Ter gelegenheid van het 150 jarig bestaan van het Noordzeekanaal organiseert Stichting Oer-IJ een fietsexcursie op de zaterdagen 29 augustus, 12 september en 3 oktober.
>
1 min
Aan de Ringvaart in Haarlem lag van 1861 tot 1950 een draaibrug over het water. De Ringvaart was in 1852 gereedgekomen, waarna de Haarlemmermeerpolder was ontstaan. Om de nieuwe bewoners makkelijker naar Haarlem te kunnen laten reizen, werden verschillende bruggen over de Ringvaart aangelegd. Hiervoor moest ook een nieuwe weg worden aangelegd, zodat de draaibrug in verbinding kwam te staan met de Zomervaart richting het centrum van Haarlem.
>In het kleine Beverwijk huist, naar verluidt, de grootste overdekte markt van Europa. De Beverwijkse Bazaar is voor veel mensen een dagje vakantie in eigen land, waar ze kunnen genieten van koopwaar en gerechten uit de hele wereld. Maar weinigen weten dat de voorloper van de Zwarte Markt, zoals de Bazaar jarenlang bekendstond, al veel ouder is. Wel 750 jaar, om precies te zijn, toen Beverwijk marktrechten kreeg van graaf Floris V.
>Het weekend van 27 en 28 juni staat de Trawlerkade weer in het teken van het Havenfestival IJmuiden. Tijdens deze 19e editie valt er extra veel te vieren, want het evenement haakt aan bij het 150-jarig bestaan van IJmuiden en het Noordzeekanaal. Achter de schermen draaien de voorbereidingen inmiddels op volle toeren om er een bijzondere jubileumeditie van te maken.
> 2 min
Op 20 februari opent het Zee- en Havenmuseum omvangrijke tentoonstellingen ter ere van het 150-jarig bestaan van IJmuiden en het Noordzeekanaal. De exposities werpen een nuchtere en gedetailleerde blik op anderhalve eeuw ontwikkeling: van het eerste graven in de duinen tot de toekomstige plannen voor de Energiehaven.
> 2 min
Is vrijplaats Ruigoord een ‘kosmisch lek’? Dreigt het te verzuipen? Of vegen bulldozers het dorpje van de kaart? De toekomst is onzeker. Dat het vroegere eilandje nog bestaat, is te danken aan krakers en kunstenaars. En vergeet de boze pastoor niet, die krakers de sleutel van zijn kerk gaf.
>Dit jaar bestaan IJmuiden en het Noordzeekanaal 150 jaar. Op 1 november 1876 opende Koning Willem III het Noordzeekanaal en ontstond IJmuiden. De gemeente Velsen deed in 2025 een oproep aan organisaties in Velsen om projecten in te dienen die bijdragen aan de viering van dit jubileum en ondersteunt de mooiste projecten met een subsidie. De projecten die de Historische Kring Velsen heeft aangedragen scoorden goed bij de commissie die de subsidie mocht toekennen. Het wordt een druk programma voor het bestuur en een aantal enthousiaste vrijwilligers van de vereniging.
> 5 min
Een wat droevig ogend straatje is genoemd naar ‘de peetvader’ van IJmuiden. Het komt uit bij het Noordzeekanaal, waar deze peetvader al over schreef tientallen jaren voordat het kanaal werd gegraven. Wie was deze man met een vooruitziende blik, deze journalist die hoogleraar en minister werd?
>De Historische Kring Velsen organiseert elk jaar negen lezingen, heeft een website, een beeldbank en een Facebookpagina die regelmatig ververst wordt. De lezingen worden altijd druk bezocht, maar actieve vrijwilligers kunnen ze nog wel gebruiken. Wij spraken met een aantal van deze vrijwilligers over het jaarboek, het ‘eerste stenen project’ en de geschiedenis van het gebied rondom het Noordzeekanaal.
>Zaterdag 22 en zondag 23 juni is het weer tijd voor het jaarlijkse Havenfestival IJmuiden. Twee dagen lang staat de Trawlerkade volledig in het teken van kunst, cultuur, de visserij en de havens, met dit jaar een Holland tintje. Zoals ieder jaar liggen er weer tal van schepen aan de kade die bezoekers van buiten én binnen kunnen bekijken en kan er worden genoten van professioneel en lokaal entertainment van eigen bodem. Beleef de haven op een unieke wijze, maak een rondvaart, bewonder kunst en cultuur en geniet van Noorzeevis uit IJmuiden!
> 4 min
Commissaris van de Koning Arthur van Dijk neemt het verleden graag mee in het vormgeven van de toekomst. Als topstuk uit de collectie van het Noord-Hollands Archief koos hij een kleurenlitho van Johan Conrad Greive uit 1872, waarop de aanleg van het Noordzeekanaal is afgebeeld. In de complexiteit en omvang van het project ziet hij parallellen met de uitdagingen van nu – waarbij een stukje historische durf soms best welkom is.
>Fort Zuidwijkermeer was één van de drie forten die het Noordzeekanaal moesten verdedigen. Daarnaast verdedigde het de noordelijke dijk en droogblijvende stroken. Het fort is in 1903 voltooid en ligt in het Noordwestfront van de Stelling van Amsterdam.
>Fort bij IJmuiden, ook bekend als Forteiland IJmuiden, is het oudste en grootste bouwwerk van de Stelling van Amsterdam. Waar de bouw van andere forten niet onmiddellijk op gang kwam, werd met dit zeshoekige kustfort haast gemaakt. Dit om het in 1876 geopende Noordzeekanaal te kunnen verdedigen.
>Wie kent nog de Breesaap? De opa van oud-premier Ruud Lubbers dreef er een uitspanning. Conny Braam schreef hoe haar voorouders zich in de Breesaap vestigden. Frederik Willem van Eeden bejubelde ruim anderhalve eeuw geleden dit ‘heiligdom der natuur’. En nu? Denderend verkeer. Een fabriek met de hoogste CO₂ uitstoot van het land. Wat is er met de Breesaap gebeurd?
>In 1865 werd Simon Wolf Josehpus Jitta voorzitter van de in 1863 opgerichte Amsterdamsche Kanaal Maatschappij. Deze had tot doel Amsterdam door middel van een kanaal met de Noordzee te verbinden.
>Eeuwenlang beschermen de oude zeedijken rond ’t IJ steden als Amsterdam, Haarlem, Zaandam en Beverwijk tegen het oprukkende water. En nu is hun geschiedenis in een boek vastgelegd.
>Het was op een mooie zondag ‘besaeyt met Menschen’ op de Spaarndammerdijk schreef Brederode (1585-1618). Hij had stadgenoten zien lopen over de dijk met zicht op het weidse polderland en het IJ. Even de stad ontvluchten – ook toen. Wandel (in gedachten) met Brederode mee de stad uit. De dijk op naar Spaarndam.
>Je rijdt er langs, je vaart er voorbij, je vliegt er overheen, maar stap eens even uit de trein. Halverwege Amsterdam en Haarlem. Eeuwenlang niet meer dan een smal strookje land tussen grote watervlakten. Trekschuit, tram, trein – al het doorgaande verkeer wurmde zich door de flessenhals. Ga (in gedachten) mee op een ommetje door Halfweg met het verhaal van storm, stoom, schuiten en suikerbieten.
>Het is een zonnige zomerdag in 1971 als één van de reactoren op de latex-afdeling van het chemische bedrijf Marbon begint te lekken. Een heftige explosie volgt, met rampzalige gevolgen. Voor de Amsterdamse brandweer betekent het de grootste ramp sinds de Tweede Wereldoorlog.
>Siebe Rolle, oud gemeentearchivaris van de gemeente Velsen, verdiepte zich in de geschiedenis van het ouwe dorp waar het Noordzeekanaal in de jaren zestig flinke stukken vanaf heeft geknabbeld.
>