Tweede Wereldoorlog

De sporen van de Tweede Wereldoorlog zijn overal terug te vinden in Noord-Holland. De verdedigingswerken van de Atlantikwall, de historische panden die door de Duitsers gevorderd werden, de beelden en monumenten die de slachtoffers herdenken en de archeologische vondsten die herinneren aan deze donkere periode. Maar de Tweede Wereldoorlog heeft niet alleen fysiek haar sporen nagelaten. De gebeurtenissen van de oorlog staan bij de ooggetuigen in het geheugen gegrift. Die verborgen verhalen bewaart Oneindig Noord-Holland, opdat ze nooit verloren gaan.

Verhalen

De aanslag op het Prinsen Bolwerk

In de nacht van 20 op 21 april 1941 werd op het Prinsen Bolwerk in Haarlem een Duitse spoorwegman neergeschoten. Voor zover bekend was het de eerste keer tijdens de bezetting dat in Haarlem een Duitser onder vuur kwam te liggen. Drie weken later arresteerde de Sicherheitsdienst (SD) de dader in Rotterdam. Hij was opgespoord door Anton van der Waals, de sluwste en gevaarlijkste landverrader uit de oorlogsjaren. Het was diens eerste 'werkstuk' en Van der Waals bewees daarmee zijn waarde voor de Duitse contraspionage. Nog voor het einde van de oorlog zou hij meer dan honderd verzetsmensen verraden. Ruim zestig van hen stierven in concentratiekampen of vonden de dood voor het vuurpeloton. Een van hen was Hans Bierhuijs, de schutter in de nacht op het Prinsen Bolwerk.

>

Machinefabriek Figee en de Februaristaking

Op woensdagmorgen 26 februari 1941 legden 380 arbeiders van de machinefabriek Figee in Haarlem het werk neer. Op dinsdagmiddag waren al ongeveer vierhonderd personen bij Conrad en Stork Hijsch in staking gegaan. In de loop van woensdag sloten werknemers van de Haarlemsche Scheepsbouwmaatschappij en van de Haarlemsche Overhemden Industrie 'Kerko' zich bij de acties aan. De stakingen op de 25e en 26e zijn de geschiedenis ingegaan als de 'Februaristaking'.

>

Protesteert tegen de Afschuwelijke Jodenvervolging

25 februari 1941. Nog voor zonsopgang komen de eerste reizigers het Amsterdamse Centraal Station binnenlopen. Het zijn werkverschaffingarbeiders, die op weg zijn naar Baarn en Amersfoort. Voor de ingang van het station hebben zij een stakingsmanifest gekregen.

>

IJmuiden 1940: verhaal bij een oorlogsfoto

Een Duitse militair staat als overwinnaar op de noordpier van IJmuiden. Hij kijkt uit over het wrak van een groot schip, dat met zijn schoorstenen en bovendek nog half boven de golven uitsteekt. Een onbekende fotograaf legde het beeld vast. Het verhaal dat de foto vertelt lijkt duidelijk. Maar nee, het schip werd niet tot zinken gebracht door de Duitse bezetter.

>

Bunkermuseum IJmuiden

Tijdens de Tweede Wereldoorlog legden de Duitse bezetters een 2.685 kilometer lange verdedigingslinie aan langs de kusten van Noordzee en Atlantische Oceaan: de Atlantikwall. Na afloop van de Tweede Wereldoorlog kon Nederland gaan puinruimen. Wat moest er met de Atlantikwall gebeuren? Veel bunkers in IJmuiden werden gesloopt. Ze maakten plaats voor de uitbreiding van de haven en de Hoogovens of voor nieuwe woningen. In Zandvoort zagen projectontwikkelaars hun kans schoon. Nadat de verdedigingswerken waren geruimd, bouwden de projectontwikkelaars hoge appartementenflats op de kaalgeslagen kuststrook. Op verschillende plekken langs de kust van Kennemerland bleven resten van de Atlantikwall bestaan. Vaak dichtgemetseld of verborgen onder het zand. Sommige bouwwerken kregen een nieuwe functie. Een paar stellingen veranderden in een museum, zoals het Bunkermuseum in IJmuiden.

>