Amstelveen

Mijn plek: ‘De Amstel staat voor mij op één’ On(t)roerend goed langs de Amstel Ontploffingsgevaar in kruitfabriek De Oude Molen Het museum van de Jannen Heuvels als groene monumenten Kostverloren hervonden Een fatale achtervolging Broersepark Middeldorpstraat en Roemerdorpstraat Marechausseekazerne Het oude Raadhuis van Amstelveen Dorpsplein Amstelveen Fietsen over rijksweg 3 ‘Rondje Poel’ zonder brede boulevard Exotisch Kostverloren Arme kinderen moeten naar Veenhuizen Buitenplaats Wester-Amstel: Stukje paradijs aan de Amstel Fort bij Waver-Amstel: compleet bewaard interieur geeft goed beeld van soldatenleven op een fort Handwegkerk, eerste gereformeerde kerk Amstelveen Oorlog over melkprijs Wester-Amstel Amsterdam drukt stempel op Amstelveen Amstel krijgt een eiland Banpaal Amsteldijk: tot hier en niet verder De Zwarte Kat schrijft historie De herberg van Kalf De Lange Brug naar museum Paardenburg: rustpunt voor man en paard Tulpenburg trok hoge gasten Oostermeer: juweel aan de Amstel Burgerweeshuis redt bovenland Urbanuskerk: het baken van Nes Veldwachters jagen menigte met sabel uiteen Het droeve lot van weduwe Koopmanschap Amstelveen verzet zich tegen aanleg bos Nes aan de Amstel is een ‘pyjamadorp’ Amsterdammers bouwen buitenhuizen aan Amstel Brede sloot was haven Amstelveen Dirk moest dienen Bankraskerk, monument van Samen Op Weg Kadavers dreven in de Amstel De Amstel ligt boven het maaiveld Festivals op oude noodlandingsbaan in Amsterdamse Bos Wester-Amstel ademt de Gouden Eeuw Limburgse vrienden bouwen mooiste kerk van Amstelland Tweede Wereldoorlog. In de directe omgeving verbleven">Amstelveen kent verscholen bunkertje Amstelveen lokt forensen met parken

Mijn plek: ‘De Amstel staat voor mij op één’

Welke plaats vind jij het meest kenmerkend voor Noord-Holland? Dikkie de Vries uit de gemeente Aalsmeer hoeft er niet lang over na te denken: ‘Wat ik kenmerkend vind voor Amstelland? De Amstel natuurlijk.’ Wandel in gedachten mee langs de oevers van de Amstel, door de dorpen Nes en Ouderkerk.

>

On(t)roerend goed langs de Amstel

Roeister Florrie van der Kamp van roeivereniging Willem III haalt regelmatig een frisse neus op of aan de Amstel. Tijdens die tochtjes over het water vallen haar (niet meer bestaande) gebouwen op, waarvan ze de achtergrondverhalen tot op de bodem uitzoekt. Deze week verdiept ze zich in twee verdwenen hoeves: Anna’s Hoeve en Hoeve Sloterdijk.

>

Ontploffingsgevaar in kruitfabriek De Oude Molen

In het Amstelveense deel van Ouderkerk, aan de Amsteldijk Zuid, is De Oude Molen een tastbare herinnering aan een ooit levendige bedrijfstak. De watertoren, eigenlijk een blustoren, was een onmisbare voorziening bij deze hoogst explosieve fabriek. Voor Ouderkerkers was de kruitfabriek tegelijkertijd ramp én zegen. Velen vonden er een bestaan, altijd was er de angst voor ontploffingen.

>

Het museum van de Jannen

Dat zie je niet vaak: een museum met een Tomadorekje aan de wand. Wat heeft dat te maken met glassculpturen en beelden? Omdat de directeur van Tomado moderne kunst verzamelde. Zijn collectie is te bewonderen in een museum waar beeldhouwer Verschoor zijn huiskamer heeft.

>

Heuvels als groene monumenten

Twee heuvels in het groen. Hemelsbreed enkele honderden meters van elkaar gelegen. De hoge ligt in het Amsterdamse Bos, de kleine heeft zich verscholen in een park. Beide hebben te maken met Jac. P. Thijsse. Hoe dat zo?

>

Kostverloren hervonden

Aan de oever van de Amstel in Amstelveen vlakbij het Kalfje ligt een weiland waar tot 1822 het Huis Kostverloren stond. Dit kasteeltje zou gesticht zijn door Jan Ben­ning, omstreeks het jaar 1500 schepen en burgemeester van Amsterdam.

>

Een fatale achtervolging

Geweerschoten klinken door de Ronde Hoep bij Ouderkerk op 7 mei 1945. Vier SS’ers rennen door de polder. Ze worden achtervolgd door acht leden van de Binnenlandse Strijdkrachten. De twee groepen achtervolgen elkaar over het riviertje de Bullewijk en springen over de smalle slootjes tussen de weilanden. Met man en macht proberen de verzetsmannen van de Binnenlandse Strijdkrachten de SS’ers te pakken te krijgen, levend of dood. Anton de Lange is van de Binnenlandse Strijdkrachten, en hij schrikt nergens voor terug om de vier mannen te pakken te krijgen.

>

Broersepark

Het Broersepark aan de Molenweg is het oudste park van Amstelveen. Het park is aangelegd in 1926 in de Engelse landschapsstijl: de paden, de plantvakken en waterpartijen hebben een slingerend patroon. Op deze tekening kun je dat goed terugzien. In het park bevinden zich het Indië-monument, het Bevrijdingsmonument en het Burgemeester Colijnmonument.

>

Middeldorpstraat en Roemerdorpstraat

Als gevolg van de industrialisatie vond er in de tweede helft van de 19e eeuw een enorme trek plaats van het platteland naar de steden. Al snel ontstond er een groot tekort aan woningen, waardoor veel mensen in ongekend slechte omstandigheden woonden. Omstandigheden waarbij meerdere gezinnen in dezelfde ruimte woonden, en een tekort aan licht en lucht in de woningen kwamen veelvuldig voor. De overheid stelde in 1901 de Woningwet vast, met als doel het bevorderen van de bouw van goede woningen. Het wordt algemeen beschouwd als het begin van de overheidsbemoeienis met de volkshuisvesting in Nederland. Met de Woningwet in de arm konden gemeenten zo overgaan tot onbewoonbaarverklaring, onteigening en krotopruiming.

>

Marechausseekazerne

Deze marechausseekazerne uit 1921 werd gebruikt door de bereden politie, en werd later een politiebureau. Dat betekent dat er stallen nodig waren voor de paarden, maar ook dat er cellen waren. Deze lagen achter het hoofdgebouw dat aan het begin van de Ouderkerkerlaan ligt. Helaas zijn deze onlangs afgebroken. Als je naar de foto’s van deze stallen en cellen kijkt, kun je nog wel wat van de oude functie terugvinden, zoals de tralies voor de ramen van de cellen en aan de gevels, de ringen waaraan de paarden vastgemaakt werden bij het zadelen en het borstelen. Aan de gevelsteen boven de hoofdentree zie je dat het hier gaat om de koninklijke marechausee: daar getuigen de Hollandse leeuw en de Hollandse kroon van.
In het stalgebouw en het cellencomplex zat jarenlang een jeugdcentrum. De naam daarvan ‘De Bajes’ verwees naar de oude functie van het gebouw.

>

Het oude Raadhuis van Amstelveen

Op deze foto zie je het raadhuis van de gemeente Nieuwer Amstel, de voorganger van de gemeente Amstelveen, uit 1892, aan de Amsteldijk 67 in Amsterdam. Net als de pastorie van de dorpskerk en café ’t Hert in de Dorpsstraat is dit gebouw opgetrokken in een architectonische stijl die destijds erg populair was. Typisch voor deze architectonische stijl is de symmetrische vormgeving, met de entree in het midden en de ramen aan weerszijden. Vroeger was de gemeente Nieuwer Amstel veel groter dan Amstelveen nu, en liep door tot ver in het huidige Amsterdam-Zuid. De gemeente had haar raadhuis expres op de grens van haar grondgebied laten bouwen, om de gemeente Amsterdam te imponeren. Dat is helaas niet gelukt, want al twee jaar na de bouw, in 1894, werd het grondgebied geannexeerd door de gemeente Amsterdam en trok het gemeentebestuur van de gemeente Nieuwer-Amstel zich noodgedwongen terug in het oude dorp. Daar werd direct gestart met de bouw van een nieuw raadhuis aan de Dorpsstraat 75.

>

Dorpsplein Amstelveen

In 2012 heeft op het plein rond de dorpskerk een grote archeologische opgraving plaatsgevonden. Het is niet verwonderlijk dat er veel graven zijn gevonden. Hier lag namelijk vroeger een kerkhof. Wel opvallend was dat er veel skeletten van kinderen werden gevonden rond de kerk. Ook werd er veel speelgoed gevonden, zoals knikkers en poppen. Dat kwam waarschijnlijk doordat naast de dorpskerk een weeshuis heeft gestaan, ongeveer op de plaats van Dorpsstraat 28. Vooral aan de noordkant van de kerk werden veel skeletten van (wees)kinderen gevonden: dit waren namelijk de schaduwrijke en goedkope plekken op het kerkhof.

>

Fietsen over rijksweg 3

Op het Meijslootpad wandel of fiets je over een rijksweg. Althans een rijksweg die al meer dan tachtig jaar geleden op papier is getekend. Volgens het officiële Rijkswegenplan zou rijksweg nummer 3 van Amsterdam langs Amstelveen via Gouda leiden naar Rotterdam. Er was zelfs sprake van deze weg door te trekken tot Dordrecht.

>

‘Rondje Poel’ zonder brede boulevard

Kijk naar de oeverlanden van de Amstelveense Poel en je krijgt een indruk hoe Amstelland er eeuwen geleden heeft uitgezien. Veel water en wuivend riet. Je kunt hier een ringslang tegenkomen. In dit drassige land groeit welriekende nachtorchis. En vleesetende zonnedauw. Dat is volstrekt anders dan wat het Amstelveense gemeentebestuur voor ogen stond in 1927. Het Algemeen Handelsblad schreef toen over grootse recreatieplannen die men in het Amstelveense raadhuis koesterde. Langs de gehele Poel zou een brede boulevard komen met luxueuze villa’s.

>

Exotisch Kostverloren

In 1994 is bij de buitenplaats Kostverloren aan de Amstel in Amstelveen drie maanden lang archeologisch onderzoek uitgevoerd. Archeologen waren verrast toen zij exotische schelpen vonden uit de Caraïben, Afrika en Brazilië. Dankzij tuinarcheologie komt de rijkdom van de buitenplaatsen nog meer tot leven.

>

Arme kinderen moeten naar Veenhuizen

‘Arme mensen hebben arme kinderen. Hun lot was vroeger zo mogelijk nog benarder dan dat van volwassenen. Dat gold in versterkte mate voor weeskinderen of kinderen die in de steek waren gelaten; zij misten elk houvast en bescherming. Zij werden ondergebracht in plaatselijke weeshuizen. De kosten die daaruit voortvloeiden waren als regel voor rekening van gemeentelijke armbesturen. Deze kosten rezen de pan uit, vonden  Koning Willem I en zijn raadgevers omstreeks 1820. Er was daarom een slim plan uitgedacht en ook tot uitvoering gebracht.’ Voor rtvAmstelveen vertelt Peter van Schaik in zijn historische column hoe kinderen uit armlastige gezinnen gedwongen naar Veenhuizen werden getransporteerd. Velen stierven daar.

>

Handwegkerk, eerste gereformeerde kerk Amstelveen

Aan de Handweg tussen het Oude Dorp van Amstelveen en Bovenkerk staat de Handwegkerk. Als gebouw niet zo opvallend maar wel een kerk met geschiedenis. Het is de eerste gereformeerde kerk op Amstelveense bodem. Maar de toekomst is onzeker.

>

Vanaf A9 zie je de Annakerk

Rijdend over de A9 ziet men in Amstelveen een kerk met een opvallende spitse kerktoren. Dit is de rooms-katholieke Annakerk. Of eigenlijk was, want in 2011 is de kerk aan de eredienst onttrokken. Nu is het ANNA.

>