Heemstede

Uitverkoren door de Heer: naar het seminarie Het galgenveld in Heemstede Pas op voor deze huurmoordenaar op Sinterklaasavond, 1871 Begraafplaatsen zijn oase van rust, maar ook een plek vol verhalen Heemstede en Bennebroek: van flats tot buitenplaatsen Bijzondere (bij)namen: Kennemerland en IJmond Vroege aanklacht tegen slavernij uit Heemstede De coureur die de weg (on)veilig maakte Adriaan Pauw, de beroemdste forens van Heemstede Een bedrijvige buitenplaats: kamferindustrie in Heemstede De Groenendaalse Molen De Oude Kerk van Heemstede: dominee Nicolaas Beets, predikant van de Oranjes Berkenrode Bosbeek Groenendaal Huis te Manpad Ipenrode Meer en Berg De Hartekamp in Heemstede Overlaan Kennemeroord Gliphoeve Meer en Bosch Mariënheuvel Buitenplaats Het Klooster Dennenheuvel en Bloemoord De watertoren van Heemstede bleef gewoon zichzelf Bloemendaal: Drinkwater uit de duinen De Leidse trekvaart Carolus Linnaeus: een beroemde botanist

Lezing Nicolaas Beets: God, gezin, vaderland en… Heemstede in de Oude Kerk

Van de hand van Rick Honings, hoogleraar in Leiden, verschijnt op 30 januari 2026 de nieuwe biografie van Nicolaas Beets: God gezin en vaderland. Deze dichter, schrijver, predikant en hoogleraar overleed in 1903. Zijn dood luidde het einde in van een tijdperk. De Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek (HVHB) en de Stichting Vrienden van de Oude Kerk (StOK) hebben Honings uitgenodigd om op 22 februari een lezing te houden in de Oude Kerk in Heemstede.

2 min

Uitverkoren door de Heer: naar het seminarie

In 2023 werd het honderdjarig bestaan van Hageveld in Heemstede gevierd. In 1923 gingen de poorten open voor de ontvangst van de eerste seminaristen. Wat bezielde jongens om voor deze opleiding te kiezen?

5 min

Het galgenveld in Heemstede

Eeuwenlang werden de lichamen van de misdadigers die in Haarlem ter dood gebracht waren, op Heemsteeds grondgebied tentoongesteld. Eerst in de duinen en vanaf 1631 aan het Spaarne.

9 min

Pas op voor deze huurmoordenaar op Sinterklaasavond, 1871

Hoor wie klopt daar kinderen… Het is te hopen dat het de Goedheiligman, en niet Pieter van Tongeren is. Op Sinterklaasavond in 1871 vermoordde deze Heemstedenaar blekersknecht Peter Kees… in opdracht van diens vrouw Elisabeth Ras. Toen dit uitkwam, werd Elisabeth de eerste vrouw die in Nederland een levenslange gevangenisstraf kreeg.

6 min

Begraafplaatsen zijn oase van rust, maar ook een plek vol verhalen

Begraafplaatsen zijn niet alleen plekken waar we onze doden een laatste rustplaats gunnen. Ze zijn ook een oase van rust en groen èn ze geven een tijdsbeeld. De landelijke stichting Terebinth bekommert zich dan ook om het funeraire erfgoed. Ze stimuleert het opknappen van verwaarloosde begraafplaatsen en grafmonumenten, maar organiseert ook lezingen en rondleidingen.

8 min

Heemstede en Bennebroek: van flats tot buitenplaatsen

Heemstede en Bennebroek hebben veel groen en een dorps karakter. Dat karakter wil de 1300 leden tellende Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek, die binnenkort het 75-jarig jubileum viert, dan ook graag behouden. Jaap Verschoor, die twaalf jaar voorzitter was en Wim Gohres, voorzitter sinds een half jaar, vertellen er graag over.

7 min

Bijzondere (bij)namen: Kennemerland en IJmond

Noord-Holland kent veel plaatsen met bijzondere namen. Van sommige is de oorsprong snel vast te stellen, bij andere is het nodig om wat dieper te graven in het verleden. In deze serie verhalen onderzoeken we elke maand een andere regio van onze provincie, om achter de herkomst van de lokale plaatsnamen én bijnamen van de inwoners te komen. Deze maand: Kennemerland en IJmond.

7 min

Vroege aanklacht tegen slavernij uit Heemstede

Geschiedkundige Julien Wolbers (1819-1889) woonde aan de Kerklaan in Heemstede. Hij ontplooide zich als een lokaal en kerkelijk bestuurder. Maar bovenal was hij een voorvechter voor de afschaffing van de slavernij. Zo schreef hij meerdere artikelen waarin hij aantoonde dat slavernij in strijd is met de rechten van de mens. Voor zijn boek ‘Geschiedenis van Suriname’ ontving hij de koninklijke onderscheiding in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

3 min

De coureur die de weg (on)veilig maakte

Maus en Ciska Gatsonides poseren bij twee gloednieuwe auto’s. Het is 1950 en Maus heeft grote ambities: hij probeert zijn eigen automerk te lanceren. Als gelauwerd coureur en “technologisch wonder” lijkt zijn wens om de snelste en mooiste auto te ontwerpen zeker niet te hoog gegrepen. De lijfspreuk van Gatsonides is dan ook simpelweg: “alles kan!”. En dat zou hij bewijzen ook: met slimme streken in de oorlog, levensgevaarlijke races en, natuurlijk, zijn uitvinding van de flitspaal.

4 min

Adriaan Pauw, de beroemdste forens van Heemstede

In 2020 staan Heemstede en Bennebroek in het teken van Adriaan Pauw, wellicht de grootste Heemstedenaar aller tijden. Het is dit jaar vierhonderd jaar geleden dat deze Amsterdamse koopman de heerlijkheid Heemstede kocht.

5 min

Een bedrijvige buitenplaats: kamferindustrie in Heemstede

Buitenplaats Leeuw en Hooft in Heemstede was in de 18de eeuw in gebruik als kamferstokerij. Een slimme zet van een Amsterdams koopmansechtpaar, in een tijd dat een ‘buiten’ toch vooral een statusobject was.

3 min

De Groenendaalse Molen

Bij het toegangshek van Wandelbos Groenendaal staat een eigenaardige molen, de enige molen in Nederland met twee stellingen. Het groen en wit geverfde ingenieuze bouwwerk voorziet het nabijgelegen bos van water. Iets dat de molen al lange tijd heeft gedaan, althans dat zou je verwachten. Het verleden van de Groenendaalse molen is echter een groot mysterie. Wanneer werd hij gebouwd? Waarvoor werd hij gebruikt? Had hij wel een functie of was het een folly? De meningen zijn er over verdeeld, maar dat is juist wat deze molen zo bijzonder maakt.

2 min

De Oude Kerk van Heemstede: dominee Nicolaas Beets, predikant van de Oranjes

In 1840 werd Nicolaas Beets (1814-1903) dominee van de Nederlandse Hervormde Kerk in Heemstede. Op het naamplaatje van de pastorie liet hij schilderen ‘Nicolaas Beets, herder’. De dominee werd regelmatig uitgenodigd om aan het Hof te preken en werd door koningin Wilhelmina beschouwd als een oude vriend. Nicolaas Beets was niet alleen dominee maar ook schrijver en dichter. Hij schreef talrijke gedichten en boeken maar zijn beroemdste boek is toch wel Camera Obscura.

3 min

Berkenrode

In een oorkonde uit 1284 komt al een gebouw voor op Berkenrode. De vroegste archeologische sporen van een gebouw mét slotgracht, dateren van eind vijftiende eeuw. De huidige buitenplaats laat vooral achttiende en negentiende-eeuwse structuren zien.

2 min

Bosbeek

De voormalige buitenplaats Bosbeek laat nog restanten zien van een negentiende-eeuwse landschapstuin en een neo-formele tuin van voor 1913. Hoewel het oude buitenhuis met zijn tuin en restanten van de landschapstuin nog aanwezig zijn, wordt het terrein gedomineerd door grootschalige nieuwbouw voor ouderenzorg.

2 min

Groenendaal

Wandelbos Groenendaal zal op de wandelaar overkomen als een natuurgebied met prachtige bossen. Maar ook hier hebben we te maken met een voormalig buitenplaatsterrein. Het huidige wandelbos Groenendaal heeft zijn naam te danken aan de vroegere buitenplaats Groenendaal. Het omvat echter sinds 1948 ook delen van Meer en Berg. Tot in de eerste decennia van de achttiende eeuw is het terrein min of meer kaal duinlandschap, dat vervolgens stukje bij beetje beplant is.

2 min

Huis te Manpad

Huis te Manpad is een charmante, nog vrijwel complete buitenplaats zonder storende nieuwbouw. Het voorplein met de monumentale bijgebouwen ademt nog de sfeer van de vroege achttiende eeuw. Al in de zestiende eeuw is in akten een huis bij het Mannepad te vinden. Het huidige huis met de oprijlaan vanaf de Herenweg heeft zijn oorsprong in een aanleg uit 1634-’40.

3 min

Ipenrode

Ipenrode is één van de weinige landgoederen die is ontsnapt aan de bebouwing met appartementen of zorginstellingen. De buitenplaats tussen Herenweg en Leidse Vaart is een mooi voorbeeld van een van de kleinere buitens in Noord-Holland.

2 min

Meer en Berg

Meer en Berg is cultuurhistorisch gezien het meest interessante gedeelte van het huidige wandelbos Groenendaal. In de achttiende eeuw weten de eigenaren van de buitenplaats de beste Nederlandse tuinontwerpers van hun tijd in te huren: Daniel Marot en Jan David Zocher sr.

2 min

De Hartekamp in Heemstede

“Hier zag men ook een mooie grot, een fontein, een menagerie en vroolijke wandelwegen, die naar de vaart leidden, waardoor de trekschuiten naar Leiden en Den Haag voeren.” De Hartekamp is vooral bekend vanwege de bekende personen die er gewerkt hebben. Wereldberoemd is De Hartekamp geworden door de Zweedse botanicus Carolus Linnaeus.

3 min