Amstelveen

Broersepark Annakerk en Engelbewaarderschool Café ’t Hert in Amstelveen Arme kinderen moeten naar Veenhuizen Buitenplaats Wester-Amstel: Stukje paradijs aan de Amstel Amsterdam drukt stempel op Amstelveen Amstel krijgt een eiland Banpaal Amsteldijk: tot hier en niet verder De herberg van Kalf De Lange Brug naar museum Burgerweeshuis redt bovenland Blustoren kruitfabriek De Oude Molen Amstelveen verzet zich tegen aanleg bos Amsterdammers bouwen buitenhuizen aan Amstel Brede sloot was haven Amstelveen Bankraskerk, monument van Samen Op Weg De Amstel ligt boven het maaiveld Amstelveen kent verscholen bunkertje Amstelveen lokt forensen met parken

Broersepark

Het Broersepark aan de Molenweg is het oudste park van Amstelveen. Het park is aangelegd in 1926 in de Engelse landschapsstijl: de paden, de plantvakken en waterpartijen hebben een slingerend patroon. Op deze tekening kun je dat goed terugzien. In het park bevinden zich het Indië-monument, het Bevrijdingsmonument en het Burgemeester Colijnmonument.

>

Molen De Dikkert

Deze molen aan de Amsterdamseweg 104 was oorspronkelijk een houtzaagmolen in de Zaanstreek, maar is in 1896 verhuisd en in Amstelveen opnieuw opgebouwd als korenmolen. Toen stond hij nog te midden van weilanden, inmiddels is hij volledig omringd door bebouwing. Dat de molen uit de Zaanstreek komt, kun je nog zien aan de gevelbekleding van groen geschilderd hout. Dergelijke gevelbekleding is zeer atypisch voor Amstelveen, maar de Zaanstreek staat er vol mee.

>

Annakerk en Engelbewaarderschool

De Annakerk en de Engelbewaarderschool, Amsterdamseweg 22 en 24, maken onderdeel uit van een katholieke enclave in het oude dorp van Amstelveen. De Sint Annakerk uit 1927 (architect J. Hendriks) vormt het middelpunt van het complex, daaromheen zijn verschillende katholieke scholen, broeder- en zusterhuizen te vinden. De situatie is sinds de wederopbouwperiode nog niet ingrijpend veranderd maar de aanstaande sloop van de pastorie van de Sint Annakerk lijkt daar verandering in te gaan brengen.

>

Middeldorpstraat en Roemerdorpstraat

Als gevolg van de industrialisatie vond er in de tweede helft van de 19e eeuw een enorme trek plaats van het platteland naar de steden. Al snel ontstond er een groot tekort aan woningen, waardoor veel mensen in ongekend slechte omstandigheden woonden. Omstandigheden waarbij meerdere gezinnen in dezelfde ruimte woonden, en een tekort aan licht en lucht in de woningen kwamen veelvuldig voor. De overheid stelde in 1901 de Woningwet vast, met als doel het bevorderen van de bouw van goede woningen. Het wordt algemeen beschouwd als het begin van de overheidsbemoeienis met de volkshuisvesting in Nederland. Met de Woningwet in de arm konden gemeenten zo overgaan tot onbewoonbaarverklaring, onteigening en krotopruiming.

>

Station Amstelveen

Op bijgevoegde kaart kun je goed het netwerk aan sporen zien van de Haarlemmermeerspoorlijnen. Ze doorkruisen het gebied tussen Haarlem, Leiden, Amsterdam, Mijdrecht en Alphen.
Langs het Haarlemmermeerspoorlijntje tussen Amsterdam en de Haarlemmermeer stonden heel wat stationnetjes. Op historische foto’s zie je er een aantal die nog altijd in Amstelveen en omstreken staan. Duidelijk is dat door de H.E.S.M. gebruik werd gemaakt van een standaardontwerp, dat meerdere malen, soms met kleine wijzigingen, werd toegepast. De stationsgebouwen van Amstelveen, Nieuwkoop, Uithoorn en Bovenkerk lijken dan ook sterk op elkaar. Het station van Amstelveen, Stationsstraat 28-30, is gebouwd in 1915. Het wordt onder meer nog gebruikt door de museumtramlijn.

>

Marechausseekazerne

Deze marechausseekazerne uit 1921 werd gebruikt door de bereden politie, en werd later een politiebureau. Dat betekent dat er stallen nodig waren voor de paarden, maar ook dat er cellen waren. Deze lagen achter het hoofdgebouw dat aan het begin van de Ouderkerkerlaan ligt. Helaas zijn deze onlangs afgebroken. Als je naar de foto’s van deze stallen en cellen kijkt, kun je nog wel wat van de oude functie terugvinden, zoals de tralies voor de ramen van de cellen en aan de gevels, de ringen waaraan de paarden vastgemaakt werden bij het zadelen en het borstelen. Aan de gevelsteen boven de hoofdentree zie je dat het hier gaat om de koninklijke marechausee: daar getuigen de Hollandse leeuw en de Hollandse kroon van.
In het stalgebouw en het cellencomplex zat jarenlang een jeugdcentrum. De naam daarvan ‘De Bajes’ verwees naar de oude functie van het gebouw.

>

Het oude Raadhuis van Amstelveen

Op deze foto zie je het raadhuis van de gemeente Nieuwer Amstel, de voorganger van de gemeente Amstelveen, uit 1892, aan de Amsteldijk 67 in Amsterdam. Net als de pastorie van de dorpskerk en café ’t Hert in de Dorpsstraat is dit gebouw opgetrokken in een architectonische stijl die destijds erg populair was. Typisch voor deze architectonische stijl is de symmetrische vormgeving, met de entree in het midden en de ramen aan weerszijden. Vroeger was de gemeente Nieuwer Amstel veel groter dan Amstelveen nu, en liep door tot ver in het huidige Amsterdam-Zuid. De gemeente had haar raadhuis expres op de grens van haar grondgebied laten bouwen, om de gemeente Amsterdam te imponeren. Dat is helaas niet gelukt, want al twee jaar na de bouw, in 1894, werd het grondgebied geannexeerd door de gemeente Amsterdam en trok het gemeentebestuur van de gemeente Nieuwer-Amstel zich noodgedwongen terug in het oude dorp. Daar werd direct gestart met de bouw van een nieuw raadhuis aan de Dorpsstraat 75.

>

Café ’t Hert in Amstelveen

Net als de pastorie van de dorpskerk is het gebouw aan de Dorpsstraat 64 rond 1900 gebouwd in een architectonische stijl die destijds erg populair was. Typisch voor deze architectonische stijl is de symmetrische vormgeving, met de entree in het midden en de ramen aan weerszijden.

>

Dorpsplein Amstelveen

In 2012 heeft op het plein rond de dorpskerk een grote archeologische opgraving plaatsgevonden. Het is niet verwonderlijk dat er veel graven zijn gevonden. Hier lag namelijk vroeger een kerkhof. Wel opvallend was dat er veel skeletten van kinderen werden gevonden rond de kerk. Ook werd er veel speelgoed gevonden, zoals knikkers en poppen. Dat kwam waarschijnlijk doordat naast de dorpskerk een weeshuis heeft gestaan, ongeveer op de plaats van Dorpsstraat 28. Vooral aan de noordkant van de kerk werden veel skeletten van (wees)kinderen gevonden: dit waren namelijk de schaduwrijke en goedkope plekken op het kerkhof.

>

Exotisch Kostverloren

In 1994 is bij de buitenplaats Kostverloren aan de Amstel in Amstelveen drie maanden lang archeologisch onderzoek uitgevoerd. Archeologen waren verrast toen zij exotische schelpen vonden uit de Caraïben, Afrika en Brazilië. Dankzij tuinarcheologie komt de rijkdom van de buitenplaatsen nog meer tot leven.

>

Arme kinderen moeten naar Veenhuizen

‘Arme mensen hebben arme kinderen. Hun lot was vroeger zo mogelijk nog benarder dan dat van volwassenen. Dat gold in versterkte mate voor weeskinderen of kinderen die in de steek waren gelaten; zij misten elk houvast en bescherming. Zij werden ondergebracht in plaatselijke weeshuizen. De kosten die daaruit voortvloeiden waren als regel voor rekening van gemeentelijke armbesturen. Deze kosten rezen de pan uit, vonden  Koning Willem I en zijn raadgevers omstreeks 1820. Er was daarom een slim plan uitgedacht en ook tot uitvoering gebracht.’ Voor rtvAmstelveen vertelt Peter van Schaik in zijn historische column hoe kinderen uit armlastige gezinnen gedwongen naar Veenhuizen werden getransporteerd. Velen stierven daar.

>