De Wieringermeer dankt zijn bestaan aan gemaal Lely. Al bijna honderd jaar zorgt dit bijzondere gebouw aan het IJsselmeer ervoor dat iedereen tussen Medemblik en Den Oever droge voeten houdt. Maar hoe kwam deze jonge polder eigenlijk tot stand? En welke functie heeft het gemaal vandaag de dag nog?
>Voor de vondst van deze week koos Guus een kleurig bordje, waarschijnlijk uit eind zestiende of begin zeventiende eeuw. Het kwam naar boven bij de opgraving in Zuidschermer waar we de afgelopen dagen al meer van lieten zien.
>
3 min
Het Zaans Museum zet met diverse activiteiten een spotlight op de Hollandse polder. Met op vrijdagavond 6 maart een kijkje achter de schermen bij een Assendelver boerenbedrijf en op 28 maart en 24 april vaartochten door de donkere Kalverpolder. Een unieke manier om heden, verleden én mogelijke toekomst van het iconische polderlandschap van de Zaanstreek te beleven. Beide activiteiten sluiten aan bij de tentoonstelling Polderen. Zet het land naar je hand, die nog tot en met 3 mei 2026 te zien is in het Zaans Museum.
> 2 min
Is vrijplaats Ruigoord een ‘kosmisch lek’? Dreigt het te verzuipen? Of vegen bulldozers het dorpje van de kaart? De toekomst is onzeker. Dat het vroegere eilandje nog bestaat, is te danken aan krakers en kunstenaars. En vergeet de boze pastoor niet, die krakers de sleutel van zijn kerk gaf.
>Laarzen aan, verrekijker om de nek en op safari door de polder! Met de Poldersafari gaan families op ontdekkingsreis tussen het Molenmuseum en het Zaans Museum. Buiten én binnen ontdekken zij alles over de polder, haar bewoners en de eeuwenlange strijd tegen het water.
> 2 min
Bij het verdronken dorp Ethersheim groef men in 2023 profielsleuven in de dijk: doorsnedes dwars door de dijk heen. Dit had een bijzondere vondst tot gevolg: een middeleeuwse sluis. “Hét bewijs dat we al eeuwenlang inventief bezig zijn met waterbeheer,” aldus Jan-Willem Oudhof, die het archeologisch onderzoek leidt namens de Alliantie Markermeerdijken. In 2023 was echter al bekend dat dit slechts een deel van de sluis was. De rest zou onder de weg achter de dijk kunnen liggen, als er tenminste nog wat van overgebleven was. Dus toen de weg afgelopen zomer verplaatst werd, werd het spannend: ligt het er of ligt het er niet?
>Woensdag 14 januari is in Zuidoostbeemster het kunstwerk Polderdiepten van kunstenaar Birthe Leemeijer officieel onthuld. Het kunstwerk vormt een nieuw herkenningspunt in de woonwijk De Nieuwe Tuinderij Oost en is een eigentijdse vertaling van de karakteristieke structuur van de Beemster.
> 2 min
Het Molenmuseum presenteert vanaf 10 januari 2026 de nieuwe tentoonstelling Het Kalf en de Waterwolf, over de ontstaansgeschiedenis van de Kalverpolder: het bijzondere gebied waar het Molenmuseum, de molens, de Zaanse Schans en het Zaans Museum samenkomen. De tentoonstelling laat zien hoe mens en water eeuwenlang met elkaar in strijd én samenwerking waren.
> 1 min
Ontmoet vier historische figuren uit de haarlemmermeerpolder in het nieuwe paviljoen van het Cruquius Museum. Ken jij de kwajongen Dik Trom op zijn klompen of Hermina Dijk, de beroemde vrouw van burgemeester Amersfoordt. Weet jij hoe het afliep met piloot Jack Sharp die in 1943 neerstortte in Vijfhuizen of dat arts J.P. Heije bekend werd vanwege zijn kinderliedjes? Zij vertellen zelf het ‘Verhaal van de Polder’ in het Cruquius Museum in de Herfstvakantie.
> 1 min
In de kop van Noord-Holland ligt een bijzondere polder; de Wieringermeer. Vanaf 1927 werd met behulp van het vernuft van de Directie der Zuiderzeewerken, de hypermoderne gemalen Leemans en Lely en de noeste arbeid van vele landarbeiders deze polder gewonnen van de Zuiderzee en in gebruik genomen als akker- en veeteeltland. De pioniers van de polder kwamen uit het hele land en streken neer in de nagelnieuwe polder met haar zo kenmerkende boerderijen; de Wieringermeerboerderij. Vaak met klinkende namen zoals Goud na Zout, Marnic Hoeve, Golfzang of De Nieuwe Tijd.
>In 1625 werd de Overwheerse Polder bedijkt en ontstond een zelfstandig waterschap tussen Purmerend en Kwadijk. Het onlangs heringedeelde archief (1625–1963) biedt inzicht in deze rijke geschiedenis. Sinds de jaren ’60 is de polder getransformeerd tot woonwijk Overwhere.
> 2 min
Al voor de aanleg van het Amsterdamse Bos bestond Boerderij Meerzicht. Het beroemde pannenkoekenhuis dateert uit de negentiende eeuw, toen het nog een theeschenkerij was waar wandelaars graag even uitrustten. Drie generaties eigenaars hebben het veenlandschap om hen heen zien transformeren tot het bloeiende bos van nu.
>Holland heeft oneindig veel gezichten. Dwaal mee door de tijd op deze tocht langs een oude veenrivier. Tientallen kilometers verderop mag een wereldberoemde stad zijn gebouwd, hier, bij Fort aan de Drecht, kijk je uit over weids polderland. Langs de sloot sluipt een grote zilverreiger. Een aalscholver duikt plots op in de fortgracht.
>Op een mooie zondagmiddag zit de Fruittuin van West vol met jonge gezinnen. Hier, omringd door weilanden, sportvelden en volkstuintjes, kunnen ze even bijkomen van de drukte in de hoofdstad. Wat ze niet weten, is dat dit groene stukje van de Osdorper Binnenpolder een van de laatste oorspronkelijke veenweidelandschappen is onder de rook van Amsterdam. Een landschap dat al eeuwenlang min of meer hetzelfde is, maar de stadsgrens steeds dichterbij heeft zien kruipen.
>Het lijkt misschien onmogelijk: in één van de drukste provincies van Nederland méér ruimte voor natuur maken. Toch kan het, zo bewijst Landschap Noord-Holland met de aankoop van grond in natuurgebied Ilperveld boven Amsterdam.
> 0 min
Elke maand plaatst het Regionaal Archief Alkmaar een bijzonder archiefstuk uit de collectie in de schijnwerpers. Deze keer: een met de hand getekende kaart van de nieuwe polder de Zijpe van rond 1600. Op de kaart staat genoteerd wie de eigenaren van het verkavelde land waren.
> 3 min
Straten, bruggen, scholen, ziekenhuizen, plantsoenen, torens en zelfs een fietsenbos. Naar de geliefde koningin Juliana (1909-2004) is heel wat vernoemd. Van alle leden van de koninklijke familie heeft zij de meeste straten op haar naam staan: in 2013 telde Nederland ruim 284 kilometer aan Julianawegen, -singels en -straten. Maar van de twaalf provincies heeft alleen Noord-Holland een heus Julianadorp, dat zijn geboortejaar deelt met de voormalige koningin.
>Van ‘Mooi Schagen’ tot ‘Ontheemde Zaanse Molens’ en van ‘Amsterdamse Wintergezichten’ tot ‘Een poëtische wandeling door Laren en Blaricum’, Uitgeverij Noord-Holland, die boeken over erfgoed uitgeeft, bestrijkt waarlijk de hele provincie.
>In de negentiende eeuw heerste er een ware strijd tussen ‘Hooglanders’ en ‘Laaglanders’ in de Haarlemmermeer. Steeds meer eigenaren van laagland dienden verzoeken in om hun land te mogen inpolderen en onderbemalen, maar het polderbestuur had daar ernstig bezwaar tegen.
>Boven Vijfhuizen ligt een vreemdsoortig stukje land: de eendenkooi van Stokman. Het oude land ligt een stuk hoger dan de bodem van het Haarlemmermeer en kent een bochtig landschap met andere vegetatie dan in de rest van de polder. Als een van de zeldzame overblijfselen van voor de drooglegging is de achttiende-eeuwse eendenkooi echt een vreemde eend in de bijt.
>