Varen in oorlogstijd: de ondergang van het s.s. Simaloer

Vele Nederlandse zeelieden waren tijdens de Tweede Wereldoorlog vijf jaar lang van huis. Zo ook Laurens Johannes Swart (1891-1977). Op 19 april 1940 voer hij als chef hofmeester uit op het m.s. Tanimbar van de Stoomvaart Maatschappij Nederland (SMN), om pas weer in juli 1945 per m.s. Salland van de Koninklijke Hollandsche Lloyd (KHL) naar huis terug te keren. Een reis die een oorlog lang duurde.

>

Archief als getuige van de Tweede Wereldoorlog

Rondom het herdenken en vieren van 76 jaar vrijheid in Nederland organiseert het Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen een digitale tentoonstelling getiteld ‘Het archief als getuige van de Tweede Wereldoorlog’. Vanaf 31 maart zijn er verschillende artikelen en video’s te vinden op de archiefwebsite en social media. Daarnaast wordt een serie artikelen in lokale kranten geplaatst.

>

De verzetsstrijders van het Zaanse Gouwpark

Er wordt momenteel hard gewerkt aan de Zaandamse nieuwbouwwijk Gouwpark. De acht straten in deze naast het Zaans Medisch Centrum gelegen buurt worden vernoemd naar evenveel Zaandamse verzetsstrijders. Ter gelegenheid daarvan presenteren de Contactgroep Verzetsgepensioneerden 1940-1945 Zaanstreek-Waterland en het Zaans Verzet een boekje, bestemd voor de nieuwe bewoners van Gouwpark.

>

‘Bekanntmachung’: het nazisme in affichevorm

Nederland werd tussen 1940 en 1945 volgeplakt met overheidsaffiches. De bezettingsmacht maakte zijn bedoelingen duidelijk met een niet aflatende stroom aanwijzingen, verordeningen en bekendmakingen. Tussen de regels kon de bevolking lezen hoe de oorlog verliep. In 1940 was er meestal nog sprake van zachte drang, maar gedurende de tweede oorlogshelft nam het aantal genadeloze bevelen snel toe. Honderden opeenvolgende nazistische muurbiljetten koppelden een mengeling van ge- en verboden aan straffen voor overtreders. Hoe ernstiger de tekst en zwaarder de sancties, hoe moeilijker het regime standhield.

>

Atlantikwall fotowedstrijd: Bunkerzoom

Wie kent ze niet, de bunkers in het landschap, verborgen onder het zand of overwoekerd door de natuur. Soms zijn het alleen nog maar betonnen ruïnes, symbolen van de Duitse bezetting. Maar met hun karakteristieke, fotogenieke vormen kunnen ze van een onverwachte schoonheid zijn. De bunkers van de Atlantikwall zijn inmiddels belangrijk erfgoed. Hun aanwezigheid houdt de herinnering aan de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog levend.

>

80 jaar Februaristaking

De Februaristaking, op 25 en 26 februari 1941, was het grote protest van de Nederlandse bevolking tegen het antisemitisme en de terreur van de Duitse bezetter. Dit jaar is het precies 80 jaar geleden dat de staking plaatsvond.

>

Slachtoffers razzia’s aan de vergetelheid ontrukt

In 2021 is het 80 jaar geleden dat er in Amsterdam op 22 en 23 februari twee razzia’s plaatsvonden, waarbij bijna 400 Joodse mannen werden opgepakt en gedeporteerd. 387 van hen werden vermoord, slechts twee mannen hebben het overleefd. De razzia’s leidden tot een golf van ontzetting en waren de directe aanleiding voor de Februaristaking.

>

Mondriaanfonds steunt project ‘Oorlog in Arcadië, 1940-1945’

Het project ‘Oorlog in Arcadië, 1940-1945’ van Nederlandse Kastelenstichting en Gelders Genootschap wordt gesteund met een bijdrage van €188.000,- van het Mondriaanfonds. De wijze waarop kastelen en buitenplaatsen een rol hebben gespeeld in de Tweede Wereldoorlog en wat de invloed van de oorlog tot op heden hierop is zullen door onderzoekers Elyze Storms-Smeets en Fred Vogelzang onderzocht worden. Het plan is om het onderzoek op 1 januari 2021 te starten. Het onderzoek loopt voor de duur van circa drie jaar. De onderzoekers zijn op zoek naar aanvullende informatie, documentatie en illustraties. Alle verhalen zijn welkom!

>

De vergeten oorlog. Indische verhalen in het Purmerends Museum.

In 2020 is het 75 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd en er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog. Om dit te markeren is het landelijke project 75 jaar vrijheid opgezet, waar ook het Purmerends Museum aan meedoet met de tentoonstelling ‘De vergeten oorlog. Indische verhalen.’ Het museum werkte hierin onder meer samen met het Indisch Herinneringscentrum in Den Haag.

>

De Zaanstreek in oorlogstijd

Dit jaar is het 75 jaar geleden dat de Zaanstreek werd bevrijd na vijf jaar oorlog, geweld en onderdrukking. De tentoonstelling De Zaanstreek in oorlogstijd toont voor welke onmogelijke keuzes de Zaankanters stonden tijdens de Duitse bezetting. De tentoonstelling is digitaal geopend door presentator en journalist Merel Westrik. Westrik sprak de audiotour van de tentoonstelling in.

>

Wandelen langs oorlogshistorie in Purmerend

Eén van de activiteiten die het Waterlands Archief dit jaar ontwikkelt in het kader van 75 jaar vrijheid, is een digitale wandelroute. De wandelroute voert langs negentien locaties in het centrum van Purmerend, die een link hebben met de Tweede Wereldoorlog.

>

Noord-Hollands Archief geeft overledenen WOII een gezicht

Het Noord-Hollands Archief en het Netwerk Oorlogsbronnen slaan de handen ineen bij een nieuw vrijwilligersproject. Door het digitaal invoeren van informatie over de doodsoorzaak van circa 12.000 overleden Haarlemmers tijdens de Tweede Wereldoorlog, komt er een nieuwe bron van waardevolle informatie beschikbaar. Zo krijgen we beter inzicht in Haarlem in oorlogstijd, door informatie over bijvoorbeeld welke overlijdensoorzaken in welk jaar meer voorkwamen. De overledenen krijgen ook een gezicht. Door de ‘doodsbriefjes’ aan Oorlogslevens.nl toe te voegen komen deze in context te staan van andere bronnen over hun leven in oorlogstijd.

>

Vrijheid en onvrijheid in Museum Kennemerland

Wie de anderhalvemetersamenleving als erg onvrij ervaart, moet zeker de tentoonstelling ‘Onvrijheid toen en nu’ in Museum Kennemerland bezoeken. Die gaat over de Tweede Wereldoorlog, toen de Duitse bezetter de bewoners in de tang hield. Ook is er aandacht voor de langverwachte bevrijding: met een unieke film over de intocht der ‘Canadeezen’ op de Beverwijkse Breestraat.

>

Oorlog in de lucht, weerslag in de grond

Vanaf 2 juli is de tentoonstelling ‘Oorlog in de lucht, weerslag in de grond’ te bezoeken in Huis van Hilde. Uitgangspunt van deze tentoonstelling is de neergestorte ‘Dambuster’, een Brits Lancaster vliegtuig, te Castricum in 1944. De tentoonstelling toont aan de hand van archeologische vondsten, foto’s, prenten en interviews met ooggetuigen dit dramatische oorlogsverhaal. Bijzonder aan deze tentoonstelling is het feit dat basisschoolleerlingen van basisschool Helmgras uit Castricum mee hebben geholpen aan de tentoonstelling.

>

Het noodlot van de joodse Belhamel van Ajax

De voetbalvereniging in Volendam bestaat 100 jaar. Auteur Jan Schilder (Vik) blikt terug op het verleden van ‘zijn’ voetbalclub, waar hij al 62 jaar vaste supporter van is. De voetbalclub beleefde grote successen onder de joodse trainer Eddy Hamel, de populaire oud-voetballer van Ajax. Hij werd later bekend als het enige slachtoffer van de nazi’s, dat in het eerste elftal van Ajax heeft gespeeld.

>

Bakvis in Oorlogstijd: het dagboek van Miep Diesel

28 april 2020 verscheen ‘Bakvis in oorlogstijd: Het dagboek van Miep Diesel’. Op 30 april overhandigde Hilde van Garderen – dochter van Miep Diesel – het manuscript aan de Haarlemse burgemeester Jos Wienen, die op zijn beurt het eerste exemplaar van ‘Bakvis in oorlogstijd’ presenteerde.

>

Museum Haarlem opent ‘Een Tragische Reis’

Na ruim 80 dagen sluiting vanwege Covid-19 heeft Museum Haarlem tweede Pinksterdag zijn deuren geopend met de expositie Een Tragische Reis over Haarlem in oorlogstijd, verteld aan de hand van ruim dertig schilderijen en schetsen van kunstenaar Henk Pander.

>

Tentoonstelling over Texelse bunkers

Texel kent een eigen oorlogsgeschiedenis. Niet alleen maakte het eiland deel uit van de Atlantikwall, een door de Duitsers opgeworpen verdedigingslinie, maar ook was het de laatste plaats van Noord-Holland die in 1945 bevrijd werd. Die oorlogsgeschiedenis wordt nu getoond in een tentoonstelling over Texelse bunkers in Den Hoorn – én online.

>