100 jaar schooltuinen

In 1920 werd de eerste schoolwerktuin ingericht, op een plek tussen de Petroleumhaven en de Houthaven. Er was plek voor 280 tuintjes, de kinderen hadden elk 20 vierkante meter grond om te bewerken. Ze kwamen op woensdag- en zaterdagmiddag, en betaalden 15 cent per week. Het was een groot succes en in de jaren daarna kwamen er al snel meer schooltuinen bij. Inmiddels zijn er in Amsterdam dertien schooltuinen waar elk jaar zo’n 7000 scholieren uit groep 6 en 7 tuinieren. In het Stadsarchief Amsterdam gaat vanaf 26 augustus tot en met 3 januari 2021 de tentoonstelling ‘100 jaar schooltuinen’ van start.

Het was april 1920 toen de eerste schoolwerktuinen van Amsterdam in gebruik werden genomen in het westelijk havengebied. De kinderen betaalden ieder 15 cent per week, de opbrengst mocht mee naar huis. De schooltuinen speelden op deze manier een belangrijke rol in de voedselvoorziening in de periode na de Eerste Wereldoorlog. Inmiddels zijn er in de stad dertien schooltuinen waarjaarlijks zo’n 7.000 kinderen van groep 6 en 7 kennis maken met de natuur. Plezier, zelf doen, beleving, ontdekken.De tentoonstelling 100 jaar Schooltuinen laat zien wat er in al die jaren veranderd is. En wat hetzelfde is gebleven: het plezier van de kinderen die op hun tuintjes werken en trots hun oogst mee naar huis nemen. Met oude archieffoto’s, documenten en foto’s van de kinderen in de schooltuinen van nu is de tentoonstelling een feest van herkenning voor generaties Amsterdammers! En een plek waar bezoekers hun eigen herinneringen aan schooltuinen kunnen achterlaten. De tentoonstelling is gratis toegankelijk.

Schooltuin aan de Spaarndammerdijk, ca. 1930

In de tentoonstelling komen alle aspecten van het schooltuinwerk aan bod. De meesters en juffen, zaaien en oogsten, de karakteristieke naambordjes en natuurlijk de oogst: de allergrootste wortel, courgette, prei en ui! De Amsterdamse schooltuinen hebben in 100 jaar tijd veel navolging gekregen. Het is een bijzondere voorziening waar de stad al 100 jaar trots op is. Inmiddels wordt op de schooltuinen van nu onder professionele begeleiding natuureducatie gegeven. Naast de tentoonstelling viert Amsterdam 100 jaar Schooltuinen onder meer met een schooltuinproject in de tuin van het Rijksmuseum, een museumles voor alle groepen 6 en 7, een kookboek voor kinderen de bioscoopfilm ‘De Schooltuin, een jaar rond met je handen in de grond’ en een speciaal thema op de educatieve website Groeistad.

Oogsten op de Osdorp schooltuin, 2019. Foto Elles de Vries

Bron: Stadsarchief Amsterdam