1 min

Ooit was Noord-Holland een moerassig veengebied vol meren. Stormen joegen het water op en lieten het land langzaam verdwijnen. Dit woeste water kreeg de naam Waterwolf. De meren de Wijde Wormer en de Enge Wormer groeiden gestaag en ook een nabijgelegen stuk land, het Kalf genoemd, kalfde steeds verder af. Begin 17e eeuw werden de Wormermeren drooggelegd en kwam er een dijk om het Kalf: de Kalverpolder was geboren.

De Kalverpolder met de Zaanse molens in de achtergrond.

De tentoonstelling laat zien hoe water zowel een zegen als een vloek was. Voor de industriemolens vormde het water een onmisbare transportweg voor grondstoffen en producten, maar tegelijkertijd bleef het land binnen de dijken dalen en zorgden stormen regelmatig voor overstromingen. In persoonlijke verhalen vertellen historische bewoners en betrokkenen – onder wie Claas Caeskoper, Aafje Gijsen, Evert Smit, Pieter Boorsma en Frans Mars – hoe zij deze strijd met het water ervoeren.

De vijf kinderen Bakker bij een weidemolen in 1924.

Ook de hedendaagse waterbeheersing krijgt aandacht. Het waterpeil in de Kalverpolder wordt vandaag de dag gereguleerd door de Amerikaanse windmotor Herkules, terwijl weidemolentjes al eeuwenlang zorgen voor de afwatering van de sloten. Daarnaast start De Zaansche Molen bij het Molenmuseum met de herbouw van een authentieke weidemolen, een meerjarig leerproject in samenwerking met de opleiding Technicus Hout & Restauratie in Zaandam.

Model van een weidemolen.

Naast geschiedenis is er aandacht voor de Kalverpolder als waardevol natuurgebied. Het Kalf en de Waterwolf biedt zo een compleet beeld van een landschap dat door mensenhanden is gevormd, maar altijd door water is bepaald.

De tentoonstelling is vanaf 10 januari 2026 te zien in het Molenmuseum en sluit aan bij Polderen: zet het land naar je hand, te zien in het Zaans Museum.

Bron en afbeeldingen: De Zaansche Molen

Publicatiedatum: 10/01/2026