Volendam

Volendams Verleden: kunstschilder Georg Hering Het Sinterklaaskostuum van Hanicotte Voetbalvereniging in Volendam bestaat 100 jaar Het noodlot van de joodse Belhamel van Ajax Hille Butter, vrouw van de wereld Een ontsnapping op klompen Met Jan Feith langs de Zuiderzee (1933) Droge voeten in Hotel Spaander Op de vlucht voor het water Waterlands bijgeloof Heitje van Katham: het oerlandschap van Laag Holland Dialecten van Noord-Holland Hotel Spaander: al 130 jaar lang een thuis voor kunstenaars Volendamse paling

Volendams Verleden: kunstschilder Georg Hering

De Duitse kunstschilder Georg Hering is vooral bekend van zijn groepsportretten en dan vooral van mannen. Er waren voldoende modellen beschikbaar, die voor een kopje koffie en een borreltje graag bereid waren om te poseren. Hering gold als specialist, want veel van zijn afgebeelde Volendammer mannen zijn goed herkenbaar. De portretten zijn zo levendig, dat je zo een praatje zou beginnen!

>

Het Sinterklaaskostuum van Hanicotte

In de collectie van het Zuiderzeemuseum bevindt zich een bijzonder kostuum: het Sinterklaaskostuum van Hanicotte. Augustin Hanicotte (1870-1957) was een Franse kunstschilder die tussen circa 1895 en 1914 veel in Volendam heeft gewerkt. Hij verbleef in die jaren meestal in Hotel Spaander, zoals veel buitenlandse schilders. Op initiatief van Hanicotte werd in Volendam voor het eerst een Sinterklaasintocht georganiseerd en hij speelde daarin zelf de hoofdrol.

>

Voetbalvereniging in Volendam bestaat 100 jaar

Dit is de oudst bekende opname van een voetbalelftal in Volendam. Het betreft een buurtclub uit de omgeving van de Sint Vincentiuskerk, waar zij speelden op een stukje land dat eigendom was van de beheerder van de Volendammer Meer, Siem Buijs, bijgenaamd ‘de Mereboer’. Ze voetbalden op sokken of op blote voeten, hun klompen liggen tegen één van de palen van het doel, dat geïmproviseerd in elkaar is gezet met behulp van drie zo recht mogelijke boomtakken. Deze foto van een elftal jongens, gekleed in Volendammer klederdracht, verscheen in het voormalige tijdschrift de ‘Katholieke Illustratie’ in de editie van 19 juni 1920. Het was heel kort na de officiele oprichtingsdatum van 1 juni 1920 van de voetbalvereniging in Volendam.

>

Het noodlot van de joodse Belhamel van Ajax

De voetbalvereniging in Volendam bestaat 100 jaar. Auteur Jan Schilder (Vik) blikt terug op het verleden van ‘zijn’ voetbalclub, waar hij al 62 jaar vaste supporter van is. De voetbalclub beleefde grote successen onder de joodse trainer Eddy Hamel, de populaire oud-voetballer van Ajax. Hij werd later bekend als het enige slachtoffer van de nazi’s, dat in het eerste elftal van Ajax heeft gespeeld.

>

Hille Butter, vrouw van de wereld

Al voor de grote trek van toeristen naar Volendam, wisten binnen- en buitenlandse bezoekers het dorpje te vinden. Ze trokken naar Volendam om het authentieke Hollandse leven te kunnen aanschouwen. Tijdens hun bezoek sprong de aantrekkelijke en intelligente Hille Butter in het oog. Hoog tijd om deze Volendamse voor te stellen, die de hele wereld binnenhaalde in haar Volendamse huisje.

>

Een ontsnapping op klompen

Begin april vindt er jaarlijks vanuit de haven van Volendam de Pieperrace plaats. Door het corona-virus is de race dit jaar helaas afgelast. De Pieperrace is een herinnering aan de aardappeltochten die de Volendammer vissers tijdens de oorlog ondernamen naar Friesland en Overijssel, om daar aardappelen te halen voor de hongerige bevolking van de steden in het westen. Over één van deze tochten is een spannend verhaal, verteld door de 95-jarige Andries Steur. Hij maakte met zijn vader en broer enkele angstige dagen door op hun vissersschip.

>

Met Jan Feith langs de Zuiderzee (1933)

Deze zomer neemt Jan Feith je mee op reis door onze provincie. Zijn historische teksten uit het album ‘Zwerftochten door ons land: Noord-Holland’ (1933) geven een beeld van zonnige duinen, drukke pleinen en pittoreske polders. Deze week: ‘Aan de boorden der Zuiderzee’.

>

Droge voeten in Hotel Spaander

Verschillende leden van koninklijke families, beroemde kunstschilders, en de echtgenote van de Amerikaanse president. Zomaar een aantal gasten van het Volendamse Hotel Spaander van vóór 1916.

>

Op de vlucht voor het water

Veel mensen kunnen de slaap niet vatten in de nacht van 13 op 14 januari 1916. Een grote noordwesterstorm raast over het land. De wind beukt met grof geweld tegen de huizen en het vee klinkt onrustig in de stallen. Als alles het maar houdt!

>

Waterlands bijgeloof

Vrijdag de dertiende, onder een ladder door lopen, spiegels breken en binnenshuis een paraplu openen: allemaal brengers van ongeluk als je bijgelovig bent. De volgende vijf verhalen komen uit Waterland, een streek in Noord-Holland. Deze regio kent een rijke traditie van mythen, sagen en bijgeloof.

>

Volendam: van vissersplaats tot toeristische trekpleister

Volendam ligt ten zuiden van Edam, oorspronkelijk aan de monding van het riviertje de IJe. Toen Edam kort na 1357 via het nieuw gegraven Oorgat een betere verbinding kreeg met de Zuiderzee, kon de oude havenmond, in de monding van het riviertje de IJe, dicht worden gemaakt. Die dam kwam gereed in 1450. Rond de dam in de IJe vestigden zich enkele vissers, waarmee de geschiedenis van Volendam (‘Vollendam’) begon. Het dorp groeide uit tot één van de belangrijkste vissersplaatsen aan de voormalige Zuiderzee en in de 19e en 20e eeuw tot een bekende toeristische trekpleister.

>

Klokkenpaal in Volendam: in ondertrouw gaan op de Dijk

Wanneer in Volendam een jongen en een meisje in ondertrouw gingen, werden zij bij de ‘Klokkenpaal’ feestelijk onthaald door vrienden en familie. Alvorens het aanstaande echtpaar op de Dijk werd verwelkomd had men op het stadhuis te Edam eerst de officiële papieren getekend. Met de boot keerde het paar weer terug naar Volendam. Aangekomen in de haven liepen zij onder luid geklingel naar de Klokkenpaal. De komst van de Burgerlijk Stand in 1811 maakte het voor ieder Volendams echtpaar noodzakelijk om de reis naar het stadhuis te Edam te maken. De Burgerlijke Stand is een overblijfsel uit de Franse Tijd; de Franse overheerser maakte serieus zaak met het innen van belastingen en de dienstplicht. Daar was een goede bevolkingsadministratie voor vereist. Iedere burger diende zich te registreren in zijn of haar woonplaats. Toen de Fransen in 1813 het veld ruimden, werden veel van hun bestuurlijke hervormingen gehandhaafd en bleven de Volendammers voor dergelijke zaken naar Edam afreizen. 

>

Heitje van Katham: het oerlandschap van Laag Holland

Vlak onder Volendam ligt het gehucht Katham, in de Katwouderpolder. Vanaf de molen loopt een fietspad langs een op het oog breed stuk berm aan een drukke autoweg. Bij nader inzien blijkt dit bijzonder natuurland te zijn, bekend als het ‘Heitje van Katham’. Het is de enige plek waar nog veengroei plaatsvindt in Noord-Holland. Hier kan men zien hoe het oerlandschap van Waterland er heeft uitgezien. Als drassige, ongerepte hoogveenheide met moerasland. Heel anders dan het groene weidegebied waar Laag Holland om bekend staat.

>

Toerisme in Volendam en Marken

Maakte je als toerist in de jaren ’30 een reisje langs de Noord-Hollandse dorpen, dan had je grote kans in Marken Sijtje Boes tegen het lijf te lopen.

>

Dialecten van Noord-Holland

Noord-Holland heeft geen officieel erkende streektaal, zoals het Fries of Limburgs, maar kent wel een tiental dialecten. De dialecten zijn weer onder te verdelen in dorpstalen en streektalen.

>

Volendam: sportdorp nummer één

Tot halverwege de negentiende eeuw werden er uitgezonderd schaatsen en kolf nauwelijks sporten beoefend in Nederland. Na die tijd doen ‘moderne’ sporten hun intrede in de Nederlandse cultuur. Voetbal, roeien en zwemmen worden in het begin van de twintigste eeuw steeds populairder, later gevolgd door wielrennen en korfbal. In korte tijd groeit voetbal uit tot volkssport nummer 1. In de rijke sportgeschiedenis van Noord-Holland neemt Volendam een bijzondere plek in. Het beroemde visserdorp blijkt niet alleen veel zangtalent te hebben voortgebracht, maar ook veel succesvolle sportteams.

>

Hotel Spaander: al 130 jaar lang een thuis voor kunstenaars

Hotel Spaander in Volendam dankt zijn naam aan Leendert Spaander ( 1855 – 1955) die samen met zijn jonge vrouw Aaltje Kout in 1881 een cafe begon aan de dijk. Juist in deze tijd werden de oude vissersdorpen langs de Zuiderzee ontdekt door kunstenaars die zich voelden aangetrokken tot het authentieke en schilderachtige leven van de bewoners. Leendert had, dankzij zijn talenkennis, al in een vroeg stadium kennis gemaakt met deze schare kunstenaars. Hij was van plan om van zijn café een ontmoetingsplaats te maken voor kunstenaars, het liefst van buitenlandse komaf. Al snel groeide Hotel Spaander uit tot een begrip in de kunstenaarswereld. Mede door deze buitenlandse kunstenaarskolonie werd Volendam wereldberoemd.

>

Zeelieden uit slavernij bevrijd

Zeeroof, gevangenschap en slavernij. Dat lot overkwam menige zeeman die in de zeventiende of achttiende eeuw naar de Middellandse Zee voer. Vanuit Marokkaanse en Algerijnse havens opereerden namelijk de vele Barbarijse zeerovers die het op koopvaardijschepen gemunt hadden. De gekaapte koopvaarders brachten veel geld op en hetzelfde gold voor hun bemanningsleden, die als slaven verkocht werden op de markten van Algiers, Tanger of Saleh.

>

Volendamse paling

Waterland en visserij zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ging het vroeger alleen om vis in de letterlijke zin van het woord, nu staat Volendam ook bekend om haar ‘palingsound’.

>