Oneindig Noord-HollandBeleef de geschiedenis van jouw provincie

Dromen in hout. Het verhaal van de Zaanse Schans

Als in het midden van de 20ste eeuw Zaanse houten huizen en molens dreigen te verdwijnen onder moderne fabrieken en woonwijken, wordt een uniek reddingsprogramma op touw gezet. Het resultaat is de Zaanse Schans. Hoe kan het dat dit kleine Zaanse buurtje met zijn molens en groene huizen zo’n wereldwijde aantrekkingskracht heeft en dat het symbool is komen te staan voor het ‘echte Nederland’? Dat onderzoekt het Zaans Museum in de tentoonstelling Dromen in hout. Het verhaal van de Zaanse Schans. Te zien van 6 juni 2026 t/m 6 september 2027.

> Book 3 min

Zaans groen bestaat niet en andere verhalen over Zaanse monumenten

De Zaanstreek telt bijna 600 monumenten. In een groot aantal wordt gewoond. Vijf jaar geleden betrokken journalist/schrijver Rosa Koelemeijer en haar partner een monumentaal huis in het centrum van Krommenie. Ze wilde weten hoe andere mensen in hun ‘monument’ woonden, want tijdens Open Monumentendagen stellen maar weinig particuliere huiseigenaren hun huis open. Koelemeijer mocht bij twaalf bewoners van monumentale woonhuizen een kijkje nemen, om erachter te komen hoe het is om in een molen, een pakhuis, een kerk of een houten koopmanshuis te wonen. Vervolgens maakte ze er een prachtig vormgegeven boek van.

>

Met het boekenweekgeschenk gratis naar de Zaanse Schans

Drie musea op de Zaanse Schans doen tijdens de Boekenweek mee aan de landelijke actie van de Museumvereniging. Op vertoon van het Boekenweekgeschenk krijgen bezoekers op zondag 22 maart 2026 gratis toegang tot het Zaans Museum, het Molenmuseum en Museum Zaanse Tijd. Deze en heel veel andere musea doen tijdens de Boekenweek mee aan de landelijke actie van de Museumvereniging. Bezoekers ontvangen ook een speciale verhalenbundel, met daarin ruimte om zelf een verhaal over een museumstuk te schrijven. Zo viert Nederland hoe mooi literatuur hand in hand gaat met de verhalen die besloten liggen in museumcollecties.

> Book 1 min

December: De Bonte Hen in beeld

In het kader van het 100-jarige jubileum van vereniging De Zaansche Molen wordt elke maand één van onze molens uitgelicht. In december staat de iconische oliemolen De Bonte Hen, gelegen op de Zaanse Schans, centraal. Niet alleen het jubileum van De Zaansche Molen wordt gevierd, ook De Bonte Hen is jarig. Het is namelijk precies 50 jaar geleden dat de molen weer draaide na de grote restauratie. Gedurende de hele maand vormt de molen het decor voor bijzondere activiteiten, historische verhalen en feestelijke evenementen voor jong en oud.

> Book 2 min

Molen De Bonte Hen

Molen De Bonte Hen is een iconisch onderdeel van de Zaanse Schans in Zaandam. De karakteristieke oliemolen vertelt het verhaal van eeuwen industriële bedrijvigheid aan de oevers van de Zaan. Oorspronkelijk gebouwd in de zeventiende eeuw, onderging de molen verval, restauratie en wederopbouw. Tegenwoordig draait hij weer en produceert hij lijnolie op traditionele wijze.

>

Wandbespanning en betengeling: een eeuwenoud ambacht

Wat als het elke dag Open Monumentendag was? Dat is het geval voor Frans Hazenbosch. Als specialist in wandbespanning, betengeling en interieurstoffering werkt hij op de meest bijzondere historische locaties. In de afgelopen 40 jaar heeft Frans zeventiende-eeuwse grachtenpanden, de Beurs van Berlage en het Anne Frank Huis van nieuwe wandbekleding voorzien. Oneindig Noord-Holland sprak met hem over zijn beroep én nieuwste project: een zeventiende-eeuws woonhuis aan de Zaanse Schans.

>

Hoe maakte Verkade zijn beroemde koekjes en chocola?

Toen Ericus Verkade in 1886 de Verkadefabriek oprichtte, wist hij niet dat zijn familiebedrijf ooit bekend zou komen te staan om de heerlijke koekjes en chocolade. De fabriek maakte aanvankelijk slechts brood, beschuit en ontbijtkoek, maar daar zou gauw verandering in komen. Hoe konden de biscuitjes en chocoladerepen van Verkade tot zo’n begrip uitgroeien? En misschien nog wel belangrijker: hoe werden ze eigenlijk gemaakt? Om dat uit te vinden, brachten we een bezoekje aan de Verkade Experience in het Zaans Museum.

>

Henri Willig: kaas uit Katwoude

In elke toeristische plaats in Noord-Holland vind je tegenwoordig een kaaswinkel van Henri Willig. Van de proefkelder aan de Amsterdamse bloemenmarkt tot de karakteristieke Catharina Hoeve op de Zaanse Schans: het merk Henri Willig is niet meer weg te denken uit de kaaswereld. Hoe heeft deze boer uit Katwoude in korte tijd zo’n kaasimperium weten op te bouwen?

>

In de Zaanstreek wordt weer chocolade gemaakt

De Zaanstreek telde vroeger tal van cacao- en chocoladefabrieken. Heden ten dage wordt er nog wel cacao verwerkt, maar de chocoladefabrieken zijn inmiddels uit de streek verdwenen. Totdat De Euforij in Wormerveer de draad weer oppakte.

>

Pinkster Drie, Bokkiesdag

De dinsdag na Pinksteren is in de Zaanstreek en Purmerend traditioneel de dag waarop derde pinksterdag of Pinkster Drie wordt gevierd; ook wel ‘Bokkiesdag’. Mensen uit verschillende plaatsen in de provincie trokken sinds oudsher op deze dag naar Purmerend om een bokje (geit) te kopen.

>

7 redenen om naar de Zaanse Schans te gaan

De Zaanse Schans is niet voor niks één van de mooiste stukjes van Nederland. Waan je in de achttiende eeuw terwijl je wandelt langs fraaie historische panden, houten huizen, molens , een prachtig weidelandschap en veel industrieel erfgoed.

>

De Zaanse mosterdindustrie

In de loop van de 16e eeuw verschenen er op verschillende plaatsen langs de Zaan mosterdmolens waarin men met behulp van de windkracht op molenstenen het mosterdzaad fijnwreef. Enkele van die molens werken nog altijd.

>

Zaanse schans

In 1574 werd onder bevel van de gouverneur van het Noorderkwartier Diederik Sonoy (1529-1597) aan de Zaanoever de Zaanse Schans opgeworpen, iets ten zuiden van de huidige Zaanse Schans, als bolwerk tegen de Spaanse troepen. Het was een roerige periode sinds het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog in 1568. Ook nadat vele steden zich achter Willem van Oranje (1533-1584) schaarden, duurde het nog tot februari 1578 tot het nabijgelegen en Spaansgezinde Amsterdam zich overgaf en onder invloed van de hervormde Oranjegezinden kwam te staan.

>