De bodem van Noord-Holland geeft regelmatig schatten prijs: een 800 jaar oude sarcofaag, een zwaard uit de 1e eeuw, de resten van een oud kasteel, maar ook kleinere zaken als potten, pannen, munten. De provincie heeft de taak deze archeologische vondsten goed te bewaren en te beheren, en wil de inwoners van Noord-Holland graag betrekken bij de historie. Alle vondsten worden opgeslagen en tentoongesteld in archeologiecentrum Huis van Hilde te Castricum.
Wie zeshonderd jaar geleden over de Zeedijk richting Amsterdam liep, vond op de plek waar nu nog de steeg genaamd Sint-Olofspoort op de dijk uitkomt de grens van de stad. Want dit straatje liep door de Sint-Olofspoort, een van de drie toegangspoorten die Amsterdam rond 1400 had.
>
3 min
Toen in 1994 opgravingen begonnen op de Nieuwezijds Kolk, verwachtte men resten van middeleeuwse houten huizen te vinden. De verbazing was groot toen onder die huizen ook stenen muren van meer dan een meter dik bleken te liggen. Uit de archieven was niets bekend over een groot gebouw op deze plek. Dit maakte de archeologische ontdekking des te belangwekkender.
> 3 min
Op de plek waar de Nieuwendijk afbuigt naar het westen liep rond 1300 de Zeedijk langs het IJ. In 1988 werden hier, tussen de Nieuwendijk en de Prins Hendrikkade, twee bioscopen en een aantal huizen afgebroken voor uitbreiding van Hotel Victoria. Dit maakte archeologisch onderzoek van een oud havenkwartier mogelijk.
> 3 min
Op dit plein was het vanaf de zeventiende eeuw een drukte van belang. Reizigers uit de richting van Haarlem kwamen hier aan en zochten een stal om ‘knol, koets en kar’ achter te laten. Reizigers konden hier ook terecht voor bijvoorbeeld een nieuw zadel en een wagenreparatie of, om bij te komen van de reis, voor een kan bier in een van de kroegen.
> 2 min
De Aardjesberg is een vijftien meter hoge heuvel op de Westerheide (Goois Natuurreservaat) bij Hilversum. De berg maakt deel uit van de stuwwal, ontstaan in de voorlaatste ijstijd zo’n 150.000 jaar geleden. De Aardjesberg is altijd al een bijzondere plek geweest. Al voor de laatste ijstijd die ongeveer 10.000 jaar geleden eindigde, heeft de prehistorische mens hier sporen achtergelaten.
> 1 min
Het blijft een apart gevoel om te wandelen op grond waar 5000 jaar geleden mensen werden begraven. Op de Westerheide bij Hilversum (Goois Natuurreservaat) zijn zeventien grafheuvels gevonden, waar bijzondere archeologische vondsten zijn gedaan.
> 2 min
In het voorland bij het West-Friese dorp Schellinkhout, nabij Hoorn, is in opdracht van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier door Archeologie West-Friesland een grote boerderij uit de zestiende-zeventiende eeuw opgegraven. De boerderij is bijzonder omdat deze buiten de Westfriese Omringdijk stond, slechts gescheiden van de Zuiderzee door een lage zomerdijk. De funderingen van de boerderij waren nog redelijk gaaf aanwezig. Rondom de boerderij is fraai huishoudelijk afval zoals versierde borden, maar ook een Sint-Jakobsschelp en fraai glaswerk gevonden.
> 2 min
In het Buitenmuseum van het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen staat een replica van een boerderij uit de bronstijd. Bij het bouwen van de boerderij is gebruikgemaakt van gegevens uit opgravingen in West-Friesland. Tijdens de open dagen van de bronstijdboerderij kunnen bezoekers een indruk krijgen van het leven op een boerderij in de bronstijd.
> 3 min
In 2007 werd bij een natuurontwikkelingsproject in de Wieringermeer, vlakbij de IJssselmeerdijk, de resten van een prehistorische kano gevonden. Minder compleet dan die van Uitgeest, wat platgedrukt en met een recente drainagepijp er doorheen, maar wel twee keer zou oud, dat wil zeggen, niet 2600 jaar oud, maar 5300 jaar oud. Dat is ouder dan de piramiden van Cheops… Zo blijkt dat het vrij jonge cultuurgebied in de Wieringermeer een wel heel oude voorgeschiedenis heeft.
> 1 min
Onderzoekers van de universiteiten in Leiden en Groningen zijn in 2009 een groot onderzoek begonnen naar opgravingen in West-Friesland en ‘De Gouw’, die unieke kennis opleveren over de prehistorische mens. De regio werd al vele duizenden jaren geleden bewoond. Er zijn vele menselijke sporen teruggevonden, waaronder het skelet van ‘Mies’.
> 3 min
Boswachter Coen van Oosterom raapt in 2003 een paar potscherven op bij Groot Olmen in de Kennemerduinen bij Overveen. Die vondst leidt tot de ontdekking dat er daar in de vroege middeleeuwen mensen woonden. Het zand slokte alles op.
> 4 min
Twee Gooise herders legden in 2007 een honderd kilometer lange tocht af over de Utrechtse Heuvelrug met hun heideschapen en hond Flo. De tocht werd verfilmd. Ze vroegen daarmee aandacht voor de aantasting van het oeroude landschap. Het Gooi, deel van de heuvelrug, ontstond tijdens de voorlaatste ijstijd. Er liepen zelfs Neanderthalers rond.
> 3 min
Begin 2015 is het provinciaal archeologisch depot van het voormalige rijstpakhuis Mercurius in Wormer naar een nieuw gebouw in Castricum verhuisd. Daar, in het ‘Huis van Hilde’, kunnen archeologische schatten beter worden geconserveerd en tentoongesteld. In heel Noord-Holland zijn er bijzondere bodemvondsten gedaan, ook in de moerasachtige Zaanstreek zelf, die veel vertellen over de Friezen.
> 3 min
De Westfriese Omringdijk beschermde eeuwenlang een groot gedeelte van Noord-Holland tegen de oprukkende zee. De 126 kilometer lange dijk is dan ook hét symbool van de West-Friese strijd tegen het water. Het dertiende-eeuwse Kasteel Nuwendoorn, tussen de dorpjes Krabbendam en Eenigenburg, werd ooit verwoest door een doorbraak van de Westfriese Omringdijk.
> 4 min