Gijsbrecht terug in zijn Amstelstad
In 1968 kwam een eind aan een nieuwjaarstraditie van 331 jaar: de opvoering van Vondels Gijsbrecht van Amstel in de Stadsschouwburg. Hoe kwam dit gebruik tot stand? En hoe liep het ooit stuk?
>In 1968 kwam een eind aan een nieuwjaarstraditie van 331 jaar: de opvoering van Vondels Gijsbrecht van Amstel in de Stadsschouwburg. Hoe kwam dit gebruik tot stand? En hoe liep het ooit stuk?
>Is Amsterdam met zijn 750 jaar tolprivilege eigenlijk oud? In de schaduw van de hoofdstad ligt het oudere dorp Diemen. Hier landden begin elfde eeuw vermoedelijk de pioniers van Amstelland. Van Diemen dwalen we door de tijd naar de monding van de Amstel. Ga mee, net als Napoleon door de Muiderpoort.
>Over de Amstel hangt vanmorgen een lichte nevel. In de mist van het verleden moet het eerste tufstenen kerkje in Amstelland hier, in Ouderkerk, zijn gebouwd. Rond het jaar 1100. Prima startpunt voor een tocht door de tijd. Langs de Bullewijk naar de Gaasp en de Diem.
>Holland heeft oneindig veel gezichten. Dwaal mee door de tijd op deze tocht langs een oude veenrivier. Tientallen kilometers verderop mag een wereldberoemde stad zijn gebouwd, hier, bij Fort aan de Drecht, kijk je uit over weids polderland. Langs de sloot sluipt een grote zilverreiger. Een aalscholver duikt plots op in de fortgracht.
>In de normaal zo stille museumzaal slaakte ze een kreet van opwinding. Te midden van alle kunstwerken stond een kunstwerk speciaal gemaakt voor haar. Naast het werk zat haar partner op haar knieën. Anjulie werd door haar vriendin Geraldine ten huwelijk gevraagd in het Amsterdam Museum.
>Fort bij Waver-Amstel ligt bij Waverveen, op de plek waar de Amstel en de veenrivier de Oude Waver samenkomen. Het fort is onderdeel van het Zuidfront van de Stelling van Amsterdam en wordt ook wel Fort de Nes of Fort Nessersluis genoemd.
>In 2024 viert het Tulp Festival Amsterdam zijn tienjarig bestaan. Tijdens het festival, in de maand april, bloeien tienduizenden tulpen in de Amsterdamse straten. In het kader van dit jubileum organiseert het Amsterdam Museum de mini-expo ‘In de Ban van de Tulp’ over de eeuwenlange relatie tussen de stad en de tulp, waarbij onder andere het zeldzame Tulpenboek te zien is.
>Waar nu het hart van de Randstad driftig klopt, dommelde eeuwen geleden uitgestrekt waterland onder brede wolkenluchten. Dijkweggetjes doorsneden het Amstellandse meren- en plassengebied. Wie indertijd van Amsterdam naar Leiden reisde, keek uit over Legmeer en Haarlemmermeer. Water, alom water. Totdat midden negentiende eeuw het Haarlemmermeer werd leeg gepompt. Het Legmeer klotste en kabbelde nog als vanouds. Exact 150 jaar geleden maakte koning Willem III daar met een pennenstreek definitief een eind aan.
>Noord-Holland kent veel plaatsen met bijzondere namen. Van sommige is de oorsprong snel vast te stellen, bij andere is het nodig om wat dieper te graven in het verleden. In deze serie verhalen onderzoeken we elke maand een andere regio van onze provincie, om achter de herkomst van de lokale plaatsnamen én bijnamen van de inwoners te komen. Deze maand: Amstelland en Meerlanden.
>Kasteel Sypesteyn herbergt een breekbare schat: een grote verzameling Loosdrechts porselein uit de achttiende eeuw. Jonkheer Henri van Sypesteyn was niet alleen één van de eerste verzamelaars van het oudhollandse serviesgoed, maar deed ook onderzoek naar dit ‘witte goud’ van de Gooi- en Vechtstreek.
>Nog even en we kunnen weer vrij reizen, zoals we dat 125 jaar geleden ook al konden. Toen reisde je nog met de stoomboot en kon je attracties bezoeken over het leven van Jezus Christus.
>Welke plaats vind jij het meest kenmerkend voor Noord-Holland? Dikkie de Vries uit de gemeente Aalsmeer hoeft er niet lang over na te denken: ‘Wat ik kenmerkend vind voor Amstelland? De Amstel natuurlijk.’ Wandel in gedachten mee langs de oevers van de Amstel, door de dorpen Nes en Ouderkerk.
>Een leeuw met een paling in zijn poten. Een landingsbaan in het water. Een predikant die zijn kerk in brand schiet. Het wordt een boeiend tochtje vandaag. De vraag is wat Vrouwentroost te maken heeft met Napoleon. En: Gooide een boze Wim Kan echt zijn lintje in de plas?
>Behoefte aan ruimte, frisse lucht? Wil je even de volle stad ontvluchten? Op de Diemerzeedijk verwaaien de duizelende aerosolen vast razendsnel. Loop, fiets – of ga in gedachten – mee met Rembrandt richting Diemerzeedijk. Even lekker uitwaaien.
>Het kwik stijgt snel en iedereen sprint naar het dichtstbijzijnde water om af te koelen. Zomaar in het water springen was vroeger niet gebruikelijk, zeker niet als vrouw. Om de verleiding van het ‘vrije zwemmen’ in kanalen en grachten te reguleren, kwamen er in Amsterdam badinrichtingen. Vanaf 1881 was men welkom voor een duik in de zwem- en badinrichting aan de Amstel.
>Roeister Florrie van der Kamp van roeivereniging Willem III haalt regelmatig een frisse neus op of aan de Amstel. Tijdens die tochtjes over het water vallen haar (niet meer bestaande) gebouwen op, waarvan ze de achtergrondverhalen tot op de bodem uitzoekt. Deze week verdiept ze zich in boerderij Klarenbeek aan de Ouderkerkerdijk.
>In Carré ontsnappen op 24 januari 1894 vier circusleeuwen. Pas de volgende ochtend kunnen ze weer gevangen worden.
>Even de spreekwoordelijke ‘frisse neus halen’ is er soms noodgedwongen niet bij. Maar loop of fiets dan in gedachten even mee met een mooi tochtje van de Berlagebrug in Amsterdam naar de Bullewijk in Ouderkerk aan de Amstel. Pakweg tien kilometer met verrassende verhalen. Deel 4: van Ouderkerk naar Ouderkerk.
>Roeister Florrie van der Kamp van roeivereniging Willem III haalt regelmatig een frisse neus op of aan de Amstel. Tijdens die tochtjes over het water vallen haar (niet meer bestaande) gebouwen op, waarvan ze de achtergrondverhalen tot op de bodem uitzoekt. Deze week verdiept ze zich in twee verdwenen hoeves: Anna’s Hoeve en Hoeve Sloterdijk.
>Even de spreekwoordelijke ‘frisse neus halen’ is er soms noodgedwongen niet bij. Maar loop of fiets dan in gedachten even mee met een mooi tochtje van de Berlagebrug in Amsterdam naar de Bullewijk in Ouderkerk aan de Amstel. Pakweg tien kilometer met verrassende verhalen. Deel 3: van ’t Kalfje naar Oostermeer, langs buitenplaatsen als een plaatje.
>