Molens inspiratiebron voor veelzijdige Frans Mars

Impressionistische taferelen, overgoten met een vleug romantische nostalgie. Dat was het handelsmerk van autodidact Frans Mars (1903-1975), geboren en getogen Zaankanter.

Topografisch juist

De hang van Mars naar de romantiek van vroeger tijden betekende niet dat hij in zijn werken de werkelijkheid geweld aandeed. Topografisch kloppen ze altijd als een bus. Dat viel bij het grote publiek in de smaak want hij kreeg met regelmaat opdrachten van particulieren en bedrijven. In zijn jonge jaren kreeg Frans Mars korte tijd les van de Westzaanse schilder Willem Jansen, waarna hij enkele jaren in de leer ging bij de in Bergen wonende kunstenaar Arthur Verbeek. Daar bleef het bij. Verder voer Mars zijn eigen koers, zij het dat de beroemde Fransman Monet een belangrijke inspiratie voor hem vormde. Mars had aanvankelijk een atelier in het Guisveld, dat alleen bereikbaar was met een bootje. Later bouwde hij een atelier achter zijn huis.

De Hemmes

Het schilderij op de foto dateert uit 1925 en behoort dus tot zijn vroege werk. De Hemmes, het schiereiland aan Het Kalf, tussen De Kuil en De Poel, was vroeger een waar industriepark van molens dat geheel van het toneel is verdwenen. De passie van Mars voor het behoud van de nog resterende molens leidde dankzij zijn inspanningen in 1925 tot de oprichting van Vereniging De Zaansche Molen, waarvoor hij de functies van secretaris en voorzitter bekleedde.

Zaanse Molenpanorama

Mars was een veelzijdig man. Hij was onderwijzer in Wormerveer, schilder, schrijver, molenkenner, historicus en heemkunde-ambtenaar bij de gemeente Zaandam. Zijn meest imposante werk is zonder twijfel het gigantische Zaanse Molenpanorama dat hij in 1947 voltooide en dat later een ereplaats kreeg in een speciale aanbouw van het Molenmuseum aan de Museumlaan in Koog aan de Zaan. Het immense werk met een lengte van elf meter en een hoogte van twee meter geeft een realistisch beeld van de bedrijvigheid van de industriemolens aan de oostkant van de Zaan rond 1800, gezien vanuit Koog aan de Zaan. Frans Mars stierf in het harnas aan een hartstilstand tijdens een uitvoering in theater De Speeldoos waar hij in de pauze een tekening maakte van de hoofdrolspeler. Als eerbetoon aan de ‘molenman’ werden de Zaanse molens in rouwstand gezet.

Schilderij 'Zicht op de Hemmes met negen molens', door Frans Mars, 1925.

Schilderij ‘Zicht op de Hemmes met negen molens’, door Frans Mars, 1925. Beeld: Zaans Museum.

Publicatiedatum: 04/03/2011