Amstelveen

On(t)roerend goed langs de Amstel Ontploffingsgevaar in kruitfabriek De Oude Molen Het museum van de Jannen Kostverloren hervonden Broersepark Molen De Dikkert Annakerk en Engelbewaarderschool Middeldorpstraat en Roemerdorpstraat Marechausseekazerne Het oude Raadhuis van Amstelveen Café ’t Hert in Amstelveen Dorpsplein Amstelveen Exotisch Kostverloren Arme kinderen moeten naar Veenhuizen Buitenplaats Wester-Amstel: Stukje paradijs aan de Amstel Fort bij Waver-Amstel: compleet bewaard interieur geeft goed beeld van soldatenleven op een fort Handwegkerk, eerste gereformeerde kerk Amstelveen Oorlog over melkprijs Oostermeer Amsterdam drukt stempel op Amstelveen Amstel krijgt een eiland Banpaal Amsteldijk: tot hier en niet verder De Zwarte Kat schrijft historie De herberg van Kalf De Lange Brug naar museum Paardenburg: rustpunt voor man en paard Burgerweeshuis redt bovenland Kruispunt in hart polder Het droeve lot van weduwe Koopmanschap Amstelveen verzet zich tegen aanleg bos Nes aan de Amstel is een ‘pyjamadorp’ Amsterdammers bouwen buitenhuizen aan Amstel Brede sloot was haven Amstelveen Dirk moest dienen Bankraskerk, monument van Samen Op Weg Kadavers dreven in de Amstel De Amstel ligt boven het maaiveld Festivals op oude noodlandingsbaan in Amsterdamse Bos Limburgse vrienden bouwen mooiste kerk van Amstelland Van Plan tot Bos Amstelveen kent verscholen bunkertje Amstelveen lokt forensen met parken

On(t)roerend goed langs de Amstel

Roeister Florrie van der Kamp van roeivereniging Willem III haalt regelmatig een frisse neus op of aan de Amstel. Tijdens die tochtjes over het water vallen haar (niet meer bestaande) gebouwen op, waarvan ze de achtergrondverhalen tot op de bodem uitzoekt. Deze week verdiept ze zich in twee verdwenen hoeves: Anna’s Hoeve en Hoeve Sloterdijk.

>

Ontploffingsgevaar in kruitfabriek De Oude Molen

In het Amstelveense deel van Ouderkerk, aan de Amsteldijk Zuid, is De Oude Molen een tastbare herinnering aan een ooit levendige bedrijfstak. De watertoren, eigenlijk een blustoren, was een onmisbare voorziening bij deze hoogst explosieve fabriek. Voor Ouderkerkers was de kruitfabriek tegelijkertijd ramp én zegen. Velen vonden er een bestaan, altijd was er de angst voor ontploffingen.

>

Het museum van de Jannen

Dat zie je niet vaak: een museum met een Tomadorekje aan de wand. Wat heeft dat te maken met glassculpturen en beelden? Omdat de directeur van Tomado moderne kunst verzamelde. Zijn collectie is te bewonderen in een museum waar beeldhouwer Verschoor zijn huiskamer heeft.

>

Heuvels als groene monumenten

Twee heuvels in het groen. Hemelsbreed enkele honderden meters van elkaar gelegen. De hoge ligt in het Amsterdamse Bos, de kleine heeft zich verscholen in een park. Beide hebben te maken met Jac. P. Thijsse. Hoe dat zo?

>

Kostverloren hervonden

Aan de oever van de Amstel in Amstelveen vlakbij het Kalfje ligt een weiland waar tot 1822 het Huis Kostverloren stond. Dit kasteeltje zou gesticht zijn door Jan Ben­ning, omstreeks het jaar 1500 schepen en burgemeester van Amsterdam.

>

Broersepark

Het Broersepark aan de Molenweg is het oudste park van Amstelveen. Het park is aangelegd in 1926 in de Engelse landschapsstijl: de paden, de plantvakken en waterpartijen hebben een slingerend patroon. Op deze tekening kun je dat goed terugzien. In het park bevinden zich het Indië-monument, het Bevrijdingsmonument en het Burgemeester Colijnmonument.

>

Molen De Dikkert

Deze molen aan de Amsterdamseweg 104 was oorspronkelijk een houtzaagmolen in de Zaanstreek, maar is in 1896 verhuisd en in Amstelveen opnieuw opgebouwd als korenmolen. Toen stond hij nog te midden van weilanden, inmiddels is hij volledig omringd door bebouwing. Dat de molen uit de Zaanstreek komt, kun je nog zien aan de gevelbekleding van groen geschilderd hout. Dergelijke gevelbekleding is zeer atypisch voor Amstelveen, maar de Zaanstreek staat er vol mee.

>

Annakerk en Engelbewaarderschool

De Annakerk en de Engelbewaarderschool, Amsterdamseweg 22 en 24, maken onderdeel uit van een katholieke enclave in het oude dorp van Amstelveen. De Sint Annakerk uit 1927 (architect J. Hendriks) vormt het middelpunt van het complex, daaromheen zijn verschillende katholieke scholen, broeder- en zusterhuizen te vinden. De situatie is sinds de wederopbouwperiode nog niet ingrijpend veranderd maar de aanstaande sloop van de pastorie van de Sint Annakerk lijkt daar verandering in te gaan brengen.

>

Middeldorpstraat en Roemerdorpstraat

Als gevolg van de industrialisatie vond er in de tweede helft van de 19e eeuw een enorme trek plaats van het platteland naar de steden. Al snel ontstond er een groot tekort aan woningen, waardoor veel mensen in ongekend slechte omstandigheden woonden. Omstandigheden waarbij meerdere gezinnen in dezelfde ruimte woonden, en een tekort aan licht en lucht in de woningen kwamen veelvuldig voor. De overheid stelde in 1901 de Woningwet vast, met als doel het bevorderen van de bouw van goede woningen. Het wordt algemeen beschouwd als het begin van de overheidsbemoeienis met de volkshuisvesting in Nederland. Met de Woningwet in de arm konden gemeenten zo overgaan tot onbewoonbaarverklaring, onteigening en krotopruiming.

>

Station Amstelveen

Op bijgevoegde kaart kun je goed het netwerk aan sporen zien van de Haarlemmermeerspoorlijnen. Ze doorkruisen het gebied tussen Haarlem, Leiden, Amsterdam, Mijdrecht en Alphen.
Langs het Haarlemmermeerspoorlijntje tussen Amsterdam en de Haarlemmermeer stonden heel wat stationnetjes. Op historische foto’s zie je er een aantal die nog altijd in Amstelveen en omstreken staan. Duidelijk is dat door de H.E.S.M. gebruik werd gemaakt van een standaardontwerp, dat meerdere malen, soms met kleine wijzigingen, werd toegepast. De stationsgebouwen van Amstelveen, Nieuwkoop, Uithoorn en Bovenkerk lijken dan ook sterk op elkaar. Het station van Amstelveen, Stationsstraat 28-30, is gebouwd in 1915. Het wordt onder meer nog gebruikt door de museumtramlijn.

>

Marechausseekazerne

Deze marechausseekazerne uit 1921 werd gebruikt door de bereden politie, en werd later een politiebureau. Dat betekent dat er stallen nodig waren voor de paarden, maar ook dat er cellen waren. Deze lagen achter het hoofdgebouw dat aan het begin van de Ouderkerkerlaan ligt. Helaas zijn deze onlangs afgebroken. Als je naar de foto’s van deze stallen en cellen kijkt, kun je nog wel wat van de oude functie terugvinden, zoals de tralies voor de ramen van de cellen en aan de gevels, de ringen waaraan de paarden vastgemaakt werden bij het zadelen en het borstelen. Aan de gevelsteen boven de hoofdentree zie je dat het hier gaat om de koninklijke marechausee: daar getuigen de Hollandse leeuw en de Hollandse kroon van.
In het stalgebouw en het cellencomplex zat jarenlang een jeugdcentrum. De naam daarvan ‘De Bajes’ verwees naar de oude functie van het gebouw.

>

Het oude Raadhuis van Amstelveen

Op deze foto zie je het raadhuis van de gemeente Nieuwer Amstel, de voorganger van de gemeente Amstelveen, uit 1892, aan de Amsteldijk 67 in Amsterdam. Net als de pastorie van de dorpskerk en café ’t Hert in de Dorpsstraat is dit gebouw opgetrokken in een architectonische stijl die destijds erg populair was. Typisch voor deze architectonische stijl is de symmetrische vormgeving, met de entree in het midden en de ramen aan weerszijden. Vroeger was de gemeente Nieuwer Amstel veel groter dan Amstelveen nu, en liep door tot ver in het huidige Amsterdam-Zuid. De gemeente had haar raadhuis expres op de grens van haar grondgebied laten bouwen, om de gemeente Amsterdam te imponeren. Dat is helaas niet gelukt, want al twee jaar na de bouw, in 1894, werd het grondgebied geannexeerd door de gemeente Amsterdam en trok het gemeentebestuur van de gemeente Nieuwer-Amstel zich noodgedwongen terug in het oude dorp. Daar werd direct gestart met de bouw van een nieuw raadhuis aan de Dorpsstraat 75.

>