De provincie Noord-Holland heeft de nieuwe archeologische kroniek gepubliceerd — een jaarlijkse uitgave met verhalen en foto’s van bijzondere vondsten die in 2024 in de provincie zijn gedaan. De kroniek bundelt onderzoeksresultaten en ontdekkingen die samen een beeld geven van het verleden dat nog in de Noord-Hollandse bodem verborgen ligt.
>
1 min
Op het strand van Texel spoelen geregeld bijzondere vondsten aan. Zo werd in de eerste dagen van 2024 bij Paal 11 een groot stuk hout met een wel heel opvallende vorm ontdekt. Aan één zijde van het hout waren duidelijk uitgesneden trappen zichtbaar, die uitnodigden tot verder onderzoek. Het bleek te gaan om een gedeelte van een ‘rolpaard’: een houten onderstel van een scheepskanon. Wat was er met het schip gebeurd waar dit rolpaard ooit bij hoorde?
>Aan de Gierstraat 35 in Haarlem hebben archeologen een laatmiddeleeuwse kelder en beerput gevonden. De resten van zeventiende-eeuwse tegeltableaus en luxe serviesgoed laten zien dat de vroegere bewoners welvarend waren. Maar wat doet die keramieken kanarie daartussen?
>Om veenterpen van de eerste mensen die Waterland introkken te kunnen beschermen, laten de archeologen van de provincie Noord-Holland met drones en camera’s onderzoeken hoe ze erbij liggen.
>Momenteel wordt de stolpboerderij Buitenrust (Westerblokker 159) naast MAK Blokweer in Blokker gerenoveerd. De rijksmonumentale stolpboerderij verkeert in slechte staat en wordt verbouwd tot kinderopvanglocatie in opdracht van Stichting Kinderopvang West-Friesland, onderdeel van de SCIO Groep. Het gebouw krijgt onder meer een nieuwe fundering met heipalen en een dragende betonvloer. Omdat hiervoor inpandig moest worden afgegraven, zijn de werkzaamheden begeleid door Archeologie West-Friesland. Bijzonder is dat hierbij de resten van een buitenplaats uit de 18de eeuw zijn aangetroffen. Dat op deze locatie in het verleden een buitenplaats lag, was tot nog toe niet bekend.
> 3 min
In de driehoek tussen Zaanstad, Velsen en Alkmaar ligt het Oer-IJ gebied met een zeer lange bewoningsgeschiedenis. Over de rijke cultuurhistorie van dit gebied is nu een boek verschenen dat zeer interessant is voor iedereen die meer wil weten over dit bijzondere stuk van Noord-Holland. In dit prachtige boek van auteurs Kees de Vré, Agnes de Boer en Jos Teeuwisse wordt o.a. aandacht besteed aan de gebouwde monumenten, de historische geografie van het landschap en de archeologie. Vanaf 8 oktober is het boek verkrijgbaar.
> 1 min
Aan de steiger van Het Scheepvaartmuseum ligt een imposant schip dat rechtstreeks uit de achttiende eeuw lijkt te komen. Dreigende kanonnen en een boegbeeld in de vorm van de Amsterdamse leeuw brengen je in één klap terug naar het verleden. Maar schijn bedriegt: dit is geen origineel, maar een nauwkeurige replica uit 1985 van het VOC-schip de Amsterdam. Het echte schip vertrok in 1749 op weg naar Azië, tot het noodlot toesloeg…
>Voor de serie ‘Binnenkijker’ van Boerderijenstichting Noord-Holland gaat agrarisch erfgoed specialist Anna Groentjes op bezoek bij bijzondere stolpboerderijen. Trotse eigenaren vertellen haar alles over de geschiedenis en het interieur van de stolp. De interieurs verschillen nog meer van elkaar dan de buitenkanten. Bij woonboerderijen zien we de zoektocht naar het toepassen van nieuwe functies, op basis van de oorspronkelijke indeling. Deze keer reist Anna af naar stolpboerderij ‘t Are Huys in Abbekerk.
>Na maandenlange zoektochten onder water hebben hobbyduikers de vermoedelijke locatie van het middeleeuwse Kasteel Wijdenes weten vast te stellen. Het kasteel, gebouwd in opdracht van graaf Floris V, verdween eind 13e eeuw na een gewelddadige strijd tussen het graafschap Holland en de West-Friezen.
> 1 min
Op donderdag 26 juni bracht demissionair minister Eppo Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een bezoek aan Museum Kaap Skil en het onderzoeksschip van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Hij was in gezelschap van onder andere verschillende wethouders en de gedeputeerde van de provincie. Aanleiding voor het bezoek was het onlangs aangenomen Nationale Reddingsplan Maritieme Archeologie.
> 2 min
Romeinen in Noord-Holland? Vaak wordt gedacht dat de Romeinen zich uitsluitend in het Zuiden van Nederland vestigden, met de Rijn als noordelijke grens. Tótdat archeologisch onderzoek anders aantoonde, zoals de opgraving van de resten van een Romeinse wachttoren in Krommenie, waarover de nieuwe tentoonstelling ‘Romeinen op de uitkijk’ in Archeologiemuseum Huis van Hilde gaat.
> 3 min
Bij archeologisch onderzoek in de grachten rond Prinseneiland is een bijzondere vondst gedaan: een oude revolver. Archeologen vermoeden dat het wapen uit de Tweede Wereldoorlog stamt.
> 2 min
In de collectie van archeologiemuseum Huis van Hilde is een veertigtal stenen werktuigen te vinden die voor de leek uit het stenen en bronzen tijdperk lijken te komen. Maar wie bij de beschrijving van de voorwerpen kijkt, leest het woord ‘falsificatie’. Zitten er nou echt vervalsingen in de collectie? Wat is hier aan de hand?
>Een skelet in een waterput bij Velsen; het houdt archeologen al decennialang bezig. Wie was deze ‘Man van Velsen’? Waar kwam hij vandaan? En hoe en waarom is hij in een put beland?
>Hoe vind je een kasteel dat niet gevonden mag worden? In de nieuwe podcastserie De Kasteeldetective van Archeologiemuseum Huis van Hilde behandelt Marius Bruijn cold case-verhalen over verdwenen kastelen van Noord-Holland. In de eerste aflevering gaat hij op zoek naar het kasteel waar de meest beruchte moordenaar van de middeleeuwen woonde, Gerard van Velsen.
> 2 min
Het is Boekenweek en dat betekent extra aandacht voor mooie, spannende en bijzondere verhalen. In Huis van Hilde, waar miljoenen vondsten uit de bodem van Noord-Holland zijn opgeslagen, liggen de verhalen bijna letterlijk voor het oprapen. Schrijfster Simone van der Vlugt haalt haar inspiratie dan ook mede uit plekken als Huis van Hilde en komt daar op donderdag 20 maart over vertellen in het archeologiemuseum in Castricum.
> 2 min
Minister Eppo Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wil voorkomen dat een gouden middeleeuwse ring in het buitenland wordt verkocht. Hij heeft het proces gestart om de ring voor Nederland te behouden, na een verzoek om deze voor verkoop naar het buitenland te vervoeren.
> 2 min
Archeologiemuseum Huis van Hilde in Castricum bestaat 10 jaar. De miljoenen voorwerpen die de provincie hier beheert, zijn allemaal afkomstig uit de bodem van Noord-Holland. Van een eikenhouten boomstamkano tot een bronzen muntschat en een bontzandstenen sarcofaag. Wat vertellen deze objecten over de geschiedenis van onze mooie provincie? 10 jaar, 10 periodes, 10 topvondsten.
>Romeinen in Noord-Holland? Vaak wordt gedacht dat de Romeinen zich uitsluitend in het Zuiden van Nederland vestigden, met de Rijn als noordelijke grens. Inmiddels hebben diverse archeologische vondsten aangetoond dat de Romeinen wel degelijk actief waren in Noord-Holland. Zoals de vondst van de Romeinse wachttoren in Krommenie bijvoorbeeld, die aanleiding was voor het nieuwe stripboek ‘De Romeinen deel 2 – De Friese Opstand’.
> 2 min
Hoe zag kasteelterrein Oud Haerlem er in de middeleeuwen uit? Dat onderzocht bureau Saricon vorig jaar voor gemeente Heemskerk. In 2020 was al onderzoek gedaan, maar met nieuw veldonderzoek is het hele terrein in kaart gebracht. Ook zijn de resultaten tegelijk visueel geïnterpreteerd. Hierdoor is duidelijk geworden hoe het kasteelterrein eruit heeft gezien. Nergens in Nederland is een zo compleet en intact kasteel in de bodem bewaard gebleven.
> 2 min