De Oude Kerk van Heemstede: dominee Nicolaas Beets, predikant van de Oranjes

In 1840 werd Nicolaas Beets (1814-1903) dominee van de Nederlandse Hervormde Kerk in Heemstede. Op het naamplaatje van de pastorie liet hij schilderen ‘Nicolaas Beets, herder’. De dominee werd regelmatig uitgenodigd om aan het Hof te preken en werd door koningin Wilhelmina beschouwd als een oude vriend. Nicolaas Beets was niet alleen dominee maar ook schrijver en dichter. Hij schreef talrijke gedichten en boeken maar zijn beroemdste boek is toch wel Camera Obscura.

Maatschappijkritisch betoog

Een jaar voor zijn benoeming tot predikant in Heemstede, publiceerde Beets onder het pseudoniem Hildebrand zijn roman Camera Obscura. Met dit boek hekelde hij alle geledingen van de maatschappij, van diakenhuismannetje Keesje tot nouveau riche Kegge senior. Hij schreef het grootste deel van het boek in 1837, het laatste jaar van zijn studie Theologie. De verhalen zijn gebaseerd op echte gebeurtenissen en gaan over gewone personen, beschreven door de afstandelijke blik en met de hooghartige humor van een Leidse student. Het boek was meteen een groot succes en zou vele herdrukken krijgen waar Beets nieuwe afleveringen aan toevoegde. Later is Beets verweten dat hij sinds zijn benoeming als predikant nooit meer die spottende rake humor van Camera Obscura heeft kunnen evenaren. In zijn werk van na 1840 ligt de nadruk op het vaderland, het gezinsleven en het geloof. Toch houdt Beets een grote schare fans, waaronder de leden van het Koninklijk Huis.

Portret van Nicolaas Beets

Bron: Noord-Hollans Archief. Link: http://www.beeldbank.noord-hollandsarchief.nl/memorix/d46e335b-1646-1dea-a8d7-f241648c2553

Portret van Nicolaas BeetsPortret van Nicolaas Beets

Hofpredikant

Nicolaas Beets was een graag geziene gast bij de Oranjes. Een paar weken na de geboorte van Wilhelmina, preekte Nicolaas Beets voor het Hof. Na afloop kwam koningin Emma naar hem toe met haar baby en zei ,,Prof. Beets, mag ik mijn kind eens in Uw armen leggen, die al zoveel kleintjes hebben gedragen?” Een meer dan terecht verzoek want hij was immers vader van een kinderrijk gezin. Het onderstreept nog eens de vriendschappelijke band die Beets met het Koninklijk Huis had. Het portretje dat de dominee van koningin Emma kreeg, stond achter een vergrootglas in zijn studeerkamer. Het was het allereerste portretje van het prinsesje en werd gekoesterd door Beets.

Interieur van de Oude Kerk te Heemstede; topografische prent door Jan Wiegman, 1941.

Bron: Noord-Hollands Archief. Link: http://www.beeldbank.noord-hollandsarchief.nl/memorix/61ba7836-fb8f-11df-9e4d-523bc2e286e2

Interieur van de Oude Kerk te Heemstede; topografische prent door Jan Wiegman, 1941.Interieur van de Oude Kerk te Heemstede; topografische prent door Jan Wiegman, 1941.

’t Koningskind

Na het overlijden van Koning Willem III nam Koningin Emma het bewind over en regeerde totdat Wilhelmina  in 1898 18 jaar werd. Beets schreef vanwege haar 18 jarige verjaardag en de troonsbestijging een gedicht. Het vers bestaat uit 5 coupletten en wordt bewaard in het Letterkundig Museum in Den Haag. : “’t Koningskind telt achttien jaren, ’t Koningskind bestijgt haar troon! Juicht haar toe, verheugde scharen, Toe met liefde-en eerbetoon! Schoonheid, Jeugd, Bevalligheden, De Eenvoud van een lief gemoed, Rijke Deugden, reine Zeden, Zijn haar lijf-en eerestoet”  prees Beets in het tweede couplet de jonge koningin Wilhelmina.

Gedicht van Nicolaas Beets geschreven voor de troonsbestijging van Wilhelmina

Bron: Letterkundig Museum, Den Haag.

Gedicht van Nicolaas Beets geschreven voor de troonsbestijging van WilhelminaGedicht van Nicolaas Beets geschreven voor de troonsbestijging van Wilhelmina

Bijzondere band

In 1903 overleed Nicolaas Beets. Bij zijn begrafenis stuurde koningin Wilhelmina een palmtak. Beets had al eerder aangegeven bij zijn begrafenis geen bloemen te willen. De volgende dag kreeg zijn weduwe te horen dat iedereen er stukjes afknipte. Daarop werd de tak haastig in veiligheid gebracht.  Het volgende jaar wordt bij de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen, waar Beets lid was van de letterkundige afdeling, het levensbericht voorgelezen. Koningin Wilhelmina en Prins Hendrik woonden deze bijzondere vergadering bij; een door het staatshoofd laatste, zeer persoonlijke blijk van de bijzondere band tussen Beets en het koninklijk huis.

Klik hier om terug te keren naar het routeoverzicht.

Publicatiedatum: 25/10/2013

Aanvullingen

Vul deze informatie aan of geef een reactie.

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vereiste velden zijn gemarkeerd met *. Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.