Verhalen

De Razende Bol raast door

Tussen Den Helder en Texel drijft een onbewoond eiland. Geen tropisch strand, waar je onder een palmboom van de zonsondergang kunt genieten, maar een bijzonder natuurgebied en broedplaats voor vogels en zeehonden. Noorderhaaks, in de volksmond bekend als de Razende Bol, is al eeuwenlang voortdurend in beweging.

>

‘De ervaring van de geschiedenis oproepen is een uitdaging’

Nederland vakantieland! Deze zomer zullen de meesten van ons vanwege de coronacrisis wel in eigen land op vakantie gaan. Inge Molenaar en Sarah Remmerts de Vries van Oneindig Noord-Holland vonden twee historische toeristische affiches, die verrassend actueel blijken.

>

De geschiedenis van de CHIN. IND. SPEC. REST.

Elk dorp en elke stad in Nederland heeft zijn ‘eigen Chinees’, waar de afhaalbakjes op zondag over de toonbank vliegen of in een vernederlandst Chinees interieur uitgebreid kan worden gedineerd. 1 juli is de Chinees-Indische restaurantcultuur bijgeschreven op het Inventaris Immaterieel Erfgoed. Hoog tijd om in de zoetzure geschiedenis van het oude vertrouwde Chin. Ind. Spec. Rest. te duiken.

>

Rietveldvilla in het groene hart van Santpoort

Vanaf de straat wordt de monumentale villa Syrinx grotendeels aan het oog onttrokken. De markante gevel bevindt zich dan ook aan de achterzijde, alleen zichtbaar voor de bewoners en hun bezoek. Toch wordt de bungalow aan de Harddraverslaan in Santpoort-Zuid beschouwd als één van de meest indrukwekkende ontwerpen van architect Gerrit Rietveld.

>

Drie families verbonden door graan

Op het Schermereiland kreeg in de zeventiende eeuw de welvaart een voet aan de grond. Het nieuwe boek ‘Koopman in De Rijp’ van Leo den Engelse neemt ons mee in het leven van drie opeenvolgende koopmanfamilies in de Rijp, die door graanhandel en persoonlijke relaties met elkaar verbonden waren. De bedrijvigheid van De Rijp krijgt in zijn boek een gezicht.

>

Ommetje Halfweg: storm, stoom, schuiten en suikerbieten

Je rijdt er langs, je vaart er voorbij, je vliegt er overheen, maar stap eens even uit de trein. Halverwege Amsterdam en Haarlem. Eeuwenlang niet meer dan een smal strookje land tussen grote watervlakten. Trekschuit, tram, trein – al het doorgaande verkeer wurmde zich door de flessenhals. Ga (in gedachten) mee op een ommetje door Halfweg met het verhaal van storm, stoom, schuiten en suikerbieten.

>

De opkomst en ondergang van een bijzonder zwembad

Het kwik stijgt snel en iedereen sprint naar het dichtstbijzijnde water om af te koelen. Zomaar in het water springen was vroeger niet gebruikelijk, zeker niet als vrouw. Om de verleiding van het ‘vrije zwemmen’ in kanalen en grachten te reguleren, kwamen er in Amsterdam badinrichtingen. Vanaf 1881 was men welkom voor een duik in de zwem- en badinrichting aan de Amstel.

>

Vondelingen typeerden de armoede in Amsterdam

In het verarmde Amsterdam van de negentiende eeuw werden jaarlijks honderden kinderen te vondeling gelegd. Nanda Geuzebroek verdiepte zich in het droevige verhaal van deze kinderen. Haar onderzoek resulteerde in een boek en een bijzondere tentoonstelling, die tot 4 oktober 2020 in het Amsterdamse Stadsarchief te zien is.

>

Het noodlot van de joodse Belhamel van Ajax

De voetbalvereniging in Volendam bestaat 100 jaar. Auteur Jan Schilder (Vik) blikt terug op het verleden van ‘zijn’ voetbalclub, waar hij al 62 jaar vaste supporter van is. De voetbalclub beleefde grote successen onder de joodse trainer Eddy Hamel, de populaire oud-voetballer van Ajax. Hij werd later bekend als het enige slachtoffer van de nazi’s, dat in het eerste elftal van Ajax heeft gespeeld.

>

‘Gestuurd door storm en winden, geen redding was te vinden’

In de strenge winter van 1849 trok de Durgerdammer visser Klaas Bording met zijn twee zoons erop uit om bot te kloppen op de dichtgevroren Zuiderzee. Niet wetende dat ze pas twee weken later weer voet aan wal zouden zetten. Hun barre tocht op een ijsschots, overgeleverd aan de elementen, spreekt nog steeds tot de verbeelding.

>

Marbon: het Amsterdamse Tsjernobyl

Het is een zonnige zomerdag in 1971 als één van de reactoren op de latex-afdeling van het chemische bedrijf Marbon begint te lekken. Een heftige explosie volgt, met rampzalige gevolgen. Voor de Amsterdamse brandweer betekent het de grootste ramp sinds de Tweede Wereldoorlog.

>

Klarenbeek: boer Anton wilde ‘iets maatschappelijks’

Roeister Florrie van der Kamp van roeivereniging Willem III haalt regelmatig een frisse neus op of aan de Amstel. Tijdens die tochtjes over het water vallen haar (niet meer bestaande) gebouwen op, waarvan ze de achtergrondverhalen tot op de bodem uitzoekt. Deze week verdiept ze zich in boerderij Klarenbeek aan de Ouderkerkerdijk.

>

Van nutteloos bouwwerk tot betonnen blikvanger

Jarenlang keken de bezoekers van de McDonald’s en de bioscoop in Schagen uit op een grote grijze steenklomp, die als een ufo op industrieterrein De Witte Paal leek te zijn neergedaald. De transformatorbunker is een van de 92 bunkers, die ooit in het kleine provincieplaatsje Schagen stonden. Sinds 2016 is in de bunker een kantoor gevestigd waardoor het grauwste gebouw van Schagen een van de opvallendste gebouwen van Schagen is geworden.

>

Monumenten op de bodem van het meer

Is Hoofddorp een plaats waar je rond kunt dwalen? Nou en of. Loop (in gedachten) maar even mee langs de Hoofdvaart en verbaas je over wat er te zien is. Hier, op de bodem van het droog gepompte Haarlemmermeer, stichtten de pioniers een dorpje. Op het kruispunt van twee vaarten. Kruisdorp heette het. Het Hoofddorp van nu met monumentale panden.

>

Artis was er aanvankelijk alleen voor de elite

Artis is weer open, al zijn de binnenverblijven en het Planetarium voorlopig dicht. Artis wordt in 1838 opgericht, kent relatief veel monumentale gebouwtjes en is een dierentuin voor iedereen. Dat was in het begin wel anders.

>