Het gerenommeerde blad ‘Ons Amsterdam’ bestaat al 75 jaar en is een prachtige bron van verhalen over de hoofdstad. In het kader van 750 jaar Amsterdam besloot de redactie honderd verhalen uit het rijke archief te kiezen en zo nodig ingekort op te nemen in een kloek boekwerk, dat met een schat aan fraaie illustraties is verlevendigd.
>Is Amsterdam met zijn 750 jaar tolprivilege eigenlijk oud? In de schaduw van de hoofdstad ligt het oudere dorp Diemen. Hier landden begin elfde eeuw vermoedelijk de pioniers van Amstelland. Van Diemen dwalen we door de tijd naar de monding van de Amstel. Ga mee, net als Napoleon door de Muiderpoort.
>De Zeedijk is één van de oudste straten van Amsterdam en misschien ook wel één van de kleurrijkste. Het Amsterdam Museum wijdt er een mini-expositie aan, met veel portretjes in beeld en geluid van bezoekers, bewoners en mensen die er werken.
>In vroegere eeuwen werden de dijken verstevigd met houten palen, die na de uitbraak van paalworm (rond 1730) werden vervangen door Noordse stenen. Maar tussen 1700 en 1916 maakten vele watersnoodrampen het nodig om de dijken nog beter te versterken. “Dat gebeurde met puin,” vertelt archeoloog Jan-Willem van Oudhof. “Men gebruikte alles wat men maar te pakken kon krijgen: van oude stadspoorten tot grafzerken. En die vinden we dus nu terug in de dijk.”
>Het oudste gayvriendelijke café van Amsterdam is dicht. Maar niet voor lang, als het aan de nieuwe stichting Café ’t Mandje ligt.
>Geluiden maken de stad. Wat zou Amsterdam zijn zonder rinkelende trambellen, de weemoedige klanken van een draaiorgel of het geroezemoes op de markt? Maar geluiden kunnen naast nostalgie ook irritatie oproepen. Denk aan de vaak beklaagde rolkoffers, overvliegende vliegtuigen of luide ringtones van mobiele telefoons. Welke geluiden hoorde men vroeger in de stad en wat was er toen anders dan nu?
>Behoefte aan ruimte, frisse lucht? Wil je even de volle stad ontvluchten? Op de Diemerzeedijk verwaaien de duizelende aerosolen vast razendsnel. Loop, fiets – of ga in gedachten – mee met Rembrandt richting Diemerzeedijk. Even lekker uitwaaien.
>De roerige jaren twintig van de vorige eeuw kunnen gezien worden als de bakermat van de moderne cultuur. Het decennium staat bekend om zijn wilde uitgaansleven. Uitgaansgelegenheden als de bioscoop, het cabaret en het (muziek)café schoten als paddenstoelen uit de grond. Bij deze veranderde ‘vermaakcultuur’ raakte ook het gebruik van verdovende middelen als opium, morfine, heroïne en cocaïne in zwang.
>Water, overal water. In de nacht van 13 op 14 januari 1916 raasde er een grote storm over Nederland waardoor verschillende delen van Noord-Holland blank kwamen te staan en veel schade aanrichtte. Eén van de plaatsen waar de woeste golven van de Zuiderzee erg dichtbij kwam, was het liefelijke dorpje Andijk. De dijk hield het hier wonder boven wonder door het werk van dijkwachten en dorpsbewoners, maar daar was dan ook alles mee gezegd. Er waren grote herstelwerkzaamheden en verbeteringen nodig om te voorkomen dat dit nog eens zou gebeuren. Maar hoe pak je dat aan? Hoe houd je iedereen veilig voor het onbetrouwbare water? Nou, gewoon, door het hele dorp 200 meter te verplaatsen.
>In juli 1753 klonk er een ijselijk gekerm, geklaag en geschreeuw over de Zeedijk in Amsterdam. De buurtbewoners lagen bibberend in hun bed. Huiszoekingen door de schout en zijn rakkers liepen op niets uit. Precies een eeuw later, in 1853, klonk op dezelfde plek opnieuw geluid. “Alsof een smartelijke stem door een scheeproeper schreeuwde”. Opnieuw was er geen bron van het geluid te vinden. Wat is de oorsprong van het enge geluid, dat tot twee keer toe over de Zeedijk klonk?
>In augustus 1574 stuurde Willem van Oranje vanuit Rotterdam een brief naar Alkmaar. Hij tekende hem in eigen persoon: GUILL[AUME] DE NASSAU. Het ging om de hernieuwde bedijking van de Zijpe in de Kop van Noord-Holland. De dijken van de Zijpe waren doorgestoken om de Spanjaarden af te weren. Die belegerden in 1573 Alkmaar. Wat schreef onze ‘vader des vaderlands’ precies en waarom?
>In 1927 nam de 25-jarige Bet van Beeren (1902-1967) het café van haar oom over en doopte het om tot Café ’t Mandje. Het café werd een plek waar men zichzelf kon zijn, in een tijd waarin homoseksualiteit nog taboe was.
>