1. Stoomtrams gingen waar de trein niet kon komen

Als spoorlijnen in de negentiende eeuw hun intrede doen in Nederland, kunnen nog niet alle streken direct ontsloten worden. Om het platteland met de steden te verbinden, wordt voor een goedkopere optie gekozen: de tramweg. Over de tramweg rijden stoomtrams, licht uitgevoerde versies van stoomtreinen die uiterst geschikt zijn voor korte afstanden. De kleine, stapvoets rijdende trammetjes groeien al snel uit tot een vertrouwd gezicht in veel Noord-Hollandse dorpen en steden.

Lees het verhaal hier.

2. Historisch landgoed Ter Coulster in Heiloo

Ter Coulster in Heiloo is het enige historische landgoed boven het Noordzeekanaal dat nog particulier eigendom is. In het bos mag je vrij wandelen, maar niet iedereen weet dat er bijna vier eeuwen lang een kasteel en in de negentiende eeuw een landhuis heeft gestaan.

Lees het verhaal hier.

3. Stichting Historisch Schoten: Van boerenoord tot Haarlem-Noord

Het is wat wonderlijk dat een historische stichting zich wijdt aan de geschiedenis van de gemeente Schoten, die in 1927 bij de gemeente Haarlem werd getrokken en vervolgens Haarlem-Noord ging heten. Maar daar trekken ze zich bij Stichting Historisch Schoten gelukkig niks van aan.

Lees het verhaal hier.

4. Bijzondere foto’s van Haarlem in de oorlog

Stichting Historisch Schoten (Haarlem-Noord) heeft een boekje uitgebracht met ruim honderd bijzondere zwart-wit foto’s over Haarlem in de Tweede Wereldoorlog. De foto’s geven vooral een beeld van het laatste oorlogsjaar en de bevrijding van Haarlem en omstreken. Ton van Beelen, bestuurslid van de stichting, stelde het boekje samen.

Lees het verhaal hier.

5. Het verhaal van Amsterdam in geuren en kleuren verteld

De populaire tv-serie ‘Het verhaal van Nederland’ wijdt vier afleveringen aan Amsterdam. En nu is er ook nog een boek, dat een rijk beeld geeft van de hoofdstad die in 2025 het 750-jarig bestaan viert.

Lees het verhaal hier.

6. Meerenberg: gesticht voor krankzinnigen

Psychiatrische patiënten werden in het verleden nou niet bepaald zachtzinnig behandeld. Gekken, dollen en krankzinnigen werden in dolhuizen vastgeketend en opgesloten. Aan het begin van de negentiende eeuw veranderde het beeld van de psychiatrie en in 1841 werd de eerste krankzinnigenwet ingevoerd. De provincie Noord-Holland besloot (als enige!) om een nieuwe psychiatrische instelling op te richten. Het provinciaal geneeskundige gesticht voor krankzinnigen ‘Meerenberg’ opende in 1849 haar deuren. Dit psychiatrisch ziekenhuis in de duinen van Bloemendaal zou als voorbeeld dienen voor de rest van Europa.

Lees het verhaal hier.

7. Waar stierven Amsterdammers vroeger aan?

Tegenwoordig leven we langer dan ooit. Een verkoudheidje is hooguit vervelend en ernstigere kwalen zijn vaak met een ziekenhuisbezoek te verhelpen. Dat was anderhalve eeuw geleden wel anders. Veel Amsterdammers woonden dicht op elkaar onder erbarmelijke omstandigheden, waardoor infectieziektes voortdurend op de loer lagen. Waar stierven mensen toen precies aan? Werden arme en rijke stadsbewoners even hard getroffen? En welke initiatieven brachten verbetering in deze situatie?

Lees het hele verhaal hier.

8. Hilversums Nimrod-Paviljoen in ere hersteld

Een vrijstaand huis in de mooiste villawijk van Hilversum, daar zouden veel mensen voor tekenen. Maar aan dit voormalige theehuis moest veel gebeuren, zo ontdekte eigenaar Diederik Festen al gauw. Toen hij het meer dan honderd jaar oude Nimrod-Paviljoen kocht, was het een bouwval. Gelukkig kon hij door het rottende hout en afbladderende stucwerk heen kijken en is hij nu hard op weg om dit gemeentelijke monument in oude glorie te herstellen.

Lees het verhaal hier.

9. Wieringermeerboerderij de Marnic Hoeve

In de kop van Noord-Holland ligt een bijzondere polder; de Wieringermeer. Vanaf 1927 werd met behulp van het vernuft van de Directie der Zuiderzeewerken, de hypermoderne gemalen Leemans en Lely en de noeste arbeid van vele landarbeiders deze polder gewonnen van de Zuiderzee en in gebruik genomen als akker- en veeteeltland. De pioniers van de polder kwamen uit het hele land en streken neer in de nagelnieuwe polder met haar zo kenmerkende boerderijen; de Wieringermeerboerderij. Vaak met klinkende namen zoals Goud na Zout, Marnic Hoeve, Golfzang of De Nieuwe Tijd.

Lees het verhaal hier.

10. Keizer Otto: 125 jaar turnen in Naarden

Hoe zag sporten er rond het jaar 1900 uit? In september 2025 viert de Naardense Gymnastiek- & Turnvereniging Keizer Otto haar 125-jarig bestaan. Wat begon als een militaire mannenclub is uitgegroeid tot een vereniging die generaties sporters heeft zien komen en gaan. Tijd voor een terugblik naar de begindagen, toen Nederlandse turnclubs nog in de kinderschoenen stonden, sportende vrouwen ondenkbaar waren en Naarden nog verscholen lag binnen de vestingwallen.

Lees het verhaal hier.

Omslagfoto: Vier dienstbodes lezen een roman, vervaardiger: François Bouchot (vermeld op object), 1829. Collectie Rijksmuseum, objectnummer RP-P-2015-26-1867.

Publicatiedatum: 27/12/2025