Medemblik: de handelsterp en het kasteel

Waar nu de binnenstad van Medemblik ligt, bevond zich al in de vroege middeleeuwen een belangrijke nederzetting. De inwoners richtten zich op handel en scheepvaart: Medemblik was een echte handelsplaats. Toch verleende Floris V het plaatsje pas in 1289 stadsrechten.

Uithongering

Na de moord op graaf Floris V in 1296 hadden de Westfriezen de kastelen te Wijdenes en te Nuwendore (Nieuwendoorn) afgebroken, waarna zij zich naar Medemblik verplaatsten. Ze verwoestten de stad van voor tot achter. Zo konden ze zich vrijelijk rond de burcht bewegen, om te zien waar deze het zwakst was. Maar zelfs met stormaanvallen lukte het ze niet om de burcht te veroveren. Daarop besloten ze deze met uithongering tot overgave te dwingen. Daarbij kregen zij hulp van de bisschop van Utrecht. De burcht zelf bleef zo gespaard.

links: fantasievolle tekening van het kasteel bij Medemblik rechtsboven: torentrap in de dwangburcht rechtsonder het kasteel, dat tegenwoordig Radboud heet, zoals het nu te bezoeken is

links: fantasievolle tekening van het kasteel bij Medemblik rechtsboven: torentrap in de dwangburcht rechtsonder het kasteel, dat tegenwoordig Radboud heet, zoals het nu te bezoeken is.

Handelsterp

Medemblik lag op een langgerekte terp op de zuidelijke oever van de Middenleek, de veenrivier waar de plaats zijn naam aan ontleende. In 1335 werden de stad en het kasteel door de zee bedreigd. Men verlegde de op de handelsterp aansluitende dijken naar achteren. Daardoor kreeg Medemblik een ‘kaappositie’, vergelijkbaar met die van Enkhuizen en Stavoren. Het kasteel werd gebouwd aan de zuidwestkant van Medemblik, zodat men vanaf daar de toegang tot de Oude Haven kon beheersen.

Ontmanteld

In 1578 werd het kasteel ontmanteld omdat het werd geïntegreerd in de vestingwallen van Medemblik. Daarbij bouwde men met bakstenen die afkomstig waren van het kasteel de Oosterpoort. In 1990 werd daarvan bij graafwerkzaamheden een funderingsrestant teruggevonden.

Kasteel Radboud te Medemblik anno nu. Foto: Txllxt TxllxT, via Wikimedia (CC BY-SA 4.0).

Overblijfselen

Van het vierkante kasteel met ronde torens op de hoeken zijn enkele fragmenten overgebleven. Een deel van het huidige kasteel is een reconstructie. Het vermoeden bestaat dat de dijk hier ooit is teruggelegd waarbij de voorburcht van het kasteel werd opgegeven. Waarschijnlijk zijn hier diep onder de Omringdijk nog de sporen van de voorburcht te vinden.

Publicatiedatum: 08/03/2012