Binnenkort krijgen beide zaagmolens op de Schans nieuwe roeden. Aan de roeden van Het Jonge Schaap zijn al diverse reparaties verricht en deze waren door het vele draaien aan vervanging toe. De roeden van De Gekroonde Poelenburg moeten vervangen worden doordat ze vanwege een ontwerpfout van te licht staal gemaakt waren, net zoals dat vorig jaar bij de roeden van De Kat was geconstateerd.
>
1 min
Een van de meest bijzondere molens van de Zaanse Schans is niet eeuwenoud, maar splinternieuw – althans, als we het over bouwjaar hebben. Het Jonge Schaap is een reconstructie van een zeskante houtzaagmolen die vanaf 1680 in het Westzijderveld stond. In 2007 herrees de verdwenen molen met behulp van oude tekeningen, moderne techniek en veel doorzettingsvermogen aan de Kalverringdijk in Zaandam.
>In het kader van het 100-jarige jubileum van vereniging De Zaansche Molen wordt elke maand één van onze molens uitgelicht. In juni is dat de de eerste molen van de vereniging, Het Pink, in Koog aan de Zaan. Op 6 en 21 juni vieren we feest.
> 3 min
Aan de Pinkstraat in Koog aan de Zaan staat een stukje levende geschiedenis: oliemolen Het Pink. Met zijn robuuste houten lijf en krakende wieken draagt de molen al meer dan vier eeuwen de sporen van stormen en branden. Als oudste nog bestaande oliemolen van de Zaanstreek is Het Pink een cultureel icoon. Sinds 1939 is de molen in bezit van De Zaansche Molen en is hij uitgegroeid tot hét symbool van de vereniging.
>In het uitgestrekte Westzijderveld, aan het einde van het pittoreske Relkepad, staat een van de laatste pelmolens van Nederland: Het Prinsenhof. Deze achtkante bovenkruier, gebouwd in 1722, is een indrukwekkend voorbeeld van de molenbouw uit de bloeiperiode van de Zaanstreek. De molen heeft in zijn lange bestaan meerdere functies gekend, maar keerde uiteindelijk terug naar zijn oorsprong: het pellen van gerst.
>In 2025 viert vereniging De Zaansche Molen haar 100-jarig bestaan. Dit bijzondere jubileum wordt gevierd met een feestelijk weekend op 15 en 16 maart bij het Molenmuseum. Bezoekers kunnen genieten van live-optredens van koren en muzikanten, inspirerende lezingen, een veiling en een exclusieve preview van de jubileumfilm.
> 1 min
In het kader van het 100-jarige jubileum van vereniging De Zaansche Molen wordt elke maand één van de molens uitgelicht. Op 1 en 2 februari 2025 openen de deuren van molen De Kat voor een bijzonder molenweekend. Mis deze unieke kans niet om het eeuwenoude ambacht van pigmentproductie van dichtbij te beleven!
> 1 min
In 2025 viert Vereniging De Zaansche Molen haar 100-jarig bestaan. Dit jubileumjaar staat in het teken van een gedachte die aanzet tot reflectie: “Wat als de molens nooit hadden bestaan?” Met deze vraag wil de vereniging aandacht vestigen op het belang van het behoud van het Zaanse molenerfgoed, dat onlosmakelijk verbonden is met de identiteit van de Zaanstreek.
> 2 min
Van 25 januari t/m 25 augustus zijn er in het Zaans Museum elf schilderijen te zien van de Zaanse kunstenaars Jaap Kaal en Cornelis Koning. Zij drukten in de eerste helft van de 20e eeuw een stempel op het artistieke klimaat van de Zaanstreek.
> 1 min
Voormalig burgemeester van Wormerland Peter Tange vertelt graag over de geschiedenis van de Zaanstreek. Dat doet hij tijdens vaartochten door het Wormer- en Jisperveld. Hij heeft daarbij een koffertje waarin hij historische prenten en voorwerpen heeft verzameld. Nu heeft het Historisch Genootschap Wormer hem gevraagd die verhalen te verzamelen in een boekje. Hans Kuyper heeft de verhalen opgeschreven. Het resultaat is een prachtig boekje met verhalen over beschuitbakkers, ledezetters, molens op reis, droogmakerijen, de staatsloterij en nog veel meer.
> 1 min
De Zaanstreek is niet alleen vermaard om zijn cacao, er stonden ook papiermolens die papier van onovertroffen kwaliteit maakten. De Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring is er op gedrukt en Beethoven schreef er zijn composities op. Een pas verschenen boek zet de Zaanse papiergeschiedenis op … papier.
>Het boek over het verzetswerk dat Jan Brasser in de Zaanstreek pleegde, kon verschijnen dankzij een financiële bijdrage van Tata Steel, de huidige eigenaar van Hoogovens, waar Brasser voor en tijdens de oorlog als smelter werkte. Auteur Filip Bloem vertelt over zijn speurtocht.
>Jan Brasser (1908-1991), die in de Tweede Wereldoorlog onder de schuilnaam Witte Ko opereerde, was een van de bekendste verzetsmensen uit de Zaanstreek. Filip Bloem, die bij het Verzetsmuseum werkt, schreef er een boek over.
>In elke toeristische plaats in Noord-Holland vind je tegenwoordig een kaaswinkel van Henri Willig. Van de proefkelder aan de Amsterdamse bloemenmarkt tot de karakteristieke Catharina Hoeve op de Zaanse Schans: het merk Henri Willig is niet meer weg te denken uit de kaaswereld. Hoe heeft deze boer uit Katwoude in korte tijd zo’n kaasimperium weten op te bouwen?
>Noord-Holland kent veel plaatsen met bijzondere namen. Van sommige is de oorsprong snel vast te stellen, bij andere is het nodig om wat dieper te graven in het verleden. In deze serie verhalen onderzoeken we elke maand een andere regio van onze provincie, om achter de herkomst van de lokale plaatsnamen én bijnamen van de inwoners te komen. Deze maand: de Zaanstreek en Waterland.
>Vis is glibberig, glad en nat, en zo op het eerste gezicht niet geschikt voor toepassing in mode en design. Toch wordt vissenhuid al eeuwen lang en over de hele wereld gebruikt voor kleding, schoenen en accessoires.
>Dialecten en streektalen zijn populair, zeker in de literatuur. Zo zijn er van Nijntje in de afgelopen jaren in diverse streektalen al meer dan 100.000 boeken verkocht. Van ‘Nijntje hep een feisie (op se Mokums)’ tot ‘opa en oma pluus’ (in ‘t Westfries). Uit onderzoek blijkt dat meeste mensen in wiens regio een streektaal wordt gesproken, het belangrijk vinden dat deze behouden blijft. Maar hoe klinken eigenlijk de diverse dialecten van Noord-Holland? Tom Wester van de werkgroep DINH (Dialecten In Noord Holland) presenteert hierbij een selectie van bijzondere korte verhalen.
>Welke plaats vind jij het meest kenmerkend voor Noord-Holland? ‘Van de pont over de Markervaart stap je in De Woude bijna in een andere wereld,’ vertelt Erik Luik. Het dorpje De Woude is de plek waar hij ons graag mee heen neemt. Een dromerig eilandje aan de rand van het Alkmaardermeer. Met weidse vergezichten en een bijzonder natuurgebied. Alsof de tijd hier stil heeft gestaan.
>Levertraan ‘zonder dien afschuwelijke traansmaak’, opa die met zijn radiotoestel Amerika en Indië kan ontvangen en wastobbes met wringer die het ideaal van elke vrouw zijn, krantenadvertenties uit het begin van de twintigste eeuw geven een aardig tijdsbeeld.
>De Zaanstreek kent een rijke traditie van cacao- en chocoladefabrieken. De eerste vracht cacaobonen arriveert in 1628 in de Amsterdamse haven, maar in die tijd is cacao nog een luxe product. Eind achttiende eeuw begint chocolade in prijs te dalen, zodat ook gewone mensen het kunnen betalen. Hoewel er vòòr die tijd wel enkele molens zijn die cacaobonen malen, komt de cacao-industrie in de Zaanstreek vooral in de negentiende eeuw op gang. Thijs de Gooijer, die de cacao-industrie langs de Zaan in kaart bracht, noemt Wormerveer een cacaodorp.
>