Noord-Holland kent veel plaatsen met bijzondere namen. Van sommige is de oorsprong snel vast te stellen, bij andere is het nodig om wat dieper te graven in het verleden. In deze serie verhalen onderzoeken we elke maand een andere regio van onze provincie, om achter de herkomst van de lokale plaatsnamen én bijnamen van de inwoners te komen. Deze maand: Gooi en Vechtstreek.
>In de dood is iedereen gelijk. Op de Oude Begraafplaats van Naarden liggen burgemeesters, muzikanten en erfgooiers dan ook dwars door elkaar heen. De grafmonumenten lopen uiteen van vorstelijke familiekapellen tot simpele houten bordjes. Deze groene omgeving is niet alleen een laatste rustplaats, maar ook een plek van stilte en inkeer voor de inwoners van Naarden en Bussum.
>In het najaar van 1936 toonde de Bussumse bioscoop Flora Bio de sensatiefilm ‘De weerwolf van Londen’. Een filmbespreking in de Nieuwe Bussumsche Courant stelde de lezer gerust: ‘de “weerwolfziekte” (…) is een filmziekte, ze bestaat gelukkig niet’. Voor ons tegenwoordig een overbodige opmerking, maar in die tijd dachten inwoners van het bijgelovige Gooi daar soms nog heel anders over.
>Eeuwenlang beschermen de oude zeedijken rond ’t IJ steden als Amsterdam, Haarlem, Zaandam en Beverwijk tegen het oprukkende water. En nu is hun geschiedenis in een boek vastgelegd.
>Behoefte aan ruimte, frisse lucht? Wil je even de volle stad ontvluchten? Op de Diemerzeedijk verwaaien de duizelende aerosolen vast razendsnel. Loop, fiets – of ga in gedachten – mee met Rembrandt richting Diemerzeedijk. Even lekker uitwaaien.
>Voor Ankeveen geldt vandaag vast code groen. Een prima plek om een frisse neus te halen. Loop, fiets of reis gewoon op de bank thuis mee op een uitstapje van pakweg 10 km. Wel even afstand houden op smalle paadjes. Een ooievaar scharrelt rond in het groene polderland.
>Hoewel het een van de grootste plaatsen van het Gooi is, telt Bussum slechts één provinciaal monument: het treinstation Naarden-Bussum. Het sierlijke gebouw uit 1912 verwelkomde vroeger rijke stedelingen in het Gooi. Tegenwoordig is het perrongebouw de thuisbasis van Het Marketing Station, dat onlangs een monumentenschildje in ontvangst mocht nemen.
>Na de Bevrijding namen gewone burgers en oud-verzetsstrijders op veel plaatsen het recht in eigen hand. Moe en gefrustreerd na vijf lange oorlogsjaren werden NSB’ers en andere collaborateurs eens flink op hun plaats gezet. Hoge bestuurders werden gevangen genomen, ‘moffenmeiden’ hardhandig kaalgeschoren. Nu gold het recht van de sterksten.
>Na ruim anderhalve eeuw keerde het ‘Gooisch Vrouwtje’ in 2015 terug in de Grote Kerk Naarden. Het eikenhouten figuurtje van een vrouw met gevouwen handen sierde tot 1862 het hoofdorgel van de kerk. Maar wie was deze dame precies en welke omzwervingen heeft ze meegemaakt?
>Maar liefst drie pogingen zijn er gedaan om het Naardermeer droog te leggen, maar dit moerasgebied liet zich niet gemakkelijk temmen. Aan de tweede ontginningspoging danken we molen De Onrust (1809), die vanuit Muiderberg nog altijd de waterstand van het meer regelt.
>Deze zomer neemt Jan Feith je mee op reis door onze provincie. Zijn historische teksten uit het album ‘Zwerftochten door ons land: Noord-Holland’ (1933) geven een beeld van zonnige duinen, drukke pleinen en pittoreske polders. Deze week: ‘Door Gooiland op stap!’
>Deze zomer neemt Jan Feith je mee op reis door onze provincie. Zijn historische teksten uit het album ‘Zwerftochten door ons land: Noord-Holland’ (1933) geven een beeld van zonnige duinen, drukke pleinen en pittoreske polders. Deze week: ‘Aan de boorden der Zuiderzee’.
>Op de grens van Noord-Holland en Utrecht in ’t Gooi groeide ooit een oerbos. Nu wandel je er over makkelijke paden door het Cronebos of het Smitshuyserbos. Maar wie eeuwen geleden hier liep, moest zich een weg banen door het dichte woud.
>Oud Valkeveen is tegenwoordig een bekend attractiepark voor kinderen. Het speelpark ligt ten noordoosten van Naarden, dicht aan het Gooimeer. De plek is al heel oud; het ontstaan ervan gaat ongeveer vier eeuwen terug. Na de komst van de trein in de negentiende eeuw werd het een geliefde attractie.
>Naast de Viersprong (de kruising tussen de Naarderstraat, Meentweg, Flevolaan en de Huizerstraatweg) staat het landhuis Nieuw-Valkeveen. Omgeven door wegen, industrie (noordelijk van het landhuis), een Kwekerij en andere buitenplaatsen ligt het landhuis midden in wat eens haar grondgebied was.
>De rijksmonumentale buitenplaats Berghuis in Naarden ligt vrij in een landschapspark. Tegen het park aan liggen een tuindersbedrijf, een overslagplaats, een villawijk en niet ver de A1. Het landhuis uit 1913 staat op de plek waar al in de zeventiende eeuw een buitenhuis was gebouwd.
>In de achttiende eeuw was de buitenplaats Berghuyzen, later wordt het Berghuis genoemd, een zomerverblijf van de Naardense familie Heshuizen. Later kwam de buitenplaats in handen van de familie d’Echenique.
>Al ruim vijf eeuwen lang speelt Grote Kerk Naarden een belangrijke rol in het leven van de vestingbewoners. Ze vonden hier hoop, geloof en liefde en deelden er intieme momenten zoals doop, huwelijk en overlijden. De gotische basiliek is tussen 1380 en 1479 gebouwd en heeft de afgelopen eeuwen nogal wat meegemaakt. Oorlogen, revoluties en verbouwingen zijn de revue gepasseerd. Het kerkgebouw is een vat vol bewogen geschiedenis en een bron van boeiende verhalen.
>In de maand oktober van 1811 maakten keizer Napoleon en keizerin Marie Louise een rondreis door Nederland. Ze verbleven twee weken in Noord-Holland. Nederland maakte sinds 1810 deel uit van het Franse keizerrijk. De reis was vooral een inspectiereis van de verdedigingswerken die de Engelsen buiten de deur moesten houden. Daarom bezocht hij de kust van Zeeland en Noord-Holland en gaf opdracht voor versterkingen van forten en andere verdedigingswerken in onder andere Vlissingen, Terneuzen, Den Helder en op Texel. Zijn bezoek aan Naarden betrof het verdedigingswerk ‘de linie van Amsterdam’.
>