Rosa Koelemeijer interviewde twaalf bewoners van monumentale woonhuizen in de Zaanstreek en schreef er een boek over. Dat er bij het opknappen van een monument veel papierwerk komt kijken, daar weet Bart Nieuwenhuis, die in 2003 met zijn vrouw een voormalige bakkerij in Westzaan kocht, alles van. Bovendien is het zijn vak, want hij restaureert Zaanse monumenten en molens.

‘Soms zijn we voor een project vier jaar bezig met het verkrijgen van de juiste vergunningen die vaak ook veel geld kosten.’(…) Zo gaat het met veel dingen: als monumenteigenaar, en om bijvoorbeeld een molen opnieuw op te bouwen, moet je eerst veel investeren in papier. De mensen die erover moet beslissen, staan soms te ver af van de praktijk. Dat vind ik jammer, want het alternatief is dat gebouwen verkrotten.’

De Zaanstreek telt bijna 600 monumenten. In een groot deel daarvan wordt gewoond, zoals in dit voormalige walvisredershuis van Kelly en Fred Snel in Koog aan de Zaan. Foto Kiki Reijners.

Historische kleuren

Marcel ten Brink, die met zijn gezin het voormalige raadhuis van Wormer heeft opgeknapt, doet altijd aan Open Monumentendagen mee, zodat iedereen kan zien hoe het er nu van binnen uitziet. Om het oude raadhuis zo veel mogelijk in oude staat te kunnen herstellen zou hij het liefst een historisch kleurenonderzoek willen doen. Hij vermoedt dat het houtsnijwerk op de poort in de gang oorspronkelijk een andere kleur had, maar zo’n onderzoek is ontzettend duur. Ten Brink: ‘Ik vind het wel eens jammer dat je als monumenteneigenaar niet meer hulp krijgt.’ Om het pand beter te kunnen isoleren, moeten alle ramen vervangen worden. ‘Daar zijn wel subsidies voor, maar die dekken maar een klein deel van de kosten en het is een enorme uitzoekerij.’

Kelly Snel die met haar man Fred een monumentaal huis in Koog aan de Zaan heeft opgeknapt, is blij met elke steun, maar het zou wat haar betreft wel wat ruimhartiger mogen. ‘Een monument kost ook heel veel tijd en geld. En er zijn veel richtlijnen waaraan je je moet houden en ook vergunningen die je overal en nergens voor moet aanvragen.’

Maar soms zit het mee, bijvoorbeeld toen ze op marktplaats oude poortdeuren zagen van de brandweer in Westzaan, die ze goed konden gebruiken. De brandweer vond het zo leuk dat de poortdeuren een nieuwe bestemming kregen dat ze die met de brandweerauto kwamen brengen.

Een bespreking van het boek ‘Zaanse Trots’ is hier te vinden. Kijk voor meer informatie op de website van Uitgeverij Noord-Holland.

Auteur: Arnoud van Soest