Het dorp en de kerk van Hoogwoud

In het voorjaar van 1282 vocht graaf Floris V zich met een groot leger een weg naar Hoogwoud. Hij wist dat hij daar moest zijn om eindelijk, 26 jaar na diens dood, de stoffelijke resten van zijn jonggestorven vader Rooms-koning Willem II op te graven. En dat klopte.

Op aanwijzing van een plaatselijke boer vond hij het gebeente. Niet veel later schreef hij er een brief over aan zijn vriend, de koning van Engeland.

links: graaf Willem II zakt met paard door het ijs en wordt om het leven gebracht door de Westfriezen rechts: kapel ter nagedachtenis aan Willem II bij museumboerderij West-Frisia te Hoogwoud

Ruïne
Ook nu nog herinnert Hoogwoud aan de veldtochten van Floris V en aan de dood van zijn vader. Dankzij Adriaan Donker, die in 1970 op de hoek van zijn erf een kleine kapel en een ruïne metselde. In het cement schreef hij het verhaal van Floris V, en hoe zijn vader Willem II was gedood tijdens een vergeefse poging (West-)Friesland te veroveren. Adriaan wist zeker dat op deze plek aan de Koningspade ooit het huis had gestaan waaronder 700 jaar geleden de koning lag begraven. De kapel hoort nu bij de Museumboerderij West-Frisia.

Fatale vergissing
De plek waar het leven van de koning ten einde kwam is niet precies bekend. Hij reed vanaf Vronen over een grote ijsvlakte (misschien het meer Heerhugowaard) in de richting van Hoogwoud. Toen hij de Friezen zag aankomen, galoppeerde hij snel op ze af, daarbij voor zijn mannen uit rijdend. Toen zakte zijn paard door het ijs. De Westfriezen, die als eerste bij hem kwamen, herkenden hem niet en doodden hem.

Geheim
Pas toen hij dood was, zagen de Westfriezen wie hij was. Ze waren ontzet door hun eigen vergissing. Ze begroeven hem op een geheime plaats in een huis te Hoogwoud. Waarom in een huis? Waarschijnlijk omdat het vroor en de grond te hard was om hem buiten te begraven. En in het geheim, omdat zij, de Westfriezen, dan in elk geval niet van deze daad beschuldigd zouden kunnen worden.

Moord?
De Procurator schreef later dat het doden van Willem II een laaghartige moord was. Maar dat is niet juist. De gebeurtenis was onderdeel van een militaire strijd waarbij de agressor met een groot leger gewapende mannen het gebied was binnengetrokken om Hoogwoud te verbranden. Willem werd niet vermoord, maar sneuvelde in de strijd die hij zelf was begonnen.

Oude kerk
Het dorp Hoogwoud is zoals vele lintdorpen in de omgeving op zeker moment in het landschap verscholen geraakt. Het is niet duidelijk of de kerk in de tijd van Willem II of Floris V al op zijn huidige positie stond. Het kan ook zijn dat deze later is verplaatst, bijvoorbeeld nadat Floris V in 1282 het oude dorp had verwoest. De oude kerk stond bij de kruising van de Oosterboekelweg en de Gouw.

Publicatiedatum: 08/03/2012