Wie wint de Duurzaam Erfgoed Prijs 2018?

De provincie Noord-Holland is op zoek naar monumenten waar verduurzaming een grote rol speelt. Eigenaren die duurzame technieken hebben toepast of innovatieve ideeën hebben voor de verduurzaming van hun monument maken kans op de Duurzaam Erfgoed Prijs 2018.

>

De tien van Zijpersluis

Tijdens de Tweede Wereldoorlog is in Amsterdam de knokploeg Linie-West actief. Het is een verzetsgroep met zo’n vijfhonderd leden en 1500 onderduikers. Vader Dirk en zoon Antonie (Ton) Bons zijn twee van die leden. Op de Händelstraat 1 komen ze eens in de zoveel tijd met onder anderen David Blom, Johannes van Kan, Jacobus Heeren en Dirk Botterwerg bijeen. Een veilige plek is het echter niet, de huisbaas blijkt een actief NSB’er.

>

Het verhuizende monument van Den Helder

We herdenken de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog nog ieder jaar. Vaak doen we dat bij monumenten die kort na de oorlog zijn opgericht, maar in Den Helder hebben ze recent nog een nieuw monument geplaatst. Het monument Rijkswerf 1940-1945 herdenkt de werknemers van de voormalige Rijkswerf Willemsoord die in de oorlog om het leven kwamen.

>

7 redenen om naar de Zaanse Schans te gaan

De Zaanse Schans is niet voor niks één van de mooiste stukjes van Nederland. Waan je in de achttiende eeuw terwijl je wandelt langs fraaie historische panden, houten huizen, molens , een prachtig weidelandschap en veel industrieel erfgoed.

>

Stoommeelfabriek ‘Vrede’

Aan de sluispolderweg te Zaandam ligt de voormalige stoommeelfabriek ‘Vrede’, zo genoemd omdat het werd opgeleverd toen de Eerste Wereldoorlog net ten einde was gekomen. Het zicht op het enigszins sinister overkomende staatsmonument wordt tegenwoordig echter versperd door het, bij het complex gevestigde ‘Containers Terminal Vrede’.

>

Vijf namen bij de spoorbrug

Het spoor lag in de oorlogsjaren onder vuur. Geallieerde vliegtuigen beschoten treinen. Verzetslieden verstoorden spoorverbindingen waar ze konden. Bijvoorbeeld door het treinverkeer op de spoorbrug bij de Diemerplas te ontregelen. Dat was al eerder geprobeerd, maar op vrijdag 15 december 1944 lukte het. Als represaille schoten de Duitsers hier vijf mannen dood. Hun namen staan op het monument aan de Overdiemerweg.

>

Het Steenen Coopmanshuys in Edam

Dit huis werd in 1550 gebouwd en was het eerste stenen koopmanshuis van Edam. Het was voor Edam in die tijd een bijzonder ‘rijk’ huis. Prominent gelegen aan de Damsluis is het oudste stenen huis van Edam een indrukwekkende verschijning. Al meer dan een eeuw is hier het Edams Museum gevestigd.

>

Czaar Peterhuisje in Zaandam

‘Waar is nou dat oude scheefgezakte houten huisje? Ik zie niks.’ Menig kind op schoolreisje naar Zaandam (eerst per boot en later met de bus) zal ter plekke deze vraag aan meester of juf hebben gesteld. En inderdaad, op het eerste gezicht is het zeventiende-eeuwse Czaar Peterhuisje niet te zien. Het kleine werkmanshuisje – het oudste in zijn soort in Nederland – is in 1895 stevig verpakt in een stenen omhulsel, naar een ontwerp van het Amsterdamse architectenbureau Salm. Hun schepping is inmiddels ook tot monument verklaard, net zoals het naar tsaar Peter de Grote vernoemde huisje dat zich in haar binnenste bevindt.

>

Kantoor West-Indische Compagnie in Hoorn

Het pand van de Vrijmetselaarloge West-Friesland en De Eenhoorn bevindt zich aan de Binnenluiendijk 2 in Hoorn. Ooit was dit het kantoor van de West-Indische Compagnie.

>

Nachtelijk drama in 1917

Op Begraafplaats Karssenhof (Binnenweg, Ouderkerk aan de Amstel) staat een merkwaardig grafmonument. Het staat aan de zuidrand van de begraafplaats. Een afgebroken zuil van rood graniet op een sokkel met op de voorkant deze moeilijk leesbare tekst: “Hier rusten Jacob Rijerkerk Gem. Veldwachter en Teunis Prins Rijksveldwachter overleden tengevolge hunner plichtsvervulling”. Op de zijkanten staan ook teksten gebeiteld: “Eenige vrienden van Ouder en Nieuwer Amstel” en “Afd. N.H. Alg. Ned. Politiebond”. Wat is er gebeurd?

>

Hannie Schaft

Jannetje Johanna Schaft, oftewel Hannie Schaft, kan beschreven worden als een stille en teruggetrokken vrouw die opkwam voor recht en humaniteit. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was zij een van de bekendste vrouwen die in het verzet zat en werd ze door de Duitsers ‘het meisje met het rode haar’ genoemd. Zij werd geboren op 16 september 1920 in Haarlem en op 17 april 1945 in de duinen van Bloemendaal gefusilleerd. Elk jaar wordt er een herdenking gehouden ter nagedachtenis aan de verzetsstrijders.

>

Hansje Brinker

Voor de Amerikaanse toeristen is hij een held, maar onder Nederlanders is hij veel minder bekend: Hansje Brinker, de jongen die zijn vinger in een dijk stopte en zo Nederland redde. Dat Hansje nooit bestaan heeft, is niet belangrijk. En wist je dat hij eigenlijk de creatie is van de Amerikaans kinderboekenschrijfster Mary Mapes Dodge? En dat al in 1865. In 1950 kreeg Hansje een welverdiend monument op de Woerdersluis in Spaarndam.

>

De Noordeinder Vermaning

In het dorpje Noordeinde hebben ze de drie-eenheid – kerk, pastorie (1862) en kosterswoning (1881) – weten te behouden. Tegenwoordig is dat een zeldzaamheid. De Vermaning in Noordeinde is dan ook niet voor niets een rijksmonument. De geschiedenis van de Vermaning is nauw verbonden met de familie Blaauw. Nazaten van deze familie wonen nog altijd in het dorp.

>

Binnen de muren van de Hervormde Kerk van Broek op Langedijk

Welkom bij het oudste kerkgebouw van Broek op Langedijk. Vermoedelijk werd met de bouw van de kerk begonnen in de vijftiende eeuw waarna het gebouw in de zestiende eeuw is voltooid. Tijdens de bouw keek men af bij andere al gebouwde kerken. Zo zie je de gebruikte baksteen ook terug in de Alkmaarse Grote Kerk, de Kapelkerk en de stadhuistoren. Maar wat deze kerk, vroeger Pontianuskerk geheten, uniek maakt is wat er binnen in het bedehuis is te zien. Zo zijn er grafzerken met uien en wortels en is tijdens een verbouwing ooit een mysterieus briefje gevonden.

>

Historische bakkerij in beschermd dorpsgezicht Ouderkerk

De historische bakkerij van Hans en Willy Out is gevestigd in een prachtig pand met topgevel uit de achttiende eeuw. Op deze idyllische plaats, in het hart van het beschermde dorpsgezicht, wordt al meer dan 400 jaar brood gebakken.

>

Goede dijkenbouwers zijn nog geen bruggenbouwers

Er staat een handjevol mensen op de IJsselmeerdijk. Ze luisteren aandachtig naar een toespraak. Onder hen is de tienjarige Frank Vlaar, maar hoe langer de toespraak duurt hoe meer afgeleid hij raakt. Hij had helemaal geen zin om op die koude winderige dijk te staan, maar hij moest van zijn vader. Deze staat geïnteresseerd te luisteren en merkt niet dat de gure novemberwind af en toe de vlag die over het monument gedrapeerd is op laat bollen. Frank maakt er een spelletje van om elke keer dat de vlag omhoog geblazen wordt, een glimp van het monument op te vangen. Zo hoeft hij tenminste niet naar die saaie man in dat zwarte pak te luisteren.

>