Het romantische beeld van prachtig gebouwde schepen, donker zwaar hout en lange wapperende grote vlaggen klinkt prachtig. Maar het leven van een zeevarende ging niet over rozen, de omstandigheden aan boord waren zwaar.
>Negen maanden overwinteren op de Noordpool, daar moeten de meeste mensen niet aan denken. Het overkwam Willem Barentsz in 1596. Op zoek naar een noordelijke vaarroute richting China kwam zijn schip in het poolijs vast te zitten bij het Russische eiland Nova Zembla. De zeventien bemanningsleden hadden geen andere keus dan er hun kamp opslaan en wachten op redding.
>Maria van Nesse (1588-1650) was een zelfstandige, ongehuwde vrouw in zeventiende-eeuws Alkmaar. Haar naam was bijna vergeten door de tand des tijds, totdat in 2019 haar unieke memorieboek werd teruggevonden in het Belgisch Rijksarchief. Dankzij haar nauwgezette aantekeningen behoort Maria nu tot een van de best gedocumenteerde personen van de zeventiende eeuw. In het kasboek beschreef ze niet alleen haar uitgaven, maar ook recepten, huishoudtips en andere aspecten van het dagelijks leven.
>De haven van Amsterdam werd vroeger vaak als een woud van scheepsmasten beschreven. In dit bos waren ook ‘bomen’, een soort slagbomen op het water waarmee de haven ’s avonds kon worden afgesloten. Hoe werkte dat? En wat gebeurde daar?
>Bij een controle van een 17e-eeuws schilderij in de collectie van het Amsterdam Museum, werd een tatoeage ontdekt op de pols van een vooraanstaande Amsterdamse koopman. Een wereldvondst, waarmee de primeur van de vroegst bekende afbeelding van een tatoeage in de West-Europese schilderkunst nu in Nederlandse handen is.
>
3 min
De tentoonstelling Thuis in de 17de eeuw volgt het ritme van een dag, van het eerste ochtendlicht tot het moment waarop de kaarsen worden gedoofd. Persoonlijke verhalen laten zien hoe mensen, oud en jong, arm en rijk, in de 17de eeuw woonden, werkten, aten, speelden, baden en rouwden. Dankzij het bijzondere scenografische ontwerp van theatermaker Steef de Jong wandelt de bezoeker via 9 ‘kijkdozen’ door de dag. Hoogtepunten uit de toegepaste kunst komen in de tentoonstelling samen met alledaagse voorwerpen die in elk huishouden aanwezig waren. Centraal staan de beroemde poppenhuizen van Petronella Oortman en Petronella Dunois.
> 3 min
Aan de steiger van Het Scheepvaartmuseum ligt een imposant schip dat rechtstreeks uit de achttiende eeuw lijkt te komen. Dreigende kanonnen en een boegbeeld in de vorm van de Amsterdamse leeuw brengen je in één klap terug naar het verleden. Maar schijn bedriegt: dit is geen origineel, maar een nauwkeurige replica uit 1985 van het VOC-schip de Amsterdam. Het echte schip vertrok in 1749 op weg naar Azië, tot het noodlot toesloeg…
>Het schilderij van Eva Ment, de vrouw van Jan Pietersz. Coen, keert voor even terug naar het Westfries Museum in Hoorn. Met veel aandacht en vakmanschap heeft restaurateur Ronald de Jager de afgelopen maanden het portret gerestaureerd dat rond 1625 geschilderd werd door Jacob Waben. Met schitterend resultaat. Niet alleen de kleuren, maar vooral de prachtige 17e-eeuwse jurk en Eva zelf komen opnieuw tot leven. Het schilderij is daarmee een bijzondere toevoeging aan de huidige mode-expositie TIME in FASHION. Deze is nog te zien t/m 1 juni 2025, daarna sluit het museum de deuren voor de ingrijpende verbouwing.
> 2 min
Op 10 januari werd de sleutel van het Westfries Museum in Hoorn symbolisch overgedragen aan het bouwteam. Daarmee is de verbouwing en vernieuwing van het museum, na jarenlang voorbereiden, dan toch eindelijk begonnen.
> 3 min
Schilderijen uit de zeventiende eeuw staan er vol mee: kaas. De prachtige maaltijdstillevens van Nederlandse schilders tonen kazen die nauwelijks te onderscheiden zijn van de kazen die vandaag de dag geduldig rusten op de planken van de kaasboer. Vooral de Goudse en Edammerkazen zijn in uiterlijk vergelijkbaar met de hoog opgestapelde torens van kaas op de schilderijen.
>Het zojuist verschenen ‘Waar Haarlem in de gevel staat’ beschrijft gevelstenen die de tand des tijds hebben overleefd en stenen die in de loop der tijd uit het stadsbeeld zijn verdwenen. Maar het rijk geïllustreerde boek biedt vooral een schat aan verhalen uit de Noord-Hollandse provinciehoofdstad.
>Eeuwenlang, totdat halverwege de 19de eeuw de stadswallen werden geslecht, was er een waterspook of watermonster in Amsterdam dat de Bullebak heette. Dat wordt tenminste van generatie op generatie verteld – en dan moet het wel waar zijn.
>Reizen was vroeger niet altijd even comfortabel. De wegen waren slecht en onverhard. Koetsen met vering waren nog niet uitgevonden. Maar in het waterrijke westen van Nederland werd daar iets op bedacht: de trekschuit. De trekschuit was het meest typerende vervoermiddel in het westelijk deel van Nederland. Comfortabel bovendien én punctueel. Buitenlandse bezoekers raakten er niet over uitgepraat.
>Wat we tegenwoordig door de wc spoelen, was vroeger goud waard. Menselijke urine werd gebruikt voor het wassen en vilten van kleding en was daarmee eeuwenlang een onmisbaar onderdeel van de textielindustrie. Het zogenaamde ‘piskruikenwrak’ voor de kust van Texel, dat ooit honderden kruiken vol met urine bevatte, vormt het levende bewijs voor deze geurige geschiedenis.
>Levensecht kijken ze voor zich uit, de in steen vereeuwigde koppen op gevels van historische huizen. Doorgaans wordt aangenomen dat het slechts decoratief bedoelde gezichten zijn. Maar een nieuw boek laat zien dat er echte mensen achter de hoofden schuilgaan. Het zijn persoonlijke portretten van de echtparen die het huis lieten bouwen. In de Jansstraat in Haarlem bijvoorbeeld.
>In elke supermarkt en slijterij kun je kiezen uit verschillende soorten wijn, afkomstig uit landen van over de hele wereld. Dit uitgebreide assortiment hebben we te danken aan onze eeuwenlange omgang met wijn. Onze liefde voor de alcoholische druivendrank is diepgeworteld en terug te leiden naar de Romeinse tijd. Om aan de grote vraag te voldoen ontstond er in de zeventiende eeuw een bloeiende handel in wijn. De maand oktober stond beter bekend als de ‘wijnmaand’. Een perfect moment dus om in dit smakelijke verleden te duiken.
>Tijdens het Rampjaar 1672, dit jaar precies 350 jaar geleden, werd de Republiek der Nederlanden veroverd door de Fransen. Hoewel de vesting Naarden ontworpen was voor oorlogsvoering, werd ook deze zonder slag of stoot ingenomen. Daar liet stadhouder Willem III het niet bij zitten. Hij organiseerde een grootse belegering om de vestingstad uit de klauwen van de Franse bezetter te bevrijden.
>Een nieuwe, kritische kijk op het koloniale verleden, dat was voor het Amsterdamse Tropenmuseum reden om de vaste opstelling eens flink op de schop te nemen.
>Daar gaan we weer! De klok wordt wederom verzet. Gedoe of toch wel fijn? In de zeventiende eeuw wist men nooit hoe laat het precies was. Dat was een groot probleem met zoveel schepen die naar de Oost voeren. Tijd en plaats zijn namelijk twee begrippen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Het oplossen van dit probleem werd een race tegen de klok.
>Wat geeft een beter beeld van de zeventiende en achttiende eeuw dan persoonlijke brieven? De verhalen van gewone Hollanders die de geschiedenisboeken niet hebben gehaald. Hun brieven werden door de Engelsen in beslag genomen op gekaapte Nederlandse schepen. Ze hebben hun bestemming nooit bereikt, maar worden nog steeds bewaard in het archief van de High Court of Admiralty in Londen. In het boek ‘Zeepost’ krijgen sommigen van hun een stem.
>