Café ’t Mandje

In 1927 nam de 25-jarige Bet van Beeren (1902-1967) het café van haar oom over en doopte het om tot Café ’t Mandje. Het café werd een plek waar men zichzelf kon zijn, in een tijd waarin homoseksualiteit nog taboe was.

Bet van Beeren

Betje was de oudste dochter van een familie met veertien kinderen uit De Jordaan. Voor Bet, zelf lesbisch, was iedereen gelijk en haar café ’t Mandje was een veilige haven voor homoseksuele mannen en lesbische vrouwen om zichzelf te zijn. Bet van Beeren was een uniek figuur. Als ze niet achter de bar de mensen vermaakte met verhalen en zang, dan reed ze wel op haar motor door de stad, achter de meiden aan.

Betje’s café lag aan de Zeedijk, van oudsher de plek waar zeelui, hoeren, schilders en andere bohémiens elkaar troffen. Het interieur is in de loop van 80 jaar volgehangen met allerlei souvenirs: van afgeknipte stropdassen tot directoires en heel veel foto’s. Een bijzonder onderdeel van het interieur vormde een porseleinen lampje in de vorm van een uil. Als in de jaren vijftig gasten ‘t Mandje binnenkwamen die door Bet niet werden vertrouwd, omdat ze wel eens anti-homo konden zijn of agent van de zedenpolitie, deed Betje het lichtje aan om haar gasten te waarschuwen.

Bet van Beeren in Café ’t Mandje, 1954. Via Amsterdam Museum.

Symboolfunctie

’t Mandje is door de jaren heen het symbool geworden van vrijheid en het karakter van Amsterdam en de Zeedijk in het bijzonder. Bet van Beeren overleed in 1967, waarna zij drie dagen opgebaard lag op het biljart van het café. Jarenlang bleef het café gesloten, onder toezicht van haar zus Greet van Beeren, om het originele karakter ervan te behouden. Na 26 jaar gesloten te zijn geweest, is het café in 2008 heropend door Diana van Laar. De plek staat tot op de dag van vandaag symbool voor de Amsterdamse tolerantie voor homoseksuelen.

Café ’t Mandje. Via Amsterdam Museum.

Heropening

In 2001 besloot het Amsterdam Museum een deel van het interieur te reconstrueren in haar museum en een eerbetoon te brengen aan het café. Het authentieke Amsterdamse karakter en de pioniersfunctie als eerste café voor homoseksuelen zijn voor het museum van grote waarde. Loop eens binnen om te oude sfeer te proeven en om te kijken naar de tientallen stropdassen en andere souvenirs uit de tijd van Bet van Beeren. Café ’t Mandje is venster nummer 36 in de Canon van Amsterdam.

Café ’t Mandje. Via Amsterdam Museum.

Tolerantie

Café ’t Mandje staat nu symbool voor de tolerantie in Amsterdam. Sinds 1996 wordt ieder jaar in het eerste weekend van augustus de Gay Pride georganiseerd in Amsterdam, waarbij tienduizenden mensen feest vieren in de stad. Ook vonden in 1998 de Gay Games plaats in Amsterdam, het grootste LGBT sport- en cultuurevenement ter wereld. Een dergelijke viering van homoseksualiteit was in Betje’s tijd nog ondenkbaar.

Café ’t Mandje. Via Amsterdam Museum.

Bronnen

Publicatiedatum: 24/03/2011