Op 20 februari opent het Zee- en Havenmuseum omvangrijke tentoonstellingen ter ere van het 150-jarig bestaan van IJmuiden en het Noordzeekanaal. De exposities werpen een nuchtere en gedetailleerde blik op anderhalve eeuw ontwikkeling: van het eerste graven in de duinen tot de toekomstige plannen voor de Energiehaven.
>
2 min
Tata Steel, het voormalige Hoogovens, is de trots van de IJmond, maar tevens één van de meest vervuilende bedrijven van Nederland. Fotograaf Harm van de Poel verdiepte zich in het staalbedrijf en het resultaat is in het Haarlemse Verwey Museum te zien.
> 8 min
Dit jaar bestaan IJmuiden en het Noordzeekanaal 150 jaar. Op 1 november 1876 opende Koning Willem III het Noordzeekanaal en ontstond IJmuiden. De gemeente Velsen deed in 2025 een oproep aan organisaties in Velsen om projecten in te dienen die bijdragen aan de viering van dit jubileum en ondersteunt de mooiste projecten met een subsidie. De projecten die de Historische Kring Velsen heeft aangedragen scoorden goed bij de commissie die de subsidie mocht toekennen. Het wordt een druk programma voor het bestuur en een aantal enthousiaste vrijwilligers van de vereniging.
> 5 min
Een wat droevig ogend straatje is genoemd naar ‘de peetvader’ van IJmuiden. Het komt uit bij het Noordzeekanaal, waar deze peetvader al over schreef tientallen jaren voordat het kanaal werd gegraven. Wie was deze man met een vooruitziende blik, deze journalist die hoogleraar en minister werd?
> 9 min
De Historische Kring Velsen organiseert elk jaar negen lezingen, heeft een website, een beeldbank en een Facebookpagina die regelmatig ververst wordt. De lezingen worden altijd druk bezocht, maar actieve vrijwilligers kunnen ze nog wel gebruiken. Wij spraken met een aantal van deze vrijwilligers over het jaarboek, het ‘eerste stenen project’ en de geschiedenis van het gebied rondom het Noordzeekanaal.
> 9 min
Fort bij IJmuiden, ook bekend als Forteiland IJmuiden, is het oudste en grootste bouwwerk van de Stelling van Amsterdam. Waar de bouw van andere forten niet onmiddellijk op gang kwam, werd met dit zeshoekige kustfort haast gemaakt. Dit om het in 1876 geopende Noordzeekanaal te kunnen verdedigen.
> 6 min
Wie kent nog de Breesaap? De opa van oud-premier Ruud Lubbers dreef er een uitspanning. Conny Braam schreef hoe haar voorouders zich in de Breesaap vestigden. Frederik Willem van Eeden bejubelde ruim anderhalve eeuw geleden dit ‘heiligdom der natuur’. En nu? Denderend verkeer. Een fabriek met de hoogste CO₂ uitstoot van het land. Wat is er met de Breesaap gebeurd?
> 7 min
Een jongetje met een baard van watten en een kartonnen kroon overhandigt een geschenk. Tegenover de Wijzen uit het Oosten staat een groepje herders, verkleed met doeken en baarden aan touwtjes. Aan de zijkant van het podium, tussen de coulissen, kijken kleine kinderen toe. Ondertussen wiegt een meisje het kindeke Jezus, een pop met een flinke bos haar. Het lijkt een kerstvoorstelling van een kerk of school, maar de beschrijving in de collectie van fotopersbureau De Boer luidt: ‘Kerstfeest woonwagenbewoners, IJmuiden, 20 december 1967’. Waar kijken we precies naar? Wie zijn deze kinderen en wie organiseerde deze avond?
> 4 min
Het haringseizoen is geopend! Vanaf juni, als de eerste vaatjes nieuwe haring binnenkomen, beginnen de liefhebbers al te watertanden. Wat was het innovatieve idee dat ervoor zorgde dat de Nederlandse haringhandel eeuwen geleden flink wat poen in het laatje bracht?
> 3 min
Quarantaineregels golden vroeger regelmatig. Grenzen gingen dicht, kapiteins mochten pas na toestemming van de gezondheidsautoriteiten schepen aanmeren. Wie zich niet aan de regels hield, riskeerde ten tijde van de Bataafse Republiek in ons land zelfs de doodstraf.
> 5 min
Deze zomer neemt Jan Feith je mee op reis door onze provincie. Zijn historische teksten uit het album ‘Zwerftochten door ons land: Noord-Holland’ (1933) geven een beeld van zonnige duinen, drukke pleinen en pittoreske polders. Deze week: ‘IJmuiden, de haven van Groot-Amsterdam’.
> 10 min
Een kruiwagen uit het Rijksmuseum in IJmuiden? Inderdaad. Te zien in het Zee- en Havenmuseum, gevestigd in de oude ‘Visscherijschool’. Zo’n honderd vrijwilligers zijn hier actief.
> 5 min
Het is midden in de nacht van 11 op 12 mei 1940 als majoor Roest van Limburg, controleur-generaal van De Nederlandsche Bank wakker wordt gebeld. Generaal Best van de Vesting Holland vraagt hem of De Nederlandsche Bank een gepantserde geldauto heeft die ook geschikt is voor het vervoer van enige volwassenen en twee kinderen. Op dat moment weet hij nog niet zeker welke kostbare lading er vervoerd moet worden, maar de majoor heeft wel het donkerbruine vermoeden dat het om Prins Bernhard, Prinses Juliana en hun dochtertjes Beatrix en Irene zal gaan.
> 3 min
Onder het zand en de planten in Kennemerland liggen bunkers, muren en vestingwerken verscholen. Ze maken deel uit van een hele rits kustverdedigingswerken die de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben gebouwd. Veel restanten zijn afgebroken en daarmee uitgewist. Ook namen die herinnerden aan de oorlog werden na de oorlog veranderd. Het Moffenpad bij Castricum werd bijvoorbeeld omgedoopt tot de Stille Strandweg. Toch zijn er nog genoeg sporen van de oorlog te vinden.
> 3 min
“Op de sluizen van IJmuiden, heb ik jou vaarwel gekust. Op dat plekje bij de haven stelde jij me weer gerust. ‘k Kon mijn tranen niet bedwingen, afscheid nemen deed ons zeer. Op de sluizen van IJmuiden, daar zien wij elkander weer”, zong Max van Praag in 1949. Het gebied van IJmuiden werd al in de vroege IJzertijd, circa 800 v. Chr. bewoond, maar werd pas het IJmuiden van nu na de aanleg van het Noordzeekanaal. De stad groeide in de negentiende eeuw uit tot een van de grootste zeehavens van Nederland met een indrukwekkend sluizencomplex, brede stranden en twee markante vuurtorens. Herken jij alle kenmerken van IJmuiden in het onderstaande portret van de havenstad?
> 3 min
De Koninklijke Nederlandse Hoogovens, Staalfabrieken NV (KNHS), Corus en Tata Steel. Verschillende namen voor dezelfde staalfabriek met een indrukwekkend verleden.
> 3 min
Al bijna 150 jaar geleden werd ‘Holland op z’n Smalst’ doorgraven voor de aanleg van het Noordzeekanaal. Vijf historische feiten over deze roemruchte waterverbinding tussen Amsterdam en de Noordzee.
> 4 min
Volkert Schaap, werkzaam bij Rijkswaterstaat, zet er flink de pas in. Hij verzorgt een rondleiding over het sluizencomplex van IJmuiden. Hij wil ons zowel de oudste sluizen als het spui- en maalcomplex laten zien. En die liggen een flink eind uit elkaar.
> 6 min
IJmuiden ontstond tegelijkertijd met het Noordzeekanaal, groeide in de negentiende eeuw uit tot de belangrijkste aanvoerhaven van vis en is vandaag de dag de derde haven van Nederland.
> 5 min
Al sinds het begin van de negentiende eeuw vormen watertorens een belangrijk onderdeel van het vlakke Nederlandse landschap. De meest markante watertorens zijn de drinkwatertorens, die vanaf 1856 werden gebouwd. Vanwege de forse afmetingen vallen deze het meest op en werden ze door de waterleidingbedrijven als een visitekaartje beschouwd. Zodanig dat er veel aandacht werd besteed aan het uiterlijk van de torens. Hieronder vind je de zeven meest bijzondere torens van Noord-Holland.
> 5 min