Wat vertelt archeologie over hoe we vandaag de dag met water omgaan? Volgens archeoloog Jan-Willem Oudhof van de Alliantie Markermeerdijken heel veel. “De geschiedenis van het gebied achter de 33 km lange dijkversterking laat zien hoe we al meer dan duizend jaar proberen te leven met water – én hoe de keuzes van toen doorwerken in het hier en nu.”
>
3 min
De klap was hard aangekomen. Maar een eeuw geleden, in 1926, krabbelde Amstelveen weer langzaam overeind. Met één pennenstreek waren in mei 1896 maar liefst 28 duizend Amstelveners ongevraagd Amsterdammer geworden. Burgemeester Arie Colijn kwam in actie. Met aantrekkelijke huizen, parken, plantsoenen. Als er iemand is die Amstelveen een groen gezicht heeft gegeven, dan is dat Chris Broerse (1902-1995).
> 7 min
In het kleine Beverwijk huist, naar verluidt, de grootste overdekte markt van Europa. De Beverwijkse Bazaar is voor veel mensen een dagje vakantie in eigen land, waar ze kunnen genieten van koopwaar en gerechten uit de hele wereld. Maar weinigen weten dat de voorloper van de Zwarte Markt, zoals de Bazaar jarenlang bekendstond, al veel ouder is. Wel 750 jaar, om precies te zijn, toen Beverwijk marktrechten kreeg van graaf Floris V.
> 6 min
Toen de slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden op 1 juli 1863 werd afgeschaft, was daar in Nederland zelf niet veel van te merken. Terwijl in Paramaribo en Willemstad kanonschoten klonken, bleef het hier angstvallig stil. Hoe anders is dat tegenwoordig op 1 juli, als in de grote steden massaal Keti Koti wordt gevierd. Ook klinkt de roep om er een nationale feestdag van te maken steeds luider. Het slavernijverleden geldt niet langer als exclusief zwarte geschiedenis, maar als een gedeeld verleden van ons allemaal. Toch ging aan dat inzicht een lange weg vooraf.
> 7 min
Santpoort is wel eens ‘een parel aan het kroonjuweel van Kennemerland’ genoemd. En als het aan de Stichting Santpoort ligt, die vijftig jaar geleden werd opgericht, blijft dat zo.
> 8 min
Voor de serie ‘Binnenkijker’ van Boerderijenstichting Noord-Holland gaat agrarisch erfgoed specialist Anna Groentjes op bezoek bij bijzondere stolpboerderijen. Trotse eigenaren vertellen haar alles over de geschiedenis en het interieur van de stolp. De interieurs verschillen nog meer van elkaar dan de buitenkanten. Bij woonboerderijen zien we de zoektocht naar het toepassen van nieuwe functies, op basis van de oorspronkelijke indeling. Deze keer reist Anna af naar een stolpboerderij in Oude Niedorp, die een wereldberoemde Ierse pub en restaurant herbergt.
> 4 min
De Zaanstreek telt bijna 600 monumenten. In een groot aantal wordt gewoond. Vijf jaar geleden betrokken journalist/schrijver Rosa Koelemeijer en haar partner een monumentaal huis in het centrum van Krommenie. Ze wilde weten hoe andere mensen in hun ‘monument’ woonden, want tijdens Open Monumentendagen stellen maar weinig particuliere huiseigenaren hun huis open. Koelemeijer mocht bij twaalf bewoners van monumentale woonhuizen een kijkje nemen, om erachter te komen hoe het is om in een molen, een pakhuis, een kerk of een houten koopmanshuis te wonen. Vervolgens maakte ze er een prachtig vormgegeven boek van.
> 8 min
In de zeventiende eeuw lieten trotse ouders graag een portret maken van hun kind. Alleen de rijkste families konden zich gerenommeerde kunstenaars, zoals de Haarlemse kunstschilder Johannes Verspronck, veroorloven. In 1640 en 1641 schilderde hij drie portretten van een meisje en haar ouders. ‘Portret van een meisje in het blauw’ groeide uit tot een van de publiekslievelingen van het Rijksmuseum. Maar wie was dit meisje? En wie waren haar ouders? Frans Grijzenhout, emeritus hoogleraar kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, deed uitgebreid onderzoek naar de identiteit van het mysterieuze drietal.
> 7 min
De moord op de Joodse stadgenoten is de grootste tragedie in de geschiedenis van Amsterdam. Vóór de Tweede Wereldoorlog was ongeveer een op de tien Amsterdammers Joods. Bijna 80.000 mensen. Ze droegen sterk bij aan het karakter van de stad. Opmerkelijk genoeg is het exacte aantal slachtoffers onduidelijk.
> 9 min
Eind dit jaar is het zo ver. Vanaf 1 januari 2027 worden Hilversum en Amsterdam buren. Bij de entree van landelijke dorpjes als Ankeveen, Kortenhoef en Nederhorst den Berg staat dan: ‘gemeente Hilversum’. De omroepstad schiet over de magische grens van 100.000 inwoners. Met dank aan het opnemen van de gemeente Wijdemeren.
> 6 min
Het romantische beeld van prachtig gebouwde schepen, donker zwaar hout en lange wapperende grote vlaggen klinkt prachtig. Maar het leven van een zeevarende ging niet over rozen, de omstandigheden aan boord waren zwaar.
> 4 min
Haven ‘Oude Zeug’ in de Wieringermeer wordt nog steeds gebruikt voor het transport van grondstoffen en landbouwproducten, maar het speelde ook een rol in het droogleggen van de Wieringermeer. En je kon er lekker zwemmen.
> 8 min
Heiloo werd in de elfde eeuw niet voor niets ‘Heiligelo’ (heilige plek) genoemd. In dit oude dorp zouden er spirituele gebeurtenissen hebben plaatsgevonden: van heidense rituelen tot het ontstaan van geneeskrachtige bronnen en Mariaverschijningen. Eeuwenlang trokken pelgrims naar deze bijzondere plaats om met eigen ogen te zien waar missionaris Willibrord rond het jaar 700 een bron had laten ontspruiten. Tegelijkertijd vertellen archeologische vondsten uit de bronstijd een ander, nog veel ouder verhaal. Hoe groeide Heiloo uit tot een van de belangrijkste bedevaartsoorden van Nederland?
> 8 min
De tijd meten in een zandkorrel. Dat kan dankzij een speciale methode: OSL-datering (Optically Stimulated Luminescence). Recent is ook bewezen dat je met zandkorrels uit een kleidijk kan bepalen hoe oud deze werkelijk is. “De dijk bij Warder gaat de geschiedenisboeken in met deze ontdekking,” aldus Jan-Willem Oudhof, archeoloog bij de Alliantie Markermeerdijken. Hij vertelt enthousiast over deze doorbraak waarbij de dijk hoofdrolspeler was in dit onderzoek.
> 3 min
Dat Noord-Holland een afwisselend landschap biedt, bewijst het Noord-Hollandpad, dat 16 etappes telt, van Texel naar het Gooi. Oneindig Noord-Holland sprak met Vladimir Mars. Hij ontwierp de wandelroutes en schreef de daarbij behorende gids.
> 8 min
Het Paleis op de Dam in Amsterdam en de Nieuwe Kerk in Haarlem zou je niet zo snel aan elkaar linken, maar ze zijn wel door dezelfde man gebouwd: Jacob van Campen (1596-1657). Ook het Mauritshuis in Den Haag is van zijn hand. Jan Niessen uit Amersfoort schreef een toegankelijk boek over de man die als schilder begon, maar als architect naam zou maken.
> 12 min
Wie vandaag instapt bij de Museumtramlijn Amsterdam, maakt niet alleen een tocht langs het Amsterdamse Bos, maar ook een reis door de geschiedenis. De typische lijnkleuren, rinkelende bellen en ouderwetse banken brengen een verdwenen tijdperk tot leven. Nostalgie ten top, zeker voor liefhebbers van spoorweghistorie.
> 4 min
Soms lijkt het alsof de wereld wordt gedomineerd door toxic mannen. Dit is echter geen modern verschijnsel. Voorbeelden van giftige mannelijkheid waren er al in de klassieke oudheid. De Romeinse dichter Ovidius (43 v. Chr.-17 n. Chr.) beschreef in zijn Metamorfosen de wandaden van zowel goden als mensen. Verraad, jaloezie, verkrachting en gedaanteverwisselingen komen in bijna elk verhaal voorbij. Het vijftiendelige Latijnse dichtwerk bleek een onuitputtelijke bron van inspiratie voor kunstenaars. Hoog tijd om een paar dramatische mythen en bijbehorende kunstwerken uit te lichten.
> 7 min
Als de dagen langer worden en de jonge bloemen hun kop boven het gras uitsteken, krijgt de wereld langzaam weer kleur. De geur van bloesem vult de lucht en overal hangt het gevoel van een nieuw begin. De lente heeft kunstenaars altijd al geïnspireerd. In deze vijf schilderijen zie je hoe zij het voorjaar vastlegden: soms uitbundig en vol leven, soms juist rustig en verstild — maar altijd even fris en kleurrijk.
> 4 min
In deze tijd van Facebook en WhatsApp kun je met één druk óp de knop foto’s en filmpjes sturen naar vrienden en familie, maar rond 1900 was de prentbriefkaart de meest geliefde manier om met hen te communiceren.
> 9 min
De Wieringermeer dankt zijn bestaan aan gemaal Lely. Al bijna honderd jaar zorgt dit bijzondere gebouw aan het IJsselmeer ervoor dat iedereen tussen Medemblik en Den Oever droge voeten houdt. Maar hoe kwam deze jonge polder eigenlijk tot stand? En welke functie heeft het gemaal vandaag de dag nog?
> 8 min