Op het grondgebied van onze provincie werd een extreem wrede strijd gevoerd met de Spaanse bezetter. Nader onderzoek leert dat oorlogsjaren 1572-1574 een zware wissel hebben getrokken op de Zaanse bevolking. Brandschatting, plundering, moordpartijen en vluchtende inwoners waren aan de orde van de dag. Het heeft de toekomst van de meeste Zaankanters uit die tijd langdurig in hoge mate bepaald.

Uitsnede van de kaart van Noord-Holland omstreeks 1575 getekend door Joost Jansz. Bilhamer (Beeldsnijder) in opdracht van Alva. De kaart diende als militaire stafkaart. (Bron: Gemeentearchief Zaanstad)

Van deze strijd is slechts een restant van herinnering overgebleven en wel het verhaal over de glorieuze overwinning op een grote Spaanse troepenmacht bij Wormer en de rol van de Kalverschans tijdens de pinksterdagen van 1574. De traumatische gebeurtenissen van die tijd zijn van zodanige omvang dat zij, juist in deze tijd, het verdienen om met een levendige terugblik op deze rampzalige tijd terug te kijken.

Willem van Oranje (1533-1584), leider van de Opstand in de Nederlanden tijdens de Tachtigjarige Oorlog. (Bron: Koninklijke Verzamelingen).

Het is de angst voor Spaanse troepen, brandende dorpen en een onzekere toekomst die het decor vormen van De vlucht van Dirck Gerritsz., een Zaanse jongen in de Spaanse Troebel, het nieuwe boek van Ron Sman en Hans Kuyper.

De Spaanse Troebel is de periode aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog, toen de frontlijn dwars door het hart van de Zaanstreek liep. Maar wat gebeurde er precies in die chaotische en gewelddadige jaren, en hoe werd dat alles door de bevolking beleefd? Ron Sman en Hans Kuyper schetsen in dit boek een kleurrijk en gedetailleerd beeld van de periode. We zien de heftige strijd met de ‘Koning van Hispanje’ door de ogen van de jonge Dirck Gerritsz., die werkelijk heeft bestaan.

2. De jonge Dirck Gerritsz. (1565-1626) uit Westzaan verbeeld door illustrator Olivier Rijcken. (Bron: De vlucht van Dirck Gerritsz.)

De jongen vlucht uit Westzaan via Wormer naar het bevrijde Alkmaar. Tientallen jaren later keert hij terug naar de Zaanstreek en ontwikkelt zich tot een belangrijke Wormerveerse papiermaker. Het verhaal van Dirck Gerritsz. wordt verteld in levendige fictie, gebed in een gedetailleerd historisch relaas en voorzien van een tijdlijn van de ‘grote geschiedenis’.

De vlucht van Dirck Gerritsz. is daarmee in alle opzichten een historisch avontuur, een spannend verhaal en naslagwerk in één, bedoeld voor zowel jonge als oudere lezers die zich in de Zaanse geschiedenis willen verdiepen. Een schat aan historisch beeldmateriaal en illustraties van Olivier Rijcken maken deze uitgave daarnaast een feest voor het oog.

Het boek De vlucht van Dirck Gerritsz. Een Zaanse jongen in de Spaanse Troebel  is te koop voor € 14,95 bij de Zaanse boekhandels of te bestellen via www.uitgeverijnoordholland.nl.

Boekomslag De vlucht van Dirck Gerritsz. Een Zaanse jongen in de Spaanse Troebel.

Bron: Uitgeverij Noord-Holland.