voor Noord-Holland? Dikkie de Vries uit de gemeente Aalsmeer hoeft er niet lang over na te denken: ‘Wat ik kenmerkend vind voor Amstelland? De Amstel natuurlijk.’ Wandel in gedachten mee langs de oevers van de Amstel, door de dorpen Nes en Ouderkerk.

>

Frisse neus halen langs de Amstel: Van Ouderkerk naar Ouderkerk

Even de spreekwoordelijke ‘frisse neus halen’ is er soms noodgedwongen niet bij. Maar loop of fiets dan in gedachten even mee met een mooi tochtje van de Berlagebrug in Amsterdam naar de Bullewijk in Ouderkerk aan de Amstel. Pakweg tien kilometer met verrassende verhalen. Deel 4: van Ouderkerk naar Ouderkerk.

>

Frisse neus halen langs de Amstel: Van ’t Kalfje naar Oostermeer

Even de spreekwoordelijke ‘frisse neus halen’ is er soms noodgedwongen niet bij. Maar loop of fiets dan in gedachten even mee met een mooi tochtje van de Berlagebrug in Amsterdam naar de Bullewijk in Ouderkerk aan de Amstel. Pakweg tien kilometer met verrassende verhalen. Deel 3: van ’t Kalfje naar Oostermeer, langs buitenplaatsen als een plaatje.

>

Frisse neus halen langs de Amstel: Van vliedende zorgen naar de kalfskop

Even de spreekwoordelijke ‘frisse neus halen’ is er soms noodgedwongen niet bij. Maar loop of fiets dan in gedachten even mee met een mooi tochtje van de Berlagebrug in Amsterdam naar de Bullewijk in Ouderkerk aan de Amstel. Pakweg tien kilometer met verrassende verhalen. Deel 2: Van vliedende zorgen naar de kalfskop.

>

Frisse neus halen langs de Amstel: Van Berlage naar vrijend paartje

Even de spreekwoordelijke ‘frisse neus halen’ is er soms noodgedwongen niet bij. Maar loop of fiets dan in gedachten even mee met een mooi tochtje van de Berlagebrug in Amsterdam naar de Bullewijk in Ouderkerk aan de Amstel. Pakweg tien kilometer met verrassende verhalen. Deel 1: Berlage, Spyker en een vrijend paartje.

>

Ontploffingsgevaar in kruitfabriek De Oude Molen

In het Amstelveense deel van Ouderkerk, aan de Amsteldijk Zuid, is De Oude Molen een tastbare herinnering aan een ooit levendige bedrijfstak. De watertoren, eigenlijk een blustoren, was een onmisbare voorziening bij deze hoogst explosieve fabriek. Voor Ouderkerkers was de kruitfabriek tegelijkertijd ramp én zegen. Velen vonden er een bestaan, altijd was er de angst voor ontploffingen.

>

‘Geen knoop van mijn gulp voor de Winterhulp!’

De meeste winters van de Tweede Wereldoorlog waren streng. De winter van 1941-1942 was zelfs de koudste sinds 1789 en te vergelijken met die van 1963. Veel mensen leefden in armoede en daar maakte de Duitse bezetter gebruik van. De Duitsers richtten op 22 oktober 1940 de Winterhulp Nederland op, een kopie van de Winterhilfswerk des Deutschen Wolkes. Ze wilden laten zien dat ze de zwakkere Nederlanders steunden, om zo een wit voetje te halen bij de bevolking.

>

Een fatale achtervolging

Geweerschoten klinken door de Ronde Hoep bij Ouderkerk op 7 mei 1945. Vier SS’ers rennen door de polder. Ze worden achtervolgd door acht leden van de Binnenlandse Strijdkrachten. De twee groepen achtervolgen elkaar over het riviertje de Bullewijk en springen over de smalle slootjes tussen de weilanden. Met man en macht proberen de verzetsmannen van de Binnenlandse Strijdkrachten de SS’ers te pakken te krijgen, levend of dood. Anton de Lange is van de Binnenlandse Strijdkrachten, en hij schrikt nergens voor terug om de vier mannen te pakken te krijgen.

>

Elsenhove, bekende boerderij in minder bekende polder

Elsenhove is bekend in Amstelveen en omstreken. Deze boerderij ligt in een recreatiegebied aan de voet van de A9. Hier scharrelen boerderijdieren. En – voor kinderen minstens zo belangrijk – Elsenhove heeft een avontuurlijke speeltuin.

>

Aernt Cuijper: de Amstelveense schout die werd opgepakt

Het valt niet mee iets te weten te komen over iemand die leefde in het midden van de 16e eeuw. Dat geldt te meer als hij of zij niet invloedrijk is geweest. Peter van Schaik vertelt in zijn historische column voor rtvAmstelveen toch een Amstelvener opgespoord te hebben die in de archieven sporen heeft nagelaten: Aernt Cuijper de schout van Nieuwer-Amstel die werd opgepakt.

>

Leerspiegel pronkt aan Bullewijk

Het wonderlijke is dat van veel rijksmonumenten weinig officieel bekend is. Boerderij Leerspiegel aan de Holendrechterweg is hiervan het sprekende bewijs. Wie de hoeve aan de Bullewijk ziet liggen twijfelt niet: dit is een juweeltje. Vooral gezien vanaf de Rondehoep Oost, de dijkweg tussen de Voetangel en Ouderkerk.

Het hoofdgebouw, zo vrolijk wit gepleisterd, mag klein zijn, het bevat toch maar een opkamer. En zoals dat bij een boerderij hoorde: er zat een kelder onder. Dat was onmisbaar in de tijd dat er geen koelkast bestond. De dakkapellen geven Leerspiegel een vrolijk accent. Denk ze weg en de hoeve oogt veel strenger.

>

Zorg en Hoop omsingeld

Aan de Rondehoep Oost staan niet veel markante hoeves. Maar Zorg en Hoop op nummer 13 verdient zeker de aandacht. Bebouwing van Ouderkerk heeft in de loop van de jaren deze boerderij omsingeld. Op het achtererf van de boerderij is een compleet nieuwe woonwijk ontstaan. Een buurt met een historische naam: Benning.

Jan Benningh (ong. 1465-1537) was namelijk de man die bij keizer Karel V wist te bereiken dat Amstelland niet meer al het overtollige water uit het Sticht te verwerken kreeg. Hier ongeveer, bij boerderij Zorg en Hoop, kwam een dam in de Bullewijk. Een dam om het water in Amstelland te kunnen reguleren.

>

Dagdromen bij Bouwlust

Door het blauwgrijze pleisterwerk valt boerderij Bouwlust meteen op. Het is een van de mooie boerderijen in de Rondehoep. Kenners vertellen dat Bouwlust een langhuis bevat met dwars uitgebouwde opkamer. De gepleisterde buitenmuur steekt sterk af bij het rieten dak. De leibomen dienen in de zinderende zomermaanden als zonnescherm. Op het bankje voor de hoeve zal het dan goed toeven zijn.

>

Veenderij leeft voort bij Ajax

De Toekomst is ingehaald door de werkelijkheid. Ten noorden van de Burg. Stramanweg bij Ouderkerk startte een eeuw geleden een veenderij. Hier begon men rond 1911 met het wegbaggeren van veen. In het landschap is een deel van de omringdijk goed te herkennen.

>

Turfmakerij Nieuwe Bullewijk

Als je met je rug naar de wijk Sluisvaart in Ouderkerk aan de Amstel gaat staan, naast het gemaal, kijk je uit op de Polder De Nieuwe Bullewijk. Die ligt tussen de Burgemeester Stramanweg, de spoorlijn Amsterdam-Utrecht en de Holendrechter- en Bullewijkerpolder. Het is een turfmakerij uit de 19e eeuw.

>

Vaart uit tijd van vervening

Van vroegere veenderijen valt weinig meer te zien. De turf is immers in rook opgegaan. Maar gelukkig herinnert het kanaal uit de jaren 1803-1805 nog aan de drukte die er toen heerste in de Holendrechter- en Bullewijkerpolder bij Ouderkerk. Over deze vaart voeren turfschippers af en aan. Via een houten sluisje bereikten ze de Bullewijk. Later kwam hier een gemaal om de polder droog te houden.

>

De Paerl aan de Amstel

Wat moet het een imponerend gezicht zijn geweest vanaf de Rondehoep West, die macht aan malende molenwieken in de Bovenkerkerpolder, aan de overzijde van de Amstel. Draaiende molens, sjokkende trekpaarden, fluitende stoomboten – bewoners van De Paerl hebben heel wat beleefd. De hoeve zal rond 1860 zijn gebouwd op deze prachtige plek, schuin tegenover buurtschap De Zwarte Kat.

>

Dijk verbindt vier veenderijen

Op de Hogendijk, aan de noordoostkant van Ouderkerk aan de Amstel, kijk je uit de voormalige Zuidveenderij, nu is dat de Polder De Nieuwe Bullewijk. Achter je ligt de wijk Hoofdenburg. Links is de Machineweg, rechts de Middenweg en recht vooruit dreunt de A2.

>

Nessermolen bewaakte polderpeil

Fietsend of wandelend over de Rondehoep West langs de rivier zie je in de buurt van Nes aan de Amstel een molenstomp. Niet tegen de dijk aangeplakt, maar wat bescheiden teruggetrokken in de polder. De Nessermolen staat op 120 meter van de Amstel aan het eind van een (nu gedempte) opvaart.

>

Sloten graven naar hart Rondehoep

Tussen circa 1100 en 1300 werd de Rondehoep ontgonnen. Dat deden de pioniers door loodrecht vanaf de omringende, destijds lager gelegen veenstromen sloten te graven naar het midden van wat toen nog een dik pak laagveen was. Zo ontstond een typisch, spinnenwebvormig slotenpatroon, een bijzonder cultuurlandschap, een zgn. gerende verkaveling.

Door het inklinken van het veen daalde de bodem en moest een ringdijk worden aangelegd. In de polder werd nooit turf gewonnen. Het veen zou teveel klei bevatten voor turf. Het land heeft altijd een agrarische bestemming gehad. Eerst akkerbouw (graan), maar vanaf de 17e eeuw – vanwege het inklinken van de bodem – veeteelt.

>