Keti Koti: zes verhalen over vrijheid

Op 1 juli vieren we Keti Koti: de afschaffing van de trans-Atlantische slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden. In heel Noord-Holland vinden op deze dag herdenkingen en vieringen plaats, onder meer in Haarlem, Alkmaar en de Zaanstreek. De provincie Noord-Holland plaatst elk jaar haar Spiegelboom op het Museumplein in Amsterdam, om samen het gesprek aan te gaan over het slavernijverleden. Wij hebben zes bijzondere verhalen over onderdrukking en vrijheid voor je op een rij gezet.

> 6 min

Provincie brengt Keti Koti-verhalen tot leven met de Spiegelboom

Op 1 juli is de provincie Noord-Holland aanwezig op het Keti Koti Festival op het Museumplein in Amsterdam met de Spiegelboom. Deze plek nodigt bezoekers uit om stil te staan bij de betekenis van Keti Koti, verhalen te ontdekken en met elkaar in gesprek te gaan over het slavernijverleden en wat we daar vandaag de dag van merken.

> 2 min

Keti Koti: geschiedenis van ons allemaal

Toen de slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden op 1 juli 1863 werd afgeschaft, was daar in Nederland zelf niet veel van te merken. Terwijl in Paramaribo en Willemstad kanonschoten klonken, bleef het hier angstvallig stil. Hoe anders is dat tegenwoordig op 1 juli, als in de grote steden massaal Keti Koti wordt gevierd. Ook klinkt de roep om er een nationale feestdag van te maken steeds luider. Het slavernijverleden geldt niet langer als exclusief zwarte geschiedenis, maar als een gedeeld verleden van ons allemaal. Toch ging aan dat inzicht een lange weg vooraf.

>

Noord-Holland werkt aan groot wandkleed over slavernijverleden

Op verschillende plaatsen in Noord-Holland, waaronder in Den Helder, maar ook in Alkmaar, Amsterdam, Haarlem, Hoorn, Purmerend, Zaandam en in de Noordkop, wordt de komende maanden gewerkt aan een wandkleed van 35 meter dat het slavernijverleden als thema heeft.

> 2 min

Not my soul. Over slavernij, wet en vrijheid

Slavernij heeft in verschillende samenlevingen en periodes in de geschiedenis een rol gespeeld en bestaat nog steeds. In Not my soul staan verhalen over slavernij, wet en vrijheid in de oudheid en in Suriname centraal. Welke invloed had het Romeins recht op de manier waarop de slavernij later in Suriname werd georganiseerd? Hoe leefden slaafgemaakte mensen in beide periodes, en hoe zochten ze naar vrijheid? Het Allard Pierson en het Nationaal Slavernijmuseum presenteren Not My Soul: over slavernij, wet en vrijheid. De tentoonstelling is te zien van 21 november 2025 tot en met 24 mei 2026.

> 3 min

Het verhaal van Amsterdam in geuren en kleuren verteld

De populaire tv-serie ‘Het verhaal van Nederland’ wijdt vier afleveringen aan Amsterdam. En nu is er ook nog een boek, dat een rijk beeld geeft van de hoofdstad die in 2025 het 750-jarig bestaan viert.

>

Johannes N. Helstone: Suriname in beweging

De Surinaamse componist Johannes N. Helstone (1853-1927) leefde in een tijd van snelle verandering, tijdens en na de afschaffing van de slavernij. Aan de hand van muziek, postkaarten en boeken uit het persoonlijke archief van Helstone krijg je in deze tentoonstelling een inkijk in het leven en werk van deze pionier binnen de Surinaamse klassieke muziek.

> 1 min

Het Amsterdam van Piet van Eeghen: Hoe een koopman de stad heeft veranderd

In het Amsterdam Museum aan de Amstel is vanaf vandaag de tentoonstelling Het Amsterdam van Piet van Eeghen: Hoe een koopman de stad heeft veranderd te zien. In de tentoonstelling wordt stilgestaan bij Van Eeghen als Amsterdamse weldoener, kunstverzamelaar en bankier. Hij verdiende zijn geld onder meer met koloniale handel. Wat betekent dat voor onze hedendaagse blik op zijn filantropische werk? En welke rollen speelden vrouwen in zijn activiteiten?

> 4 min

Verzet tegen Slavernij eerste pop-up tentoonstelling Nationaal Slavernijmuseum

Het Nationaal Slavernijmuseum in wording maakt in samenwerking met het Verzetsmuseum Amsterdam een tentoonstelling over verzet tegen de trans-Atlantische slavernij. De tentoonstelling Verzet tegen slavernij is de eerste pop-up tentoonstelling van het Slavernijmuseum en behandelt zowel het verzet van tot slaaf gemaakte mensen zelf als de anti-slavernijbeweging in Nederland.

> 2 min

Frits van Eeden, de wandelende museumdirecteur

Wie kent nog de bloembollenkweker die twee musea zou leiden? Natuurpionier Jac. P. Thijsse bewonderde hem. Ontmoet de man die op zolder pijlen uit Borneo had liggen. En die rond 1900 geld bijeenbracht voor plantenonderzoek in Suriname. Wie kent nog Frits van Eeden? De grote bewonderaar van ‘onkruid’ die een lintje kreeg.

>

Nieuwe aanwinst voor Bakkerijmuseum Medemblik

Onlangs heeft Bakkerijmuseum De Oude Bakkerij in Medemblik een bijzondere bodemvondst verworven. Een uniek object uit Amsterdam: een suikervormpje van Bartiméus uit de 17e eeuw.

> 2 min

Nooit meer slavernij: 160 jaar Keti Koti

De laatste jaren gaan er stemmen op voor een nieuwe nationale feestdag: Keti-Koti. Op 1 juli wordt herdacht en gevierd dat de trans-Atlantische slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden 150 (of 160) jaar geleden werd afgeschaft. Dit lijkt een recente ontwikkeling, maar al sinds 1863 wordt er op 1 juli jaarlijks stilgestaan bij de afschaffing van de slavernij.

>

Jan Janszoon: een Haarlemse moslimpiraat uit de 17de eeuw

Van alle Jannen die ooit te kaap’ren hebben gevaren, was zeerover Jan Janszoon van Haarlem (1570-na 1641) misschien wel de meest spraakmakende. Hoewel hij niet de Jan van Pier, Tjores en Corneel uit het bekende zeemanslied was, had zijn leven zomaar kunnen worden bezongen.

>

Atlantische slavernij in beeld

In de zomer van 2022 presenteerde de provincie Noord-Holland een nieuwe Dreef-expositie in Paviljoen Welgelegen te Haarlem. De tentoonstelling ‘Verborgen Noord-Holland: Atlantische slavernij in beeld’ was samengesteld door historicus Alex van Stipriaan en kunstenaar Frederick Calmes. De makers namen je mee op reis en vertelden de verborgen verhalen over het slavernijverleden van de provincie. Door middel van historische objecten, informatieve teksten en moderne kunst kreeg de bezoeker een beter beeld van dit minder bekende deel van onze geschiedenis.

>

Koloniaal scheepswrak bevat zoveel meer dan scherven

Ruim twintig jaar geleden trof garnalenkotter Emmie een mysterieuze houten kist met kapmessen in haar net. Deze vondst vormde het begin van een lang onderzoek naar het zogenaamde ‘Schervenwrak’, dat in 1822 op de Rede van Texel verging. Het schip, dat met gereedschap en luxegoederen op weg was naar een suikerplantage in de koloniën, was in de zomer van 2022 onderwerp van een nieuwe tentoonstelling in archeologiemuseum Huis van Hilde.

>

Tropenmuseum blaast een frisse wind door het koloniale verleden

Een nieuwe, kritische kijk op het koloniale verleden, dat was voor het Amsterdamse Tropenmuseum reden om de vaste opstelling eens flink op de schop te nemen.

>

Vroege aanklacht tegen slavernij uit Heemstede

Geschiedkundige Julien Wolbers (1819-1889) woonde aan de Kerklaan in Heemstede. Hij ontplooide zich als een lokaal en kerkelijk bestuurder. Maar bovenal was hij een voorvechter voor de afschaffing van de slavernij. Zo schreef hij meerdere artikelen waarin hij aantoonde dat slavernij in strijd is met de rechten van de mens. Voor zijn boek ‘Geschiedenis van Suriname’ ontving hij de koninklijke onderscheiding in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

>

Het Hofje van Staats en de Haarlemse textielindustrie

In de Haarlemse textielindustrie viel in de zeventiende eeuw veel geld te verdienen. Koopman IJsbrand Staats bouwde een enorm vermogen op met de handel in stoffen en garen. Hiermee kon hij in 1730 een hofje voor oudere vrouwen stichten aan de Jansweg.

>

Suiker in de koffie: genotsmiddelen uit Oost en West

Tijdens de zeventiende eeuw maakten Nederlanders kennis met allerlei exotische voedingswaren, zoals koffie, thee, suiker en specerijen. Deze goederen werden uit het verre Oost- en West-Indië aangevoerd door de VOC en de WIC, die de overzeese handel beheersten. Het waren echte luxeproducten, die alleen welgestelde Nederlanders zich konden veroorloven.

>

‘Slaven zijn kippen’ en andere verhalen over de slavernij

In een bijzondere tentoonstelling vol persoonlijke verhalen besteedde het Rijksmuseum tijdens de zomer van 2021 aandacht aan het Nederlandse aandeel in de slavernij.

>