Zuiderzee Archives

Het middeleeuwse sluisje onthult nog meer geheimen

Bij het verdronken dorp Ethersheim groef men in 2023 profielsleuven in de dijk: doorsnedes dwars door de dijk heen. Dit had een bijzondere vondst tot gevolg: een middeleeuwse sluis. “Hét bewijs dat we al eeuwenlang inventief bezig zijn met waterbeheer,” aldus Jan-Willem Oudhof, die het archeologisch onderzoek leidt namens de Alliantie Markermeerdijken. In 2023 was echter al bekend dat dit slechts een deel van de sluis was. De rest zou onder de weg achter de dijk kunnen liggen, als er tenminste nog wat van overgebleven was. Dus toen de weg afgelopen zomer verplaatst werd, werd het spannend: ligt het er of ligt het er niet?

Het reuzenschip en de stompe torens van de Zuiderzee

Er zijn verhalen die zo wonderlijk zijn dat niemand ze echt gelooft, maar die toch eeuwenlang worden doorverteld. Een van die verhalen is dat van het schip van Ternuten, beter bekend als ‘De Almacht’. Een schip zó onvoorstelbaar groot, dat het de grenzen van de zee, de logica en de fantasie tartte. Het verhaal werd in 1940 opgetekend door de Groningse volkskundige Kornelis ter Laan (1871-1963), maar zijn wortels reiken veel verder dan het kleine Nederland.

Open Dag bij het Waterlands Archief

Tijdens de landelijke Maand van de Geschiedenis staat dit jaar het thema ‘Natuurlijk’ centraal. Op zondag 19 oktober organiseert het Waterlands Archief een Open Dag, waarbij herinneringen aan het leven vóór en na de afsluiting van de Zuiderzee in 1932 in het middelpunt staan.

1 min

Avond in ’t Zuiderzeedorp

Op zaterdag 18 en 25 oktober organiseert het Zuiderzeemuseum weer de Avond in ’t Zuiderzeedorp. Dé kans om het museum in de avonduren te ontdekken. Deze twee avonden is ’t Zuiderzeedorp verlicht met honderden stormlantaarns, de huisjes zijn geopend, de ambachtslieden zijn in touw en de bezoekers mogen mee op de veldschuit voor een sfeervol tochtje over de grachten.

1 min

Het Zeeveulen van Volendam

Wie Volendam zegt, denkt al snel aan vissers, klederdracht en de palingsound. Maar achter het huidige dorp schuilt een mysterieuze sage die eeuwen teruggaat. Het wapen van Volendam – een veulen met een vis onder zijn voorbeen – vertelt niet zomaar een volksverhaal, maar een legende die bepalend is voor het karakter van het dorp. Hoe komt een paardje uit de golven terecht in het wapen van dit vissersdorp?

Nieuwe fietsroute op Wieringen brengt Zuiderzeewerken tot leven

Een uniek deel uit de Nederlandse geschiedenis is vanaf zaterdag 14 juni gratis te beleven op de fiets. Met de lancering van de nieuwe ‘MUZ-fietsroute’ op Wieringen, voormalige eilandgemeente in Hollands Kroon, krijgen fietsers de kans om het verhaal achter de Maatschappij Uitvoering Zuiderzeewerken (MUZ) zelf te ervaren.

2 min

Tussen werf en schip

Vandaag opent de nieuwe tentoonstelling Tussen werf en schip in het Schathuys van het Zuiderzeemuseum. Stap in de rijke geschiedenis van de Zuiderzee en ontdek hoe de scheepvaart het leven van mens en omgeving heeft gevormd. Deze tijdelijke tentoonstelling toont bijzondere objecten uit de uitgebreide museumcollectie en neemt je mee naar de wereld van scheepswerven, het werk aan boord van vissers- en vrachtschepen én de bedrijvigheid op de wal.

2 min

Het leugenbankje: dé hangplek voor bejaarden

Het zijn altijd hangjongeren die op straat problemen veroorzaken. Of toch niet? Bejaarden met hun rollator of scootmobiel kunnen er ook wat van. In menig winkelcentrum is er zelfs een samenscholingsverbod voor deze probleemgroep. Vroeger was dat wel anders. In veel dorpen kregen ‘hangouderen’ hun eigen plek toegewezen. Nog steeds zijn er in heel Nederland de zogenaamde ‘leugenbankjes’ te vinden, aan de haven of op het dorpsplein.

De ziel van Schokland

Vanaf vandaag is de nieuwe tentoonstelling ‘De ziel van Schokland’ te bezoeken in het Zuiderzeemuseum. Een boeiende tentoonstelling over het verdwenen Zuiderzee-eiland, zijn bewoners en de gevolgen van hun migratie – 165 jaar geleden – voor hun nazaten van nu. Daarnaast komen ook hedendaagse migranten aan het woord.

2 min

Waterwijs

Ontdek vanaf vandaag in het Zuiderzeemuseum meer over het watergebruik van toen en nu. Bekijk de historische objecten en hun hedendaagse tegenhangers: van wasteil en pispot tot recycledouche en waterbesparend toilet. Er zijn aanvullend verschillende lezingen, de familievoorstelling Woelig water en een waterrijk Bord vol verhalen.

2 min

Fort aan het Pampus

Fort aan het Pampus is het enige Nederlandse kustfort dat op een eiland gebouwd is. Met ruim 60.000 bezoekers per jaar is Forteiland Pampus tegenwoordig het meest bezochte onderdeel van de Stelling van Amsterdam.

Hoorn viert uitbundig Slag op de Zuiderzee

Met een programma dat maar liefst tachtig voorstellingen omvat, plus een vlootschouw, viert Hoorn op zaterdag 14 en zondag 15 oktober 2023 de Slag op de Zuiderzee, die 450 jaar geleden plaatsvond. Dit is het derde en laatste deel uit een serie over die zeeslag.

Slag op de Zuiderzee: hoe ‘geuzentuig’ de vijand een gevoelige slag toebracht

Over de bevrijding van Alkmaar en Leiden zijn al de nodige boeken geschreven, maar de Slag op de Zuiderzee, die voor een ommekeer zorgde in de strijd tegen het Spaanse juk, kwam er tot nu toe bekaaid vanaf. De publicatie van een nieuw boek moet in deze lacune voorzien. Dit is deel twee uit een serie van drie.

Watergeuzen waren zowel piraten als bevrijders

Waren de watergeuzen piraten of bevrijders, of waren ze het allebei? Dit is het eerste deel van een driedelige serie over de watergeuzen, die de zeeën onveilig maakten, maar ook de Spaanse troepen van de Zuiderzee verjoegen. Op 14 en 15 oktober herdenkt de stad Hoorn de Slag op de Zuiderzee, die op 11 en 12 oktober 1573 plaatsvond.

Vrouwen in het waterschapsbestuur: doen of niet?

Op de foto zie je het bestuur van het Hoogheemraadschap van Zeeburg en Diemerdijk in 1921. En inderdaad, je ziet alleen mannen! Allemaal in pak, met stropdas of vlinderdas. Ongeveer de helft met hoed. In 1910, elf jaar voor het nemen van deze foto, speelde er een kwestie over het toelaten van vrouwen als bestuurslid van dit hoogheemraadschap. Daarover moesten de provincie Utrecht en Noord-Holland het eens worden…

De Kalkovens: haard van de Huizer haven

De Gooise havenstad Huizen telt één provinciaal monument: de Kalkovens. Als oudste industrie van Huizen vormen de vier torens nog altijd een karakteristiek gezicht aan de haven. Niet voor niets is de voormalige schelpkalkfabriek nu een gewilde evenementenlocatie. Maar wat werd hier vroeger precies gemaakt en waarom was deze industrie zo belangrijk voor Huizen?

De Zuiderzeeballade: dé hit van vroeger

De Zuiderzeeballade was in de jaren 1960 een regelrechte hit en staat sindsdien in ons collectieve geheugen gegrift. Het weemoedige lied over een grootvader en zijn kleinzoon wordt nog steeds uit volle borst meegezongen. Maar wie schreef dit lied en waarom? Ga met ons mee op reis naar de ‘goeie ouwe tijd’, toen het IJsselmeer nog de Zuiderzee was.

Geld stinkt, maar verse vis niet

Het haringseizoen is geopend! Vanaf juni, als de eerste vaatjes nieuwe haring binnenkomen, beginnen de liefhebbers al te watertanden. Wat was het innovatieve idee dat ervoor zorgde dat de Nederlandse haringhandel eeuwen geleden flink wat poen in het laatje bracht?

Goudkustwandeling door Hoorn

Hoorn is dé stad van de Gouden Eeuw. In de oude binnenstad proef je de geschiedenis van de scheepvaart en de walvisvangst. Verhalen over de Slag op de Zuiderzee en de scheepsjongens van Bontekoe komen hier tot leven. Wandel in gedachten met ons mee door de prachtige haven en de gezellige winkelstraten. Welkom aan de West-Friese kust: de Goudkust.

Goudkustwandeling door Enkhuizen

Enkhuizen is een levend openluchtmuseum. Geen enkele andere stad heeft zoveel monumenten op loopafstand van elkaar. Wandel in gedachten met ons mee door deze voormalige Zuiderzeestad en waan je in de Gouden Eeuw. Welkom aan de West-Friese kust: de Goudkust.