Tropenmuseum blaast een frisse wind door het koloniale verleden
Een nieuwe, kritische kijk op het koloniale verleden, dat was voor het Amsterdamse Tropenmuseum reden om de vaste opstelling eens flink op de schop te nemen.
>‘Inclusie en diversiteit zitten in de aard van de Zeedijk’
Het oudste gayvriendelijke café van Amsterdam was in 2022 dicht. Maar niet voor lang, als het aan de nieuwe stichting Café ’t Mandje ligt.
>De Opstand in 1572
Toen Alva de tiende penning probeerde in te voeren stuitte hij op groot verzet. Met de steun van de uitgeweken calvinisten naar Duitsland verwierf Prins Willem van Oranje een leger om Alva te verjagen. In de slag bij Heiligerlee in 1568 behaalde zijn broer Lodewijk een overwinning op de Spanjaarden, maar kort daarna werd hij verslagen door het Spaanse leger onder Alva. Daarop werd het plan beraamd enige steden te veroveren. Daartoe stelde Oranje zich in verbinding met de watergeuzen en vond ook voor korte tijd steun bij Koning Karel van Frankrijk.
>‘Verboden muziek’ waar je blij van wordt
Stadsarchief Amsterdam besteedt aandacht aan veertien componisten die in de Tweede Wereldoorlog werden vervolgd of vermoord. ‘Die componisten krijgen we niet meer terug, maar hun muziek moet klinken,’ vindt samensteller Eleonore Pameijer.
>Van Aakpad tot Zeeweg: straatnamen van Noord-Holland
Straatnamen vertellen veel over de historie van een plaats. Vroeger werden ze afgeleid van herkenningstekens, bekende gebouwen of oude ambachten. Later ontstonden er wijken met thema’s, zoals bomen, zeehelden of het koningshuis. Wat vertellen de meest voorkomende straatnamen ons over hun geschiedenis? En wat zijn eigenlijk de langste en kortste straatnamen van Noord-Holland?
>Dwaal met de tekeningen van Gerrit Lamberts door 19e-eeuws Amsterdam
Gerrit Lamberts (1776-1850) maakte levendige tekeningen van het Amsterdam in de eerste helft van de negentiende eeuw. Zijn tekeningen zijn er altijd al geweest en worden vaak in boeken afgedrukt, maar het Amsterdamse Stadsarchief vond het nu eens hoog tijd worden voor een overzichtstentoonstelling.
>De Hare Krishna’s van Amsterdam
In de jaren ’70 waren ze daar plotseling. Met kale beschilderde hoofden, zingend door de Amsterdamse straten: de Hare Krishna’s. Wie waren deze aanhangers van Krishna en hoe raakten ze in Amsterdam verzeild?
>Het Noordzeekanaal en Simon Wolf Josephus Jitta
In 1865 werd Simon Wolf Josehpus Jitta voorzitter van de in 1863 opgerichte Amsterdamsche Kanaal Maatschappij. Deze had tot doel Amsterdam door middel van een kanaal met de Noordzee te verbinden.
>Zomertijd: wat maakt dat ene uurtje nou uit?
Daar gaan we weer! De klok wordt wederom verzet. Gedoe of toch wel fijn? In de zeventiende eeuw wist men nooit hoe laat het precies was. Dat was een groot probleem met zoveel schepen die naar de Oost voeren. Tijd en plaats zijn namelijk twee begrippen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Het oplossen van dit probleem werd een race tegen de klok.
>Baby’s, boeren en piraten mogen weer stemmen
Op 16 maart 2022 mogen we weer naar de stembus om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. Reden genoeg voor een rondgang langs een aantal Noord-Hollandse gemeenten. Van een baby die mag stemmen tot een baron die opkomt voor de boeren: wij hebben de leukste verkiezingsberichten van de afgelopen zeventig jaar voor je op een rijtje gezet.
>De zware strijd om Indonesische onafhankelijkheid
De nieuwe tentoonstelling Revolusi! In het Rijksmuseum heeft de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949) weer volop onder de aandacht gebracht. Het was een ongelijke strijd, waarbij vooral aan Indonesische zijde veel slachtoffers vielen. Niet voor niets heeft deze periode bij hen soms diepe wonden achtergelaten. Hoog tijd om eens te kijken naar wat er nu écht gebeurde in deze chaotische naoorlogse situatie.
>Gerrit van Schaik: vlieger tijdens de meidagen van 1940
Gerrit van Schaik, een Amsterdamse ‘maandvlieger’, werd in de meidagen van 1940 gemobiliseerd in de strijd tegen de Duitsers. Vanuit vliegbasis Soesterberg vloog hij onder meer naar de Grebbelinie, waar hij deelnam aan luchtgevechten.
>Verdeel en heers: propaganda in de Tweede Wereldoorlog
Je hoeft alleen maar te kijken naar een verkiezingsstrijd in Amerika of corrupte leiders in China en je begrijpt dat er middelen worden ingezet om de massa in het gareel te houden. Zelfs in ons kleine kikkerlandje is er ‘false news’ in omloop. Maar nog veel misleidender dan nepnieuws is propaganda. In de Tweede Wereldoorlog verspreidde de bezetter op grote schaal propaganda affiches door heel Nederland, om het volk te beïnvloeden. Één ding is zeker: neem niet alles aan wat je leest.
>Hoe de eerste razzia-slachtoffers in de gaskamer belandden
Bij twee razzia’s, op 22 en 23 februari 1941, worden 400 willekeurige Joodse jongemannen in de toenmalige Amsterdamse Jodenbuurt opgepakt. Het vormt de directe aanleiding tot de Februaristaking, die een paar dagen later uitbreekt.
>Dansen en mixen in ’s werelds eerste housemuseum
Het komt niet vaak voor dat er nieuwe musea uit de grond schieten, maar áls het gebeurt is dat wel in Amsterdam. Zoals onze hoofdstad in 1988 de primeur had met nieuwe elektronische dancemuziek, heeft ze dat nu met ’s werelds eerste housemuseum. Je kunt er terecht voor een interactieve reis door de geschiedenis van housemuziek, het (her)beleven van het clubgevoel dat je in coronatijd hebt moeten missen en het leren knoppendraaien als een echte dj.
>Let it snow! Winterse taferelen uit de Provinciale Atlas
Of de sneeuw deze winter komt, weet niemand. Maar op Oneindig Noord-Holland zit je goed: wij verzamelden de mooiste plaatjes uit de Provinciale Atlas om even bij weg te dromen. Waan je in de winters van vroeger, met gezellige taferelen van besneeuwde grachten, sleeënde kinderen en schaatsers op het ijs.
>Vrouwen in Verzet: Trijntje van Keulen
Trijntje (Truus) van Keulen groeit op in de Jordaan. De overvolle arbeidersbuurt is een links bolwerk waar de communisten veel aanhangers hebben. Dit geldt ook voor de familie van Truus, die sterk antifascistisch is. Omdat de communisten ideologisch gezien de grote vijand zijn van de fascisten, vormen ze een gemakkelijk doelwit voor de nazi’s als Nederland in mei 1940 wordt bezet. Veel communisten gaan vrijwel meteen in het verzet.
>Trouwen met de handschoen
Voor de moderne mens klinkt het absurd. Dat je een huwelijk aangaat met iemand die je nog nooit in het echt hebt gezien. Vroeger was de verloving of het huwelijk op de eerste plaats geen romantische aangelegenheid, maar een bloedserieus contract. Met als voornaamste doel dat beide partijen ervan zouden profiteren. Maar wat als er nou een zee of een land tussen jou en je toekomstige huwelijkspartner zat? Dan kon je altijd nog ‘trouwen met de handschoen’. Maar wat hield dat precies in?
>Begraafplaats Huis Te Vraag
Een begraafplaats die de naam draagt ‘Huis Te Vraag’: dat moet een bijzondere plek zijn. Dat is het ook, daar aan de Schinkel in Amsterdam-West. In het stuk bos aan de Rijnsburgstraat verwacht je geen dodenakker.
>De Groene man
De Groene man is een ornament in de vorm van een gezicht dat -deels- gemaakt is van bladeren, of een gezicht waar bladeren uit de mond (of soms oren, neus en ogen) stromen. Dit zeer intrigerende ornament is te vinden in middeleeuwse kerken, maar ook op gevels van oude huizen. Haarlem heeft maar liefst 69 Groene mannen in zijn binnenstad. Dit maakt Haarlem de stad met de – op Amsterdam na – meeste Groene mannen van Nederland! De Groene man wordt tegenwoordig onder andere gezien als het symbool voor de verbinding van de mens met de natuur. Maar werd hij altijd zo gezien? Lees verder over de speurtocht naar de betekenis van de Groene man.
>