Waar mensen leven, gedijt ongedierte. Dieren die van ons afhankelijk zijn, maar die wij met hand en tand proberen te bestrijden. Zo voert de mens met sommige kruipertjes al eeuwenlang een gevecht, dat vooral in de grote stad tot felle botsingen komt. Van muggen tot paalworm, wij hebben de vijf rampzaligste dierplagen uit het verleden voor je op een rijtje gezet.
>Lang geleden, toen de dieren nog spraken… vulde een gezelschap vreemde en geheimzinnige wezens het Kunstfort bij Vijfhuizen. Kikkers dansten op theepotten, figuren kropen getooid met gewei rond aan een touw, en antropomorfe gestalten zwierven door de gangen op zoek naar betekenis en kattenkwaad.
>
1 min
Amsterdam kent zo’n tienduizend dier- en plantensoorten. Ook in en om de grachten zijn er heel veel verschillende dieren te vinden, wat opvallend is voor een grote stad. Het water van de grachten wordt steeds schoner waardoor er meer vissoorten te vinden zijn. Daarin zwemmen eenden, futen en nestelen meerkoeten. Langs de grachten jagen katten, scharrelen ratten en zelfs exotische rivierkreeften. In de lucht erboven vliegen gierzwaluwen, parkieten en zweven meeuwen. Het is anno 2025 belangrijker dan ooit om de natuur een stem te geven.
Klimaatverandering en de achteruitgang van de biodiversiteit zijn de grote thema’s van deze tijd, ook voor de stad Amsterdam.
3 min
Je zal maar de zoon van een Zaanse zeilmaker zijn en een tropische vis naar je vernoemd krijgen. Het overkwam Pieter Bleeker (1819-1878). Zijn levensverhaal leest als een spannend boek. Hoe kwam deze Zaanse jongen in het Indische leger terecht? Waarom kreeg hij meermalen een eredoctoraat? En waarom noemden apothekers een drankje naar hem?
>De meeste stadsbewoners kennen de duif als een irritant, veelal viezig en lichtelijk toegetakeld dier dat auto’s onderschijt. Als ‘vliegende ratten’ proberen ze eten op de markt af te pakken. Slechts een enkele toerist staat ze nog enthousiast te voeren. Hoe anders was dat in de middeleeuwen! Toen alleen de kasteelheer het recht had om duiven te houden. Een lekkernij voor in de karige wintermaanden. Om nog maar te zwijgen over de vruchtbare duivenpoep voor op het land. Monumentale duiventillen en torens op buitenplaatsen zijn hier stille getuigen van. Zo’n duiventoren is nog te vinden bij Chateau Marquette in Heemskerk.
>De opgravingen van het kasteel Huis ter Kleef in Haarlem eind vorige eeuw hebben een bijzonder rijke verscheidenheid aan dierlijke resten opgeleverd. Dit is mede te danken aan de destijds systematische en intensieve opgraving van het kasteelterrein door onder meer de Archeologische Werkgroep Haarlem. De afgelopen jaren is onder andere in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) botmateriaal onderzocht uit de latrines, waterputten en uit een deel van de grachtvulling. Dit is vervat in een wetenschappelijke rapport dat woensdag 15 mei in het Archeologisch Museum Haarlem is gepresenteerd.
> 2 min
Fort Uitermeer behoort tot zowel de Stelling van Amsterdam als de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het fort moest de landdoorgangen tussen het Naardermeer en de Vecht, de ‘s-Gravelandsevaart met weg en de spoorweg Amsterdam – Amersfoort beschermen.
>Zeehonden worden heden ten dage niet meer doodgeknuppeld, ze worden gered en zo nodig opgevangen, zoals bij Ecomare op Texel. Hoe anders was dat aan het begin van de twintigste eeuw.
>Artis is weer open, al zijn de binnenverblijven en het Planetarium voorlopig dicht. Artis wordt in 1838 opgericht, kent relatief veel monumentale gebouwtjes en is een dierentuin voor iedereen. Dat was in het begin wel anders.
>Sommige dieren zijn wereldberoemd, terwijl ze niet eens bestaan, zoals het monster van Loch Ness of de Verschrikkelijke Sneeuwman. Het Teylers Museum gaat er dieper op in.
>Wie kan er zeggen dat hij met een schip de wereld is rondgevaren? Of dat hij dankzij verschillende soorten vinken op de Galapagoseilanden heeft ontdekt dat diersoorten zich kunnen ontwikkelen en veranderen? Dat hij de wetenschap fundamenteel heeft veranderd? Vast niet veel mensen, maar de bioloog, geoloog en natuurhistoricus Charles Darwin in ieder geval wel. De wetenschapper had vaak contact met andere onderzoekers om meer bewijs te verzamelen voor zijn ideeën. Zo ook met de Amsterdamse dierentuin Artis, maar waarom?
>Als rijpaarden na een lange rit in de stad kwamen, moesten ze verzorgd worden. Veel steden hadden een zogenaamde ‘paardenwed’: een drinkplaats voor de edele viervoeter. Maar ook de meeste koffiehuizen en eetgelegenheden hadden een uitspanning. Dit is een stal waar de paarden werden uitgespannen en ondergebracht voor verzorging. Tegenwoordig is een autoparkeerplaats een vereiste bij zo’n etablissement.
>Op de Derde Dag van de Amsterdamse Geschiedenis, zondag 26 juni 2011, was de Amsterdamse Oude Kerk ook een verhaallocatie. Deze gotische kerk op de Wallen bestond al voor het jaar 1275, wanneer de officiële geschiedenis van de stad aanvangt. Hier gebeurden al heel lang zeer bijzondere ding. Herbert van Hasselt (oud-directeur van de Oude Kerk) vertelde die dag dit waargebeurde ‘nachtsprookje’.
>