Fort bij Vijfhuizen, gelegen in het Zuidwestfront van de Stelling van Amsterdam, is een bijzonder fort. Zo is het fort als eerste gebouwd volgens een nieuw standaardtype. Het Fort bij Vijfhuizen kan daarom beschouwd worden als een ‘voorbeeldfort’ voor de eerste reeks van forten die in de jaren 1897-1907 aan de west- en zuidkant van Amsterdam verrezen.
>De Geniedijk loopt dwars door de Haarlemmermeer en is één van de meest zichtbare onderdelen van de Stelling van Amsterdam. De dijk maakte het mogelijk om het zuidelijke deel van de Haarlemmermeer onder water te zetten, terwijl het noordelijke deel droog bleef.
>De Batterij aan de Sloterweg is een ‘minifort’ in de Geniedijk, tussen het Fort bij Hoofddorp en het Fort bij Aalsmeer. De batterij maakt deel uit van het Zuidwestfront van de Stelling van Amsterdam.
>Haarlemmermeer is ouder dan men denkt. Waar nu de polder ligt was 9000 jaar geleden een wadden- en kweldergebied. Vanaf 3000 voor Chr. werd de invloed van de zee minder. Er ontstond een kustgordel met strandwallen waar mensen woonden. Dit weten wij door archeologische vondsten bij het vroegere eiland Abbenes. Deze en andere bodemschatten zijn tot 20 mei 2024 te zien in het Historisch Museum Haarlemmermeer.
>De Geniedijk Haarlemmermeer is een van de meest grootschalige werken binnen de Stelling van Amsterdam. Deze 10,5 kilometer lange dijk loopt dwars door de Haarlemmermeer en werd aangelegd tussen 1890-1895. De dijk maakte het mogelijk om het zuidelijke deel van de Haarlemmermeer onder water te zetten.
>Bij een vijandelijke aanval lag Hoofddorp veilig achter de Geniedijk. Alleen waar de Hoofdvaart de Geniedijk doorsneed zat een kwetsbaar punt in de verdedigingslinie van de Stelling van Amsterdam. Daar kwam dan ook een fort: Fort bij Hoofddorp.
>Straatnamen vertellen veel over de historie van een plaats. Vroeger werden ze afgeleid van herkenningstekens, bekende gebouwen of oude ambachten. Later ontstonden er wijken met thema’s, zoals bomen, zeehelden of het koningshuis. Wat vertellen de meest voorkomende straatnamen ons over hun geschiedenis? En wat zijn eigenlijk de langste en kortste straatnamen van Noord-Holland?
>Johan Rudolph Thorbecke (1798-1872) is van grote invloed geweest op de vormgeving van het Nederlandse staatsrecht in de negentiende eeuw, met als hoogtepunt ‘zijn’ beroemde grondwetsherziening van 1848. Ook heeft hij zich als jurist en als politicus actief bemoeid met waterschappen en de toekomst van de Haarlemmermeerpolder.
>De presentatie van het eerste Erfgoed journaal Haarlemmermeer viel in het water, omdat corona daar weer eens een stokje voor stak, maar het journaal staat nu gelukkig online en is voor iedereen te zien. Elke twee maanden gaan Benjamin Pattiruhu en Chiara van der Pijl voor het journaal op pad. Zo brachten ze al een bezoek aan het Fort van Hoofddorp, waar twintig portretten van fotograaf Karin K. hangen. Oneindig Noord-Holland sprak met de twee jonge reporters.
>Noord-Holland kent veel plaatsen met bijzondere namen. Van sommige is de oorsprong snel vast te stellen, bij andere is het nodig om wat dieper te graven in het verleden. In deze serie verhalen onderzoeken we elke maand een andere regio van onze provincie, om achter de herkomst van de lokale plaatsnamen én bijnamen van de inwoners te komen. Deze maand: Amstelland en Meerlanden.
>Slechts weinig mensen weten dat er in de Haarlemmermeer een bron bestond, die voortdurend een grote hoeveelheid water opbracht met bijzondere geneeskrachtige eigenschappen. Als tafelwater hoefde het voor Spa niet onder te doen.
>Cor van Stam (1920-1995) gaf tijdens de oorlog samen met zijn vrouw Trijntje van Stam-Jansen onderdak aan joodse onderduikers. Onder de schuilnaam Cor van de Meer coördineerde hij het verzet in Haarlemmermeer en omstreken. Na de oorlog werd hij er zelfs burgemeester.
>De (vernieuwde) stelling van Amsterdam is aangelegd tussen 1881 en 1914. Zij wordt gevormd door een ring van vijfenveertig verdedigingswerken waarmee de hoofdstad kon worden verdedigd door het land buiten de stelling ongeveer een halve meter onder water te zetten (inundatie). Dat is te ondiep voor schepen en te diep voor man en paard. Fort Hoofddorp maakt daarvan deel uit.
>Een leeuw met een paling in zijn poten. Een landingsbaan in het water. Een predikant die zijn kerk in brand schiet. Het wordt een boeiend tochtje vandaag. De vraag is wat Vrouwentroost te maken heeft met Napoleon. En: Gooide een boze Wim Kan echt zijn lintje in de plas?
>Is Hoofddorp een plaats waar je rond kunt dwalen? Nou en of. Loop (in gedachten) maar even mee langs de Hoofdvaart en verbaas je over wat er te zien is. Hier, op de bodem van het droog gepompte Haarlemmermeer, stichtten de pioniers een dorpje. Op het kruispunt van twee vaarten. Kruisdorp heette het. Het Hoofddorp van nu met monumentale panden.
>Deze zomer neemt Jan Feith je mee op reis door onze provincie. Zijn historische teksten uit het album ‘Zwerftochten door ons land: Noord-Holland’ (1933) geven een beeld van zonnige duinen, drukke pleinen en pittoreske polders. Deze week: ‘De Haarlemmermeer als typisch poldergebied’.
>Dag en nacht pompte het stoomgemaal De Cruquius. Jarenlang zwoegde het gevaarte, totdat in juli 1852 de ‘waterwolf’ was getemd. Definitief.
>Haarlemmermeer ademt dynamiek. Schiphol werkt dag en nacht. Treinen schichten door de polder. Automobilisten razen banenbreed voort. Hier pufte een eeuw geleden een stoomtreintje.
>Met een pennenstreek zet Willem I een punt onder een discussie die eeuwenlang had voortgekabbeld over de vraag: hoe tem je de ‘waterwolf’. Dat Haarlemmermeer vrat namelijk steeds meer land op. Hele dorpen waren al in de golven verdwenen. En het hield maar niet op.
>In 1940 kregen alle dorpen in het kader van de luchtbescherming babybrandspuiten die na de oorlog nog een tijd werden gebruikt.
>