Hoofddorp

Monumenten op de bodem van het meer Met Jan Feith door de Haarlemmermeer (1933) Het puffende treintje uit Hoofddorp De Geniedijk: de groene ruggengraat van de Haarlemmermeer Dik Trom en de ezel Hoofddorp krijgt kerk zonder tierelantijnen In hartje Hoofddorp verrijst Polderhuis Levendige handel op eerste marktdag van Hoofddorp De Iepenhof is stenen archief van Haarlemmermeer Molenaar in Hoofddorp vlagt voor Dik Trom

Monumenten op de bodem van het meer

Is Hoofddorp een plaats waar je rond kunt dwalen? Nou en of. Loop (in gedachten) maar even mee langs de Hoofdvaart en verbaas je over wat er te zien is. Hier, op de bodem van het droog gepompte Haarlemmermeer, stichtten de pioniers een dorpje. Op het kruispunt van twee vaarten. Kruisdorp heette het. Het Hoofddorp van nu met monumentale panden.

>

Met Jan Feith door de Haarlemmermeer (1933)

Deze zomer neemt Jan Feith je mee op reis door onze provincie. Zijn historische teksten uit het album ‘Zwerftochten door ons land: Noord-Holland’ (1933) geven een beeld van zonnige duinen, drukke pleinen en pittoreske polders. Deze week: ‘De Haarlemmermeer als typisch poldergebied’.

>

Het puffende treintje uit Hoofddorp

Haarlemmermeer ademt dynamiek. Schiphol werkt dag en nacht. Treinen schichten door de polder. Automobilisten razen banenbreed voort. Hier pufte een eeuw geleden een stoomtreintje.

>

Terug naar toen: Mijn eeuw van Schiphol

Bij de opening in het Historisch Museum Haarlemmermeer worden vierkanten papiertjes uitgedeeld: oranje, groen, roze en blauw. De bedoeling is er een vliegtuigje van te vouwen om die vervolgens in de in het museum gefabriceerde boom te laten landen. “Niet als symbool dat we vliegtuigen in bomen moeten laten landen, maar als teken dat we gaan beginnen”, grapt de CCO van Schiphol Group, André van den Berg, tijdens de opening van de tentoonstelling ‘Mijn eeuw van Schiphol – Bevlogen verhalen uit de Haarlemmermeer’. Het is in 2016 honderd jaar geleden dat de eerste vliegtuigen op Schiphol landden. Ook in het pittoreske museum, verstopt tussen bos, hotel en bowlingbaan, wordt aandacht besteed aan dit bijzondere jubileum.

>

Bevrijding en feesten in Haarlemmermeer

Op 8 mei trekken Canadese troepen Amsterdam binnen. Diezelfde dag wordt onder meer Heemstede bevrijd. Canadese soldaten overnachten in het Groenendaalse Bos. Op woensdag 9 mei trekken ze Haarlemmermeer binnen. In Hoofddorp worden de bevrijders verwelkomd door een enthousiaste menigte. Het regiment ‘Princess Patricia’s Light Infantry’ wordt toegejuicht. De Canadezen worden officieel ontvangen door waarnemend burgemeester Jansonius. De ontvangst van de bevrijders is een feest! Iedereen is uitgelaten; na jaren mag je weer zeggen wat je denkt, doen en laten wat je wilt. Na jaren mag de Nederlandse vlag weer wapperen. Veel Hoofddorpers rijden een stukje mee met de gevechtswagens van de bevrijders. Een ‘Canadese’ luitenant op een motor blijkt zich te ontpoppen als een echte Hoofddorper; Millenaar. Want aan de geallieerde legers zijn Nederlandse militairen toegevoegd die al eerder naar Engeland of het bevrijde Zuiden zijn uitgeweken.

>

Stelling van Amsterdam: Zuidwestfront (Haarlemmermeer)

De QR route Stelling van Amsterdam komt langs alle 42 forten van deze 135 kilometer lange verdedigingslinie. Om de QR route overzichtelijker en toegankelijker te maken, is de route onderverdeeld in verschillende stukken, de zogenaamde ‘fronten’. Een front bestaat uit een ensemble van forten en andere objecten zoals batterijen, sluizen en liniedijken die te samen een ruimtelijk verdedigingssysteem vormden. Dit verhaal gaat over het Zuidwestfront dat loopt van Fort bij Vijfhuizen tot aan Fort bij Aalsmeer, dwars door de Haarlemmermeerpolder.

>

Batterij aan de Sloterweg: mini-fort in de Geniedijk

De batterij is gelegen tussen het Fort bij Hoofddorp en het Fort bij Aalsmeer en maakt onderdeel uit van het Zuidwestfront van de Stelling. Het functioneerde als steunpunt om flankerend vuur te geven ter verdediging van de Geniedijk, de hoofdverdedigingslinie van de Stelling door de Haarlemmermeer.

>

Omgeving N201: cultuur en natuur

De streek rondom de N201 is een bijzonder veelzijdig gebied, rijk aan cultuurhistorie. Een gebied waarin de mens en de natuur innig met elkaar verbonden zijn bij de vorming en gebruik van het landschap. Het uiterlijk van het gebied is de afgelopen halve eeuw ingrijpend veranderd als gevolg van de ontstuitbare ontwikkeling van luchthaven Schiphol. Maar juist deze bedrijvigheid en zichtbaarheid van menselijke activiteit hoort bij de geschiedenis van deze streek. Aan de andere kant heeft, zoals bij veel gebieden in West-Nederland, de eeuwigdurende strijd van de mens tegen het water ook haar stempel gedrukt op het landschap. De N201, één van de drukste provinciale wegen van ons land, doorkruist dit interessante cultuurlandschap. Midden in het gebied, tussen Hoofddorp en Aalsmeer, loopt de Geniedijk. Deze 10 km oude verdedigingslinie behoort tot de Stelling van Amsterdam en staat op de UNESCO Werelderfgoedlijst. De dijk is inmiddels ontdaan van zijn militaire functie en vormt nu de groene ruggengraat van de Haarlemmermeer. Het is een belangrijke ecologische verbinding in het verstedelijkte gebied waarvan de inwoners dankbaar gebruik maken.

>

Burgemeesters zoeken onderdak in Hoofddorp

Twee jaar nadat burgemeester Slob in Haarlemmermeer aantrad (1908) was zijn woning klaar aan de Kruisweg. De ruime woning, gelegen aan de rand van het toenmalige Hoofddorp, was ontworpen door niemand minder dan K.P.C. de Bazel. De Bazel was de architect van het bankgebouw in de Vijzelstraat in Amsterdam, dat tegenwoordig dienst doet als archief van de stad Amsterdam. Echter doordat burgemeester Slob verkeerd gokte met Russische aandelen, was hij in 1920 genoopt een kleiner huis op te zoeken. Hij verhuisde naar de Julianalaan in het dorp.

>

Dik Trom en de ezel

Het beroemdste avontuur van Dik Trom is natuurlijk het omgekeerd ezeltje rijden. De ezel trok overdag de kar van Bertels, een koopman die handelde in stoffen, garen, band en spelden. De ezel van Bertels was een bijzonder dier dat heel hard kon lopen, vooral wanneer hij ’s avonds terug naar het land ging. Ondanks vele pogingen van de dorpsjongen was het niemand gelukt om op de rennende ezel te blijven zitten.

>

De schoolbank uit om op het land te werken

Ooit is de zomervakantie ingevoerd om landbouwarbeid mogelijk te maken. In de oogsttijd konden kinderhanden goed gebruikt worden. Dit blijkt wel uit een krantenbericht uit 1912: “Evenals vorige jaren schijnt ook thans het schoolverzuim aan de lagere scholen in deze gemeente weer enorm groot te zijn. Tot het verrichten van allerlei veldarbeid worden tal van meisjes en knapen gebezigd die broodnodig op de schoolbanken thuisbehoorden.” Tot die veldarbeid behoorden onder andere het bieten dunnen en aardappels rooien.

>

Rentenierswoning met paardenstal in Hoofddorp

Het karakteristieke pand met paardenstal aan de Hoofdweg 683 in Hoofddorp uit 1920 is nog in originele staat. Het past heel goed bij de andere panden aan de westzijde van de Hoofdvaart. Het staat ook nog eens op een hoek, waardoor je twee mooie gevels kan zien en niet slechts een, zoals bij andere panden aan de westzijde van de Hoofdvaart. Vanaf augustus 1882 tot 1918 stond op deze plek aan de Hoofdweg een christelijke bewaarschool. Daarna werd er twee jaar lang ’s morgens een schippersbeurs in gehouden.

>

Hoofddorp krijgt kerk zonder tierelantijnen

De eerste katholieke inwoners van het dorp aan het Kruis (Hoofddorp) moesten naar de kerk in Heemstede, Bennebroek of Aalsmeer gaan. Dat was soms wel erg ver weg en men zat daar niet altijd te wachten op die onbeschaafde lieden uit De Meer. Een landeigenaar in het midden van de Haarlemmermeer bood daarom zowel voor de katholieken als de protestanten een grote loods aan die ze zondags konden gebruiken. Ideaal was dat niet, want protestanten en katholieken deelden toen nog niet de oecumenische gedachte. Toen de katholieken in 1856 een stuk land geschonken kregen, lieten ze er direct een houten noodkerk op zetten. Op 5 oktober 1856 droeg pastoor Steenvoorden de eerste mis op.

>

Kantonrechter begint in Raadhuis Hoofddorp

Het kantongerecht kent een historie die teruggaat tot 31 mei 1877 toen in Hoofddorp een nevenzittingsplaats van het kantongerecht in Haarlem werd gevestigd. Er was toen nog geen gebouw, de zittingen waren in de collegekamer van het gemeentehuis. Dat gebeurde zonder behoorlijke griffie en zonder wacht- of getuigenkamer. Er was toen nog ruimte genoeg in het gemeentehuis.

>

Alleen ’s winters naar school

In de zomer werken op het land en in de winter naar school. Op 5 oktober 1921 werd de landbouwwinterschool door de Minister van Landbouw in de Haarlemmermeer geopend. De school huisde nog enige tijd in een lokaal van een openbare school in Nieuw-Vennep tot het schoolgebouw aan de Julianalaan in december 1922 klaar was. Van begin oktober tot eind maart zaten de leerlingen in de klas en in het groeiseizoen gingen ze op stage.

>

Fort beschermt Hoofddorp

Bij een vijandelijke aanval lag Hoofddorp veilig achter de Geniedijk. Alleen waar de Hoofdvaart de Geniedijk doorsneed zat een bres in de verdedigingslinie. Daar kwam dan ook een fort. En een sluis om de Hoofdvaart af te sluiten. De forten waren bedoeld om de zwakke plekken bij de inundaties af te dekken: de wegen en vaarten.

>

Op drukke beursdag opende bank bijkantoor in Hoofddorp

Na de opening in 1912 van een spoorstation in Hoofddorp en daar vlakbij een nieuw postkantoor zag de Haarlemsche Bankvereeniging hier kansen. De bouw van een bijkantoor begon in 1916, op woensdag 16 mei 1917 kon het publiek naar binnen. Het bankgebouw was ontworpen door architect J.B. van Loghem. Beursdag was normaal op donderdag, maar deze keer werd beursdag op woensdag gehouden. Omdat de dag erna Hemelvaartsdag was, en dan was alles dicht in Hoofddorp.

>

In hartje Hoofddorp verrijst Polderhuis

In 1852 kwam het bericht dat het Haarlemmermeer droog was gevallen. Pas vier jaar na het droogvallen van het Haarlemmermeer werd een polderbestuur benoemd. Het polderbestuur vergaderde in Haarlem, in het Hofje van Staats in de Jansstraat of Brinkmann op de Grote Markt. Vele jaren later kreeg Haarlemmermeer een eigen Polderhuis, hartje Hoofddorp.

>