Heemstede

Een bedrijvige buitenplaats: kamferindustrie in Heemstede

De grenspaal tussen Heemstede en Berkenrode

De grenspaal had de functie de grens tussen Heemstede en Berkenrode te markeren. Berkenrode vormde van 1466 tot 1797 een zelfstandig ambacht, gelegen in het westlijk deel van Heemstede. In 1727 gaven de heren van Heemstede en Berkenrode aan Cornelis Velsen, landmeter van Rijnland, de opdracht een meting te verrichten en een kaart te tekenen van de scheiding tussen beide ambachtsheerlijkheden. Na deze klus werden in 1728 de stenen palen neergezet. In 1797 kocht de ambachtsvrouwe van Heemstede de rechten op bestuur en rechtspraak terug en zijn de grenspalen weggehaald. Na haar overlijden in 1806 werd Berkenrode weer zelfstandig tot het gebied in 1857 definitief bij Heemstede werd gevoegd.

>

De grenspalen op de Glipperdreef in Heemstede

De grenspalen zijn gesitueerd aan weerszijden van de toegang tot de Mariënheuvel. Oorspronkelijk fungeerden zij als markering van de grens van het buiten Meer en Berg.   Buitenplaats Meer en Berg Meer en Berg was oorsrponkelijk uitgestrekt landgoed, gelegen op de binnenduinstrook ten oosten van de Herenweg met woonhuis aan de Glipperweg. In 1907 liet de toenmalige eigenaar, jonkheer H.J. Deutz van Lennep, door architect Foeke Kuiper een nieuw landhuis bouwen op een westelijker gelegen terrein en werd het oude woonhuis afgebroken. Het nieuwe landhuis met omgeving werd in 1946 gekocht door de Zusters Augustinessen en heet sindsdien Mariënheuvel. Het overige deel van Meer en Berg kwam in1948 inhet bezit van de gemeente en werd toegevoegd aan het naast gelegen wandelbos Groenendaal, oorspronkelijk eveneens een buitenplaats, in 1913 door de gemeente aangekocht.

>

De Bronsteebrug in Heemstede

De Bronsteebrug is in 1936 gebouwd door de Dienst Publieke Werken Heemstede in samenwerking met de beeldhouwer H.A. van den Eijnde. De brug is genoemd naar een voormalige in dit gebied gelegen hofstede die in 1856 was gesloopt.

>

De Glipperbrug in Heemstede

De Glipperbrug is in 1933 gebouwd door de Dienst Openbare werken Heemstede in (naar alle waarschijnlijkheid) samenwerking met Mari Andriessen, Theo van Reijn of H.A. van den Eijnde.   Geschiedenis De brug is genoemd naar de buurtschap De Glip, waarin de brug is gelegen. Dit buurtschap heette vroeger Princebuurt en behoorde oorspronkelijk tot Bennebroek maar is in 1653 bij Heemstede gevoegd. Een afbeelding uit het kaartboek van Rhijnland toont dat al in de zeventiende eeuw een brug op deze plaats aanwezig was ter overbrugging van de Glipperzandvaart. Dergelijke vaarten zijn in de zeventiende eeuw gegraven ten behoeve van het blekersbedrijf en om het zand van de afgegraven duinen naar elders te kunnen vervoeren. De Glipperzandvaart loopt vanaf de westelijke grens van Mariënheuvel langs de Kadijk en mondt uit in het Spaarne.

>

De Crayenesterbrug in Heemstede

De burg is in 1931 gebouwd door de Dienst Openbare Werken Heemstede in samenwerking met (waarschijnlijk) Mari Andriessen. De brug verbindt de Pieter de Hooghstraat in Heemstede met de Willen de Zwijgerlaan in Haarlem, over de Crayenestervaart. Sinds 1927 vormt de noordoever van deze sloot de grens tussen Heemstede en Haarlem.

Deze brug bevat elementen van de Amsterdamse School architectuur. De brug heeft een terraszijde met bankjes vanwaar men uitzicht heeft over de Crayenestervaart. De gebogen vormen die in dit terras zijn toegepast geven een plastisch-sculpturaal effect en wekken de suggestie van beweging.

>

De Marisbrug in Heemstede

De Maris- of Mauritsbrug is in 1928 gebouwd door de Dienst Openbare Werken Heemstede, in samenwerking met de beeldhouwer H.A. van den Eijnde. De brug vormt de verbinding tussen de J.H. Weisenburchweg (Heemstede) en de Prins Mauritslaan (Haarlem) over de Crayenestervaart. In de brug is de stijl van de Amsterdamse School terug te zien in het smeedijzeren hek.   Waarde De brug is van architectuurhistorische betekenis als representatief en goed bewaard gebleven voorbeeld van een brug gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School, gezien de combinatie van baksteen, natuursteen, smeedijzeren hekken en de typgrafie. Deze brug is gebouwd in navolging van veel andere Amsterdamse Schoolbruggen van architect Piet Kramer. De brug heeft cultuurhistorische waarde als element uit de geschiedenis van de materiële infrastrctuur, in het bijzonder de bruggenbouw in Noord-Holland.

>

Woonhuis ‘Le Tigre’ in Heemstede

Het woonhuis is in 1935 gebouwd door architect J. van Bleijswijk Sombeek in opdracht van C. Dekker jr., die in dat jaar uit Indië naar Nederland terugkeerde. Dit feit kan van invloed zijn geweest op de keuze van de bouwstijl. De opdrachtgever was waarschijnlijk vertrouwd met gelijksoortige panden die in de jaren twintig en dertig in Indië, met name in Bandoeng werden gebouwd. Voor de architect was di een unieke gelegenheid om ‘modern’ te bouwen in plaats van bakstenen villa’s met rieten kappen die in Nederland toen nog altijd de vookeur hadden.

>

De Watertoren van Heemstede

De watertoren is in1910 inopdracht van de gemeente Heemstede gebouwd. Heemstede was in 1909 een overeenkomst aangegaan met de gemeente Amsterdam voor levering van duinwater uit het Amsterdamse duinwaterleiding-complex aan de leidsevaartweg. Omstreeks 1915 is waarschijnlijk het pompgebouw toegevoegd dat tegenwoordig niet meer als zodanig dienst doet.

De heren J. van Hasselt (ouddirecteur van Publieke Werken in Amsterdam) en Jhr. A. Holmberg de Beckfeit waren belast met het ontwerpen en uitvoeren van het project. De toren heeft een hoogte van43,35 meter.

>

De dubbele woning op de Leidsevaartweg in Heemstede

De dubbele woning (1901) bestaat uit twee aan elkaar gespiegelde dienstwoningen onder één kap. Het is gebouwd voor de opzichter en eerste machinist van de Gemeentewaterleidingen en is later (in 1975) voorzien van een garage aan de zuidzijde.

>

De woningen op de Leidsevaartweg

Het complex is gebouwd in 1855 ten behoeve van de huisvesting van arbeiders van de voormalige Duinwater-Maatschappij. Het middengedeelte was oorspronkelijk waarschijnlijk bedoeld als smederij en timmermanswerkplaats, maar is in 1926 gelijktijdig met de aanbouw van twee keukens verbouwd tot twee woningen, waardoor het totaal aantal woningen op acht kwam. Later zijn aan beide zijden de twee buitenste woningen samengetrokken, waardoor er tegenwoordig zes woningen staan.

>

De watertoren van Heemstede bleef gewoon zichzelf

Op het voormalige terrein van gasfabriek Heemstede herinnert de watertoren aan oude tijden. Al honderd jaar torent de 41 meter hoge gigant hoog boven alle bebouwing uit. Drie gloednieuwe woonwijken zijn inmiddels verrezen op dit gemeentelijk bedrijventerrein. In de namen Waterhof, Waterspiegel en Waterpark klinkt het verleden door. Watertoren Heemstede bleef ondanks alle veranderingen gewoon zichzelf.

>