Bussum

Bidden en studeren op Bussums meisjesinternaat Mariënburg Weerwolven in het Gooi Ongestoord werken tussen de treinen Met Jan Feith door het Gooi (1933) Bensdorp: Wonen in een chocoladefabriek De uitbarsting van naoorlogse volkswoede Station Naarden-Bussum De Bussumse watertoren: een nieuw duurzaam monument Studio Concordia in Bussum Het Brinkje: stamkroeg van de NTS in Bussum Vitus Studio in Bussum Ambachtsschool Maagdenhuis in Bussum Studio Irene in Bussum Olympische Spelen op de Bussummerheide Televisiedroom van Bussum in vlammen opgegaan

Bidden en studeren op Bussums meisjesinternaat Mariënburg

Aan de drukke Brinklaan in Bussum ligt een groot smeedijzeren toegangshek tussen het groen verscholen. Achter het hek strekt zich een weids plantsoen uit, met aan weerszijden twee paden. De paden leiden naar een groot neogotisch gebouw, dat vanaf de straat haast geheel aan het zicht onttrokken wordt door bomen. Maar iedere Bussumer weet dat het er ligt: Mariënburg, voormalig meisjespensionaat en verzorgingshuis van de Congregatie van de Zusters van Onze Lieve Vrouw van Amersfoort. Klooster, kapel en tuin vormen een oase van rust in het kloppende hart van Bussum.

>

Weerwolven in het Gooi

In het najaar van 1936 toonde de Bussumse bioscoop Flora Bio de sensatiefilm ‘De weerwolf van Londen’. Een filmbespreking in de Nieuwe Bussumsche Courant stelde de lezer gerust: ‘de “weerwolfziekte” (…) is een filmziekte, ze bestaat gelukkig niet’. Voor ons tegenwoordig een overbodige opmerking, maar in die tijd dachten inwoners van het bijgelovige Gooi daar soms nog heel anders over.

>

Ongestoord werken tussen de treinen

Hoewel het een van de grootste plaatsen van het Gooi is, telt Bussum slechts één provinciaal monument: het treinstation Naarden-Bussum. Het sierlijke gebouw uit 1912 verwelkomde vroeger rijke stedelingen in het Gooi. Tegenwoordig is het perrongebouw de thuisbasis van Het Marketing Station, dat onlangs een monumentenschildje in ontvangst mocht nemen.

>

Met Jan Feith door het Gooi (1933)

Deze zomer neemt Jan Feith je mee op reis door onze provincie. Zijn historische teksten uit het album ‘Zwerftochten door ons land: Noord-Holland’ (1933) geven een beeld van zonnige duinen, drukke pleinen en pittoreske polders. Deze week: ‘Door Gooiland op stap!’

>

Bensdorp: Wonen in een chocoladefabriek

In de Bensdorpfabriek, waar nog niet zo lang geleden Brosrepen werden geproduceerd, verrijst een nieuwe stadswijk. In 2018 nemen de eerste bewoners er hun intrek.

>

De uitbarsting van naoorlogse volkswoede

Het mag dan vrede zijn in mei 1945, vredig is de situatie zeker niet. Nederland verkeert in totale chaos. Een uitbarsting van volkswoede richt zich op iedereen die maar van collaboratie wordt verdacht. Alle verdachten moeten worden opgepakt, met gezin en al. Als eind juni 1945 het eerste naoorlogse kabinet aantreedt, zijn al meer dan 100.000 mensen geïnterneerd. Ze worden hard aangepakt en de situatie in de ‘kampen’ waarin ze terecht komen is tergend. Een historicus schrijft later: ‘Het lijkt erop alsof de bewakers de methodes van de voormalige bezetters willen evenaren.’

>

Vliegramp in Bussum

Op 14 november 1957 werd Bussum door een vliegramp getroffen. Een Amerikaanse straaljager van de vliegbasis Soesterberg stortte vroeg in de middag neer op de Kolonel Palmkazerne aan de zuidoostkant van het dorp. Bij het ongeluk vielen vijf doden en zestien gewonden, de materiële schade was enorm. Maar als het vliegtuig een kwartier later was neergekomen, zou het aantal slachtoffers nog veel groter zijn geweest.

>

Adri en Gretha Pieck

Vanaf het laatste decennium van de negentiende eeuw tot en met de Eerste Wereldoorlog veranderde er veel in de maatschappij; deze periode kan dan ook met recht worden beschreven als een overgangstijd. Er werden bijvoorbeeld veel ontdekkingen gedaan (telefonie, elektriciteit, massaproductie) en de industrialisatie groeide snel. In de kunsten veranderde er in die periode ook veel. Er ontstonden destijds dan ook diverse nieuwe kunststromingen. Het werk van Vincent van Gogh heeft vanaf het begin van de twintigste eeuw tal van kunstenaars beïnvloed en hun oeuvre bepaald.  Bijvoorbeeld het werk van van de in Bussum wonende Adri en Gretha Pieck.

>

Station Naarden-Bussum

Het stationscomplex ligt aan de spoorlijn de ‘Oosterspoorweg’ van Amsterdam naar Utrecht/Amersfoort. Omdat het station aan de noordgrens van Bussum ligt, wordt het station ook door Naarden gebruikt. Het complex bestaat uit het hoofdgebouw, een eilandperron met wacht- en dienstruimten, een perronoverkapping en een transformatorhuisje.

>

De Bussumse watertoren: een nieuw duurzaam monument

Een bijzonder gebouw en dat is het: de watertoren Bussum in zijn nieuwe functie van kantorencomplex. Sinds de bouw van de oorspronkelijke toren in 1897 is hij twee keer van gedaante verwisseld. Maar altijd is de toren een herkenbaar en markant baken voor Bussum gebleven. Water speelt nog altijd een bijzondere rol in dit meest duurzame kantoorgebouw van Nederland.

>

The Toilers

Band met muzikanten uit Naarden, Huizen, Laren en Bussum. Opgericht in 1962 in navolging van The Destroyers uit Blaricum. The Toilers organiseerden elke week een instuif in Ons Gebouw in Bussum. Ze stelden een lidmaatschap in en hieven entreegelden. 

>

Studio Concordia in Bussum

Begin jaren zestig had de NTS een enorm tekort aan televisiestudio’s voor grote shows en toneelstukken met veel ruimte voor publiek. De NTS kende Concordia goed omdat daar in het verleden al heel wat televisieopnames waren gemaakt (de eerste in 1954). In 1961 huurde de NTS Concordia voor twee dagen in de week en begon meteen met een verbouwing. Concordia heeft nooit de beschikking gehad over een eigen regieruimte. Regie en techniek werden altijd uitgevoerd vanuit een reportagetrein van de NTS en ook de camera’s kwamen uit deze mobiele faciliteit. Later is er zelfs een overkapping gemaakt zodat de reportagetrein droog stond.

>

Huis voorzitter NTS in Bussum

In 1957 kocht de NTS een villa aan de Koningslaan in de woonwijk Het Spiegel in Bussum. Villa Concordia was vlak na WO II in gebruik als dependance van de Brandsmaschool en later als toneelschool ‘Ons Lekenspel’. De snel groeiende NTS vestigde op de Koningslaan haar financieel-economische dienst en algemeen secretariaat. Later vertrokken deze afdelingen naar Hilversum en werd de villa de dienstwoning van de toenmalige voorzitter van de NTS, (‘Oom’) Emile Schüttenhelm. De villa werd in 1959 grondig verbouwd en naar de smaak van die tijd gemoderniseerd. Door die verbouwing is het oorspronkelijke karakter van de villa grotendeels verloren gegaan. Tot aan zijn pensionering heeft de heer Schüttenhelm er gewoond. Daarna werd de villa in gebruik genomen door wat intussen de Nederlandse Omroep Stichting (NOS) was. Ook diende het pand als tekenkamer voor grote projecten. Nadat het tijdelijk dienst deed als huisvesting van de regeringscommissaris bij de NOS werd het in 1985 te koop aangeboden. Tenslotte werd het in 1986 verkocht en kreeg het weer een woonbestemming.

>

Villa NTS-Journaal in Bussum

Wij vinden het nu doodgewoon dat we iedere dag naar het journaal kunnen kijken. Maar dat was bijna 60 jaar geleden wel anders. In 1955 kocht de NTS een vrijstaande villa aan de Beerensteinerlaan nr. 24 in de Bussumse wijk Het Spiegel. In het pand (‘Frisia’) werd in oktober 1955 de redactie van het nieuw op te richten NTS-Journaal gevestigd. Ook nam de afdeling Filmzaken hier haar intrek. Het journaal begon met vijf medewerkers in twee kamers met een paar stalen bureaus en wat stoelen. Het was in het midden van de jaren vijftig voor het eerst dat de kijkers met vaste regelmaat, drie keer per week (dinsdag, donderdag en zaterdag), binnen- en buitenlandse nieuws in de huiskamer konden ontvangen. Daarvoor kon je het nieuws alleen bekijken als Polygoonjournaal in de bioscoop. Het journaal van acht uur in de avond werd geheel gemonteerd op de Beerensteinerlaan.

>

Kantoor 2 NTS in Bussum

Een voormalig notariskantoor aan de overkant van de Brinklaan (tegenover het voormalige Politiebureau), werd door de NTS ingericht voor een afdeling van de technische dienst. Hier werd nieuwe apparatuur getest en omgebouwd naar NTS-maatstaven.

>

Kantoor 1 NTS in Bussum

Eind 1953 huurde de NTS de villa van dokter Hoelen aan de Brinklaan. Met medewerking van de gemeente veranderde de praktijk-aan-huisbestemming van het pand zonder problemen in een bedrijfsbestemming. Vele jaren was de afdeling personeelszaken op dit adres gevestigd, dat daarmee voor de omroepmedewerkers een belangrijke functie had. Tevens was hier een tijdje de telefooncentrale van de NTS ondergebracht met meer dan 500 aansluitingen in het Bussumse. Na het vertrek van PZ naar Hilversum kwam er een afdeling van de technische dienst in.

>

Het Brinkje: stamkroeg van de NTS in Bussum

Een van de markantste televisieplekjes in Bussum was café-restaurant De Brink, liefkozend ‘Het Brinkje’ genoemd, gevestigd aan de Brinklaan. Begonnen in 1937 als café en lunchroom, werd het na de Tweede Wereldoorlog een café-restaurant, en sinds november 1951, een maand nadat de NTS zich in Bussum vestigde, het televisie-stamcafé van de NTS. Nu kun je er tapas eten.

>

Vitus Studio in Bussum

Het bestuur van de R.K. Sint Vituskerk bouwde aan het begin van de twintigste eeuw tegenover de kerk aan de Sint Vitusstraat een verenigingsgebouw. Het gebouw, geopend in 1912, had een toneelzaal en enkele vergaderruimten voor het katholieke verenigingsleven. Vele duizenden Bussumers hebben in het Vitusgebouw voorstellingen bezocht en vergaderd. Toen de NTS meer zendtijd kreeg en naast Studio Irene een tweede studio nodig had lag het gebruik van het zalencentrum in de Sint Vitusstraat voor de hand. Het kerkbestuur verhuurde eind 1953 het gebouw aan de NTS voor een periode van vijf jaar. Deze termijnen werden steeds verlengd, de NTS werd nooit eigenaar.

>

Het Broederhuis in Bussum

In het Broederhuis (gelegen aan de Sint Vitusstraat), namen in 1908 de Broeders van Onze Lieve Vrouw van Maastricht hun intrek. Zij legden zich bijna zestig jaar lang toe op het onderwijs aan de katholieke mannelijke jeugd van Bussum. In november 1966 werd het gebouw verhuurd aan de NTS, die er aanvullende ruimte vond voor haar technische dienst. Er kwamen werkplaatsen, kantoren en een experimenteel laboratorium voor nieuwe televisietechnieken. Aan het einde van de jaren tachtig vertrok de NTS (inmiddels NOS) naar het nieuwe televisiestudiocomplex te Hilversum. Het Broederhuis werd daarna grondig verbouwd en doet sindsdien dienst als appartementencomplex voor Bussumse jongeren.

>

Studio Eltheto in Bussum

Studio Eltheto stond op de plek van het appartementencomplex. Wijkgebouw Eltheto bevond zich achter de Vredekerk aan de Huizerweg. Het was een wijkgebouw van de Hervormde Gemeente. Toen in april 1955 brand was geweest in de Irenestudio bood het kerkbestuur de NTS onmiddellijk Eltheto aan. Dezelfde dag nog werd het gebouw betrokken om de uitzending van de volgende avond te kunnen redden. Bij gebrek aan technische voorzieningen moest er altijd een reportagewagen aan te pas komen. Verder was de studiovloer niet van al te beste kwaliteit en kraakte verschrikkelijk bij elke camerabeweging. Dan zat er niets anders op dan dat de technici tijdens de uitzending op vilten sloffen liepen. In 1957 en 1958 werd het gebouw van binnen verbouwd. Eltheto kreeg een nieuwe studiovloer met bijbehorende apparatuur. Het werd een beeldstudio. Op 1 januari 1959 werd de vernieuwde studio Eltheto (studio III B) in gebruik genomen. De B staat voor Bussum.

>