Klaas Landsman koesterde het Zaanse verleden

De Zaandijker Klaas Landsman (1914-1998) was een echte autodidact. Samen met zijn broer Floor exposeerde hij in de jaren tachtig diverse keren in het Molenmuseum in Koog aan de Zaan.

Familietraditie

Bij de familie Landsman zat het schilderen in het bloed. De in 1914 geboren Klaas schilderde, zijn vader Floris (1884-1964) schilderde, evenals zijn in Enkhuizen woonachtige broer Floor. Zoon Fred, geboren in 1941 in Zaandijk, trad in de voetsporen van vader Klaas. Het schilderij op de foto telt maar liefst negen molens, al is het wel even zoeken waar ze precies staan. Landsman schilderde het in 1974. Zijn denkbeeldige schildersezel zal ten noorden van de Sluissloot hebben gestaan, ten westen van de spoorlijn. Waarschijnlijker is het dat Landsman het schilderde naar een oude foto-opname.

Westzijderveld/Guisveld

Het schilderij is een romantische impressie van het Westzijderveld en het Guisveld zoals dat er in de negentiende eeuw moet hebben uitgezien. Van links naar rechts zijn in de juiste volgorde de volgende molens weergegeven: De Wezel, Het Guiswijf, Het Jonge Big, De Boot, Het Fortuin, De Storm, De Veenboer, Het Prinsenhof en De Zoeker. Van dit rijtje is alleen pelmolen Het Prinsenhof nog in het Westzijderveld te bewonderen. Die staat al sinds 1722 op zijn oorspronkelijke plek aan de Weelsloot. Oliemolen De Zoeker heeft een nieuwe plek gekregen aan de Kalverringdijk op de Zaanse Schans. Dat gebeurde in augustus 1968 tijdens een spectaculair transport. De overige molens kwamen op een treurige manier aan hun einde. Enkele werden gesloopt, maar het merendeel ging verloren door brand. Klaas Landsman was een laatbloeier. Hoewel hij al kort na de oorlog begon met het tekenen van molens, wijdde hij zich pas in de jaren zeventig, na zijn pensionering, aan het schilderen met olieverf. Molens waren zijn passie, al strekte zijn belangstelling zich uit tot de gehele Zaanstreek. Vooral dat wat verdwenen was, sprak hem aan. Veel van zijn schilderijen en tekeningen zijn dan ook van topografische waarde.

Het molenpanorama door Klaas Landsman, 1974.

Het molenpanorama door Klaas Landsman, 1974. Beeld: Zaans Museum.

Publicatiedatum: 06/03/2011